← Introduction & all sections Volume 1 · Section 21
گفتار اندر رفتن آفریدون به جنگ ضحاک Complete header-to-header section · 232 Jalal Khaleghi couplets · PDF pages 105–120. Scan-checked reading transcription for your review. Poems and headings only; footnotes and reference numbers omitted.
All sections · ← Previous section · Next section → Reading and comparison method Only letters and numbers count as differences. Spaces, punctuation, vowel marks and invisible characters are ignored. Whole words are highlighted to preserve Persian joining. The displayed text keeps its stored spacing. Optional vocalization and printed justification are not reproduced.
The supplied Ganjoor Persian and English are preserved. English has not been revised for Jalal Khaleghi. Rows follow Jalal Khaleghi. Notes identify different ordering and partial correspondence. An empty cell means no complete corresponding couplet has been aligned here.
Ganjoor · OLD
فریدون به خورشید بر برد سر
کمر تنگ بستش به کین پدر
Fereydoun raised his head to the sun,
And bound his narrow waist with his father's belt.
Jalal Khaleghi · NEW
فریدون به خورشیدبر برد سر
کمر تنگ بستش به کین پدر
Ganjoor · OLD
برون رفت خرم به خرداد روز
به نیک اختر و فال گیتی فروز
The happy month of Khordad has arrived,
With good omens and the shining star of destiny.
Jalal Khaleghi · NEW
برون رفت شادان به خرداد روز
به نیک اختر و فال گیتی فروز
Ganjoor · OLD
سپاه انجمن شد به درگاه او
به ابر اندر آمد سرگاه او
The army became a constellation at his gate,
And at dawn, he ascended to the clouds.
Jalal Khaleghi · NEW
سپاه انجمن شد به درگاه اوی
به ابر اندرآمد سر گاه اوی
Ganjoor · OLD
به پیلان گردون کش و گاومیش
سپه را همی توشه بردند پیش
They carried the army along with elephants and cattle
Through the skies and clouds.
Jalal Khaleghi · NEW
به پیلان گردون کش و گاومیش
سپه را همی توشه بردند پیش
Ganjoor · OLD
کیانوش و پرمایه بر دست شاه
چو کهتر برادر ورا نیک خواه
Kianoush and Parmayeh were in the hands of the king,
Like a kind brother, he treated him well.
Jalal Khaleghi · NEW
کتایون و برمایه بر دست شاه
چو کهتر برادر ورا نیکخواه
Ganjoor · OLD
همی رفت منزل به منزل چو باد
سری پر ز کینه دلی پر ز داد
He went from place to place like the wind,
With a heart full of hatred and a head full of revenge.
Jalal Khaleghi · NEW
همی رفت منزل به منزل چو باد
سری پر ز کینه، دلی پر ز داد
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
رسیدند بر تازیان نوند
به جای که یزدان‌پرستان بوند
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
پس آمد بدان جای نیکان فرود
فرستاد نزدیک ایشان درود
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
چو شب تیره‌تر گشت از آن جایگاه
خرامان بیامد یکی نیکخواه
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
فرو هشته از مشک تا پای موی
بکردار حور بهشتیش روی
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
سوی مهتر آمد بسان پری
نهانی بیامختش افسونگری
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
کجا بندها را بداند کلید
گشاده به افسون کند ناپدید
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
فریدون بدانست کان ایزدی ست
نه از راه بیکار و دست بدی ست
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
شد از شادمانی رخش ارغوان
که تن را جوان دید و دولت جوان
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
خورش ها بیاراست خوالیگرش
یکی پاک خوان ازدر مهترش
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
چو شد نوش خورده، شتاب آمدش
گران شد سرش، رای خواب آمدش
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
چو آن رفتن ایزدی کار اوی
بدیدند و آن بخت بیدار اوی
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
برادرش هر دو برو خاستند
تبه کردنش را بیاراستند
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
به پایان که شاه خفته به ناز
شده یک زمان از شب دیریاز
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
یکی سنگ بود از بر برز کوه
برادرش هر دو نهان از گروه
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
دویدند بر کوه و کندند سنگ
بدان تا بکوبد سرش بی درنگ
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
وزان کوه غلتان فرو گاشتند
مران خفته را کشته پنداشتند
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
به فرمان یزدان سر خفته مرد
خروشیدن سنگ بیدار کرد
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
به افسون همان سنگ بر جای خویش
ببست و نجنبید آن سنگ بیش
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
همانگه کمر بست و اندر کشید
نکرد آن سخن را بریشان پدید
Ganjoor · OLD
به اروند رود اندر آورد روی
چنان چون بود مرد دیهیم جوی
He brought his face to the Arvand River,
Like a brave man seeking justice.
Jalal Khaleghi · NEW
به اروند رود اندرآورد روی
چنان چون بود شاه دیهیم جوی
Ganjoor · OLD
اگر پهلوانی ندانی زبان
بتازی تو اروند را دجله خوان
If you don't know how to fight,
You'll call the Arvand River the Tigris.
Jalal Khaleghi · NEW
اگر پهلوانی ندانی زبان
به تازی تو اروند را دجله خوان
Ganjoor · OLD
دگر منزل آن شاه آزادمرد
لب دجله و شهر بغداد کرد
The next destination of that free-spirited king
Was the banks of the Tigris and the city of Baghdad.
Jalal Khaleghi · NEW
دگر منزل آن شاه آزاد مرد
لب دجله و شهر بغداد کرد
Ganjoor · OLD
چو آمد به نزدیک اروندرود
فرستاد زی رودبانان درود
When he arrived near the Arvand River, he sent greetings through the river keepers.
Jalal Khaleghi · NEW
چو آمد بنزدیک اروند رود
فرستاد زی رودبانان درود
Ganjoor only in this section Ganjoor · OLD
بران رودبان گفت پیروز شاه
که کشتی برافگن هم اکنون به راه
On the riverbank, he said to the victorious king, "Launch the ship now and set it on its way."
Jalal Khaleghi · NEW
No corresponding couplet under this Jalal Khaleghi heading.
No counterpart is aligned in this Jalal Khaleghi section; this is not a claim about the historical origin of the verse.
Ganjoor only in this section Ganjoor · OLD
مرا با سپاهم بدان سو رسان
از اینها کسی را بدین سو ممان
"Take me with my army to that side, and do not leave anyone from this side."
Jalal Khaleghi · NEW
No corresponding couplet under this Jalal Khaleghi heading.
No counterpart is aligned in this Jalal Khaleghi section; this is not a claim about the historical origin of the verse.
Ganjoor · OLD
بدان تا گذر یابم از روی آب
به کشتی و زورق هم اندر شتاب
"So that I may cross over the water, quickly on ship and boat."
Jalal Khaleghi · NEW
که کشتی و زورق هم اندر شتاب
گذارید یکسر بدین روی آب
Partial correspondence: the two editions redistribute wording about crossing the river among neighboring couplets.
Ganjoor · OLD
نیاورد کشتی نگهبان رود
نیامد بگفت فریدون فرود
The river keeper did not bring the ship, and when asked, Freydun did not come down.
Jalal Khaleghi · NEW
نیاورد کشتی نگهبان رود
نیامد به گفت فریدون فرود
Ganjoor · OLD
چنین داد پاسخ که شاه جهان
چنین گفت با من سخن در نهان
He gave such a response that the world king spoke secretly with me in this manner.
Jalal Khaleghi · NEW
چنین داد پاسخ که شاه جهان
جزین گفت با من سخن در نهان
Ganjoor · OLD
که مگذار یک پشه را تا نخست
جوازی بیابی و مهری درست
"Do not let even a mosquito go, until you obtain permission and a proper agreement."
Jalal Khaleghi · NEW
که مگذار یک پشه را، تا نخست
جوازی نیابی به مهری درست
Ganjoor · OLD
فریدون چو بشنید شد خشمناک
ازان ژرف دریا نیامدش باک
When Freydun heard this, he became angry and did not come from the depths of the sea.
Jalal Khaleghi · NEW
فریدون چو بشنید شد خشمناک
از آن ژرف دریا نیامدش باک
Ganjoor · OLD
هم آنگه میان کیانی ببست
بران بارهٔ تیزتک بر نشست
Then he joined the ranks and sat again on his swift horse.
Jalal Khaleghi · NEW
به تندی میان کیانی ببست
بران باره‌ی شیردل برنشست
Ganjoor · OLD
سرش تیز شد کینه و جنگ را
به آب اندر افگند گلرنگ را
"His head became sharp for enmity and war, and he drowned the rose-colored one in the water."
Jalal Khaleghi · NEW
سرش تیز شد کینه و جنگ را
به آب اندرافگند گلرنگ را
Ganjoor · OLD
ببستند یارانش یکسر کمر
همیدون به دریا نهادند سر
"His companions tied their waists together, and all together they plunged into the sea."
Jalal Khaleghi · NEW
ببستند یارانش یکسر کمر
همیدون به دریا نهادند سر
Ganjoor · OLD
بر آن باد پایان با آفرین
به آب اندرون غرقه کردند زین
"On that wind, they reached the end with praise, and drowned him in the water."
Jalal Khaleghi · NEW
بران بادپایان بافرین
به آب اندرون غرقه کردند زین
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
[سر سرکشان اندرآمد به خواب
ز تاسیدن بادپایان بر آب]
Ganjoor · OLD
به خشکی رسیدند سر کینه جوی
به بیت‌المقدس نهادند روی
"They arrived at the dry land of the river of enmity, and turned their faces towards Beit al-Muqaddas."
Jalal Khaleghi · NEW
به خشکی رسیدند سر کینه جوی
به بیت المقدس نهادند روی
Ganjoor · OLD
که بر پهلوانی زبان راندند
همی کنگ دژهودجش خواندند
"They spoke ill of a champion, and called him Kang Dezh."
Jalal Khaleghi · NEW
که بر پهلوانی زبان راندند
همی «گنگ دز هوخت»ش خواندند
Ganjoor · OLD
بتازی کنون خانهٔ پاک دان
برآورده ایوان ضحاک دان
"Now, clean the house and raise the palace of Zahhak."
Jalal Khaleghi · NEW
به‌تازی کنون «خانه‌ی پاک» خوان
برآورده ایوان ضحاک دان
Ganjoor · OLD
چو از دشت نزدیک شهر آمدند
کزان شهر جوینده بهر آمدند
"When they arrived near the city from the plain, they came for the purpose of seeking from that city."
Jalal Khaleghi · NEW
چو از دشت نزدیک شهر آمدند
کزان شهر جوینده بهر آمدند
Ganjoor · OLD
ز یک میل کرد آفریدون نگاه
یکی کاخ دید اندر آن شهر شاه
From a mile away, Afridun cast his gaze and saw a palace in that city of the king.
Jalal Khaleghi · NEW
ز یک میل کرد آفریدون نگاه
یکی کاخ دید اندر آن شهر شاه
Ganjoor · OLD
که ایوانش برتر ز کیوان نمود
که گفتی ستاره بخواهد بسود
"Whose palace outshone the stars, as it was said that a star would fall upon it."
Jalal Khaleghi · NEW
که ایوانش برتر ز کیوان نمود
تو گفتی ستاره بخواهد پسود
This corresponding couplet occurs in a different order in Ganjoor; rows follow Jalal Khaleghi.
Ganjoor · OLD
فروزنده چون مشتری بر سپهر
همه جای شادی و آرام و مهر
"Like Jupiter shining in the sky, spreading joy, peace, and love everywhere."
Jalal Khaleghi · NEW
فروزنده چون مشتری بر سپهر
همه جای شادی و آرام و مهر
This corresponding couplet occurs in a different order in Ganjoor; rows follow Jalal Khaleghi.
Ganjoor · OLD
بدانست کان خانهٔ اژدهاست
که جای بزرگی و جای بهاست
"He knew that it was the house of the dragon, which was a place of greatness and value."
Jalal Khaleghi · NEW
بدانست کان خانه‌ی اژدهاست
که جای بزرگی و جای بهاست
Ganjoor · OLD
به یارانش گفت آنکه بر تیره خاک
برآرد چنین بر ز جای از مغاک
"He said to his companions, 'Whoever can lift such a stone from this dark soil, will be raised from this place of poverty and humiliation.'"
Jalal Khaleghi · NEW
به یارانش گفت آنک بر تیره خاک
برآرد چنین برز جای از مغاک
Ganjoor · OLD
بترسم همی زانکه با او جهان
مگر راز دارد یکی در نهان
"I fear that he holds a secret with him, for he has the world with him."
Jalal Khaleghi · NEW
بترسم همی زانک با او جهان
یکی راز دارد مگر در نهان
Ganjoor · OLD
بیاید که ما را بدین جای تنگ
شتابیدن آید به روز درنگ
"Let us come to this narrow place, for the day of delay is approaching."
Jalal Khaleghi · NEW
همان به که ما را بدین جای جنگ
شتابیدن آید بجای درنگ
Ganjoor · OLD
بگفت و به گرز گران دست برد
عنان بارهٔ تیزتک را سپرد
"He spoke and with a heavy heart, he took the reins and entrusted the sharp-hoofed horse to him."
Jalal Khaleghi · NEW
بگفت و به گرز گران دست برد
عنان باره‌ی تیزتگ را سپرد
Ganjoor · OLD
تو گفتی یکی آتشستی درست
که پیش نگهبان ایوان برست
"You said there was a fire burning, which was lit in front of the guards of the palace."
Jalal Khaleghi · NEW
تو گفتی یکی آتشستی درست
که پیش نگهبان ایوان برست
Ganjoor · OLD
گران گرز برداشت از پیش زین
تو گفتی همی بر نوردد زمین
"He lifted the heavy reins from the front of the horse, as you said he would not touch the ground."
Jalal Khaleghi · NEW
گران گرز برداشت از پیش زین
تو گفتی همی برنوردد زمین
Ganjoor · OLD
کس از روزبانان بدر بر نماند
فریدون جهان آفرین را بخواند
None of the guards remained on the moonlit plain, and Afridun called upon the Creator of the world.
Jalal Khaleghi · NEW
کس از روزبانان به دربر نماند
فریدون جهان أفرین را بخواند
Ganjoor · OLD
به اسب اندر آمد به کاخ بزرگ
جهان ناسپرده جوان سترگ
"He rode his horse into the great palace, a young man fearless of the world."
Jalal Khaleghi · NEW
به اسپ اندرآمد به کاخ بزرگ
جهان ناسپرده جوان سترگ
Ganjoor · OLD
طلسمی که ضحاک سازیده بود
سرش بآسمان برفرازیده بود
The spell that Zahhak had created,
Had lifted his head towards the sky.
Jalal Khaleghi · NEW
طلسمی که ضحاک سازیده بود
سرش باسمان برفرازیده بود
Ganjoor · OLD
فریدون ز بالا فرود آورید
که آن جز به نام جهاندار دید
Fereydoun descended from above,
For he had seen none other than the world's creator.
Jalal Khaleghi · NEW
فریدون ز بالا فرود آورید
که آن جز به نام جهاندار دید
Ganjoor · OLD
وزان جادوان کاندر ایوان بدند
همه نامور نره دیوان بدند
And from those sorcerers who were in the palace,
All were famous and skilled in magic.
Jalal Khaleghi · NEW
وزان جادوان کاندر ایوان بدند
همه نامور نره دیوان بدند
Ganjoor · OLD
سرانشان به گرز گران کرد پست
نشست از برگاه جادوپرست
Their heads were bowed down with heavy chains,
As they sat in the presence of the sorcerer.
Jalal Khaleghi · NEW
سرانشان به گرز گران کرد پست
نشست از بر گاه جادوپرست
Ganjoor · OLD
نهاد از بر تخت ضحاک پای
کلاه کئی جست و بگرفت جای
He placed his foot on Zahhak's throne,
And took the crown from his head and claimed his own.
Jalal Khaleghi · NEW
نهاد از بر تخت ضحاک پای
به پیروزی و رای بگرفت جای
Ganjoor · OLD
برون آورید از شبستان اوی
بتان سیه‌موی و خورشید روی
Bring forth from his garden,
Idols with black hair and sun-like faces.
Jalal Khaleghi · NEW
برون آورید از شبستان اوی
بتان سیه موی خورشید روی
Ganjoor · OLD
بفرمود شستن سرانشان نخست
روانشان ازان تیرگیها بشست
He commanded that their heads be washed first,
And their souls be cleansed of that darkness.
Jalal Khaleghi · NEW
بفرمود شستن سرانشان نخست
روانشان پس از تیرگی ها بشست
Ganjoor · OLD
ره داور پاک بنمودشان
ز آلودگی پس بپالودشان
The path of justice showed them the way,
And cleansed them of impurities.
Jalal Khaleghi · NEW
ره داور پاک بنمودشان
از آلودگی سر بپالودشان
Ganjoor · OLD
که پروردهٔ بت پرستان بدند
سراسیمه برسان مستان بدند
Who were raised as worshippers of idols,
And brought to the level of drunkenness.
Jalal Khaleghi · NEW
که پرورده‌ی بت‌پرستان بدند
چن آسیمه برسان مستان بدند
Ganjoor · OLD
پس آن دختران جهاندار جم
به نرگس گل سرخ را داده نم
Then the daughters of the world-creator,
Gave the red rose to the narcissus.
Jalal Khaleghi · NEW
پس آن خواهران جهاندار جم
به نرگس گل سرخ را داد نم
Ganjoor · OLD
گشادند بر آفریدون سخن
که نو باش تا هست گیتی کهن
They opened their mouths to Fereydoun,
Saying "Be new, for the ancient tradition still exists."
Jalal Khaleghi · NEW
گشادند بر آفریدون سخن
که نو باش تا هست گیتی کهن
Ganjoor · OLD
چه اختر بد این از تو ای نیکبخت
چه باری ز شاخ کدامین درخت
"What star was this, O fortunate one,
What burden from which branch of which tree?"
Jalal Khaleghi · NEW
چه اختر بد این از تو ای نیکبخت؟
چه باری؟ ز شاخ کدامین درخت؟
Ganjoor · OLD
که ایدون به بالین شیرآمدی
ستمکاره مرد دلیر آمدی
"That Idun had come to the bed as a lion,
And that the brave man had become a tyrant."
Jalal Khaleghi · NEW
که ایدون به بالین شیر آمدی
ستمگاره مردی دلیر آمدی
Ganjoor · OLD
چه مایه جهان گشت بر ما ببد
ز کردار این جادوی بی‌خرد
"What a source of trouble the world became for us,
Because of the foolish deeds of this sorcerer."
Jalal Khaleghi · NEW
چه مایه جهان گشت بر ما به بد
ز کردار این جادوی کم خرد
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
چه مایه کشیدیم رنج و بلا
ازین آهرمن‌کیش نراژدها
Ganjoor · OLD
ندیدیم کس کاین چنین زهره داشت
بدین پایگه از هنر بهره داشت
We have not seen anyone who possessed such grace,
And gained such skill in this place.
Jalal Khaleghi · NEW
ندیدیم کس کین چنین زهره داشت
نه زین پایگاه از هنر بهره داشت
Ganjoor · OLD
کش اندیشهٔ گاه او آمدی
و گرش آرزو جاه او آمدی
"Wherever his thoughts wandered,
And wherever his desire for power took him."
Jalal Khaleghi · NEW
کش اندیشه‌ی گاه او آمدی
و گرش آرزو جاه او آمدی
Ganjoor · OLD
چنین داد پاسخ فریدون که تخت
نماند به کس جاودانه نه بخت
Fereydoun replied with such a decree,
That the throne would not remain eternal for anyone.
Jalal Khaleghi · NEW
چنین داد پاسخ فریدون که تخت
نماند به کس جاودانه، نه بخت
Ganjoor · OLD
منم پور آن نیکبخت آبتین
که بگرفت ضحاک ز ایران زمین
"I am the son of that fortunate Abtin,
Whom Zahhak took from the land of Iran."
Jalal Khaleghi · NEW
منم پور آن نیکبخت آبتین
که ضحاک بگرفت از ایران‌زمین
Ganjoor · OLD
بکشتش به زاری و من کینه جوی
نهادم سوی تخت ضحاک روی
"I killed him in sorrow and seeking revenge,
And I headed towards Zahhak's throne."
Jalal Khaleghi · NEW
بکشتش بزاری و من کینهجوی
نهادم سوی تخت ضحاک روی
Ganjoor · OLD
همان گاو بر مایه کم دایه بود
ز پیکر تنش همچو پیرایه بود
"That same cow had a small udder,
And her body was like a dried-up old woman."
Jalal Khaleghi · NEW
همان گاو برمایه کم دایه بود
ز پیکر تنش همچو پیرایه بود
Ganjoor · OLD
ز خون چنان بی‌زبان چارپای
چه آمد برآن مرد ناپاک رای
From the blood of such a speechless quadruped,
What came upon that impure man's mind?
Jalal Khaleghi · NEW
ز خون چنان بی زبان چارپای
چه آید بران مرد ناپاک رای
Ganjoor · OLD
کمر بسته‌ام لاجرم جنگجوی
از ایران به کین اندر آورده روی
"I have girded myself as a warrior,
And have come to seek revenge from Iran."
Jalal Khaleghi · NEW
کمر بسته‌ام لاجرم جنگ جوی
از ایران به کین اندرآورده روی
Ganjoor · OLD
سرش را بدین گرزهٔ گاو چهر
بکوبم نه بخشایش آرم نه مهر
"I will strike his head with this cow's hoof,
Without mercy or compassion."
Jalal Khaleghi · NEW
سرش را بدین گرزه‌ی گاوچهر
بکوبم، نه بخشایش آرم نه مهر
Ganjoor · OLD
چو بشنید ازو این سخن ارنواز
گشاده شدش بر دل پاک راز
"When he heard these words from him, Arnavaz,
He opened up the pure heart's secret."
Jalal Khaleghi · NEW
سخن را چو بشنید ازو ارنواز
گشاده شدش بر دل پاک راز
Ganjoor · OLD
بدو گفت شاه آفریدون تویی
که ویران کنی تنبل و جادویی
The Shah Fereydoun said to him,
"You are the one who will destroy the lazy and magical."
Jalal Khaleghi · NEW
بدو گفت: شاه آفریدون تویی؟
که ویران کنی تنبل و جادویی؟
Ganjoor · OLD
کجا هوش ضحاک بر دست تست
گشاد جهان بر کمربست تست
"Where is Zahhak's intelligence in your hands?
You have opened up the world with your bound waist."
Jalal Khaleghi · NEW
کجا هوش ضحاک بر دست تست
گشایش جهان را کمر بست تست
Ganjoor · OLD
ز تخم کیان ما دو پوشیده پاک
شده رام با او ز بیم هلاک
From the pure seed of our ancestors,
Rustam has become brave with him, free from fear of destruction.
Jalal Khaleghi · NEW
ز تخم کیان ما دو پوشیده پاک
شده رام با او ز بیم هلاک
Ganjoor · OLD
همی جفت‌مان خواند او جفت مار
چگونه توان بودن ای شهریار
"He called us both a pair of snakes,
How can you tolerate this, O king?"
Jalal Khaleghi · NEW
همی جفت‌مان خواند و جفت مار
چگونه توان بودن ای شهریار
Ganjoor · OLD
فریدون چنین پاسخ آورد باز
که گر چرخ دادم دهد از فراز
Fereydoun replied again,
"If I turn the wheel, it will give from above."
Jalal Khaleghi · NEW
فریدون چنین پاسخ آورد باز
که گر با بلا چرخ را نیست راز
Ganjoor · OLD
ببرم پی اژدها را ز خاک
بشویم جهان را ز ناپاک پاک
"I will drag the dragon from the ground,
And cleanse the world from impurities."
Jalal Khaleghi · NEW
ببرم پی اژدها را ز خاک
بشویم جهان را ز ناپاک پاک
Ganjoor · OLD
بباید شما را کنون گفت راست
که آن بی‌بها اژدهافش کجاست
"Now I must tell you the truth,
Where is that priceless dragon?"
Jalal Khaleghi · NEW
بباید شما را کنون گفت راست
که آن بی بها اژدهافش کجاست
Ganjoor · OLD
برو خوب رویان گشادند راز
مگر که اژدها را سرآید به گاز
"They went to reveal the secret with good intentions,
But suddenly the dragon appeared with great speed."
Jalal Khaleghi · NEW
برو خوبرویان گشادند راز
مگر کاژدها را سر آید به گاز
Ganjoor · OLD
بگفتند کاو سوی هندوستان
بشد تا کند بند جادوستان
"They said that he went to Hindustan,
To break the spell of the magicians."
Jalal Khaleghi · NEW
بگفتند کو سوی هندوستان
بشد تا کند هند جادوستان
Ganjoor · OLD
ببرد سر بی‌گناهان هزار
هراسان شدست از بد روزگار
"He has taken the innocent heads of a thousand,
Fearful of the evil of fate."
Jalal Khaleghi · NEW
ببرد سر بی گناهان هزار
هراسان شده‌ست از بد روزگار
Ganjoor · OLD
کجا گفته بودش یکی پیشبین
که پردختگی گردد از تو زمین
"Didn't a prophet once say to him,
That the earth will be rid of your tyranny?"
Jalal Khaleghi · NEW
کجا گفته بودش یکی پیش بین
که پردخته کی گردد از تو زمین
Ganjoor · OLD
که آید که گیرد سر تخت تو
چگونه فرو پژمرد بخت تو
"When will he come to take your throne,
How will your fate be defeated?"
Jalal Khaleghi · NEW
که آید که گیرد سر تخت تو
چگونه فرو پژمرد بخت تو
Ganjoor · OLD
دلش زان زده فال پر آتشست
همه زندگانی برو ناخوشست
"His heart is burning with that thrown arrow,
All life for him is now unpleasant."
Jalal Khaleghi · NEW
دلش زان زده‌فال پر آتش ست
همه زندگانی برو ناخوش ست
Ganjoor · OLD
همی خون دام و دد و مرد و زن
بریزد کند در یکی آبدن
"Blood of animals, enemies, men and women,
He pours into a single container."
Jalal Khaleghi · NEW
همی خون دام و دد و مرد و زن
بریزد، کند در یکی آب‌زن
Ganjoor · OLD
مگر کاو سرو تن بشوید به خون
شود فال اخترشناسان نگون
"But if he becomes a cypress in blood,
The astrologers' predictions will be overturned."
Jalal Khaleghi · NEW
مگر کو سر و تن بشوید به خون
شود فال اخترشناسان نگون
Ganjoor · OLD
همان نیز از آن مارها بر دو کفت
به رنج درازست مانده شگفت
"On both hands he holds those snakes,
Enduring long suffering, he remains amazed."
Jalal Khaleghi · NEW
همان نیز زان مارها بر دو کفت
به رنج درازست مانده شگفت
Ganjoor · OLD
ازین کشور آید به دیگر شود
ز رنج دو مار سیه نغنود
"He comes from this land and goes to another,
Enduring the pain of two black snakes."
Jalal Khaleghi · NEW
ازین کشور آید به دیگر شود
ز رنج دو مار سیه نغنود
Ganjoor · OLD
بیامد کنون گاه بازآمدنش
که جایی نباید فراوان بدنش
"Now is the time for his return,
His body should not occupy too much space."
Jalal Khaleghi · NEW
بیامد کنون گاه بازامدنش
که جایی نباشد فراوان بدنش
Ganjoor · OLD
گشاد آن نگار جگر خسته راز
نهاده بدو گوش گردن‌فراز
"She revealed the secret to the tired heart,
And placed her ear on his neck."
Jalal Khaleghi · NEW
گشاد آن نگار جگر خسته راز
نهاده بدو گوش گردن فراز
Ganjoor · OLD
چوکشور ز ضحاک بودی تهی
یکی مایه ور بد بسان رهی
When the throne was empty of Zahhak,
One like him took his place.
Jalal Khaleghi · NEW
چو کشور ز ضحاک بودی تهی
یکی مایه‌ور بد بسان رهی
Ganjoor · OLD
که او داشتی گنج و تخت و سرای
شگفتی به دل سوزگی کدخدای
That he possessed treasure, throne, and palace,
Was a wonder that burned the heart of God.
Jalal Khaleghi · NEW
که او داشتی تخت و گنج و سرای
شگفتی به دل‌سوزگی کدخدای
Ganjoor · OLD
ورا کندرو خواندندی بنام
به کندی زدی پیش بیداد گام
They called him Kandar and he stepped forward with tyranny.
Jalal Khaleghi · NEW
ورا کندرو خواندندی بنام
به کندی زدی پیش بیداد گام
Ganjoor · OLD
به کاخ اندر آمد دوان کند رو
در ایوان یکی تاجور دید نو
He entered the palace running,
And in the hall he saw a new crown.
Jalal Khaleghi · NEW
به کاخ اندرآمد دوان کندرو
در ایوان یکی تاجور دید نو
Ganjoor · OLD
نشسته به آرام در پیشگاه
چو سرو بلند از برش گرد ماه
Sitting calmly in the court,
Like a tall cypress under the moon's embrace.
Jalal Khaleghi · NEW
نشسته بارام در پیشگاه
چو سرو بلند از برش گرد ماه
Ganjoor · OLD
ز یک دست سرو سهی شهرناز
به دست دگر ماهروی ار نواز
From one hand, the proud city's cypress,
In the other hand, the moon-faced one, if you please.
Jalal Khaleghi · NEW
ز یک دست سرو سهی شهرناز
بدست دگر ماهروی ارنواز
Ganjoor only in this section Ganjoor · OLD
همه شهر یکسر پر از لشکرش
کمربستگان صف زده بر درش
All the city was filled with his army,
The soldiers stood in formation at his door.
Jalal Khaleghi · NEW
No corresponding couplet under this Jalal Khaleghi heading.
No counterpart is aligned in this Jalal Khaleghi section; this is not a claim about the historical origin of the verse.
Ganjoor · OLD
نه آسیمه گشت و نه پرسید راز
نیایش کنان رفت و بردش نماز
He did not search for the philosopher's stone, nor did he ask for secrets,
He left like a devotee and performed his prayers.
Jalal Khaleghi · NEW
نه آسیمه گشت و نه پرسید راز
نیایش کنان رفت و بردش نماز
Ganjoor · OLD
برو آفرین کرد کای شهریار
همیشه بزی تا بود روزگار
"Go, he created, O king,
May you always be happy as long as time endures."
Jalal Khaleghi · NEW
برو آفرین کرد کای شهریار
همیشه بزی تا بود روزگار
Ganjoor · OLD
خجسته نشست تو با فرهی
که هستی سزاوار شاهنشهی
"Blessed is your sitting with the noble,
For you are deserving of kingship."
Jalal Khaleghi · NEW
خجسته نشست تو با فرهی
که هستی سزاوار شاهنشهی
Ganjoor · OLD
جهان هفت کشور ترا بنده باد
سرت برتر از ابر بارنده باد
"The seven lands of the world are your servants,
May your head be higher than the raining clouds."
Jalal Khaleghi · NEW
جهان هفت کشور ترا بنده باد
سرت برتر از ابر بارنده باد
Ganjoor · OLD
فریدونش فرمود تا رفت پیش
بکرد آشکارا همه راز خویش
Fereydoun commanded him to go forward,
And revealed all his secrets openly.
Jalal Khaleghi · NEW
فریدونش فرمود تا رفت پیش
بگفت آشکارا همه راز خویش
Ganjoor · OLD
بفرمود شاه دلاور بدوی
که رو آلت تخت شاهی بجوی
The brave king commanded him to go,
To seek the royal throne's instrument.
Jalal Khaleghi · NEW
بفرمود شاه دلاور بدوی
که رو آلت تخت شاهی بشوی
Ganjoor · OLD
نبیذ آر و رامشگران را بخوان
بپیمای جام و بیارای خوان
"Bring the wine and call the cupbearers,
Measure the goblet and display the table."
Jalal Khaleghi · NEW
نبید آر و رامشگران را بخوان
بپیمای جام و بیارای خوان
Ganjoor · OLD
کسی کاو به رامش سزای منست
به دانش همان دلزدای منست
Anyone who is worthy of my favor,
Is the same heart-stealer with knowledge.
Jalal Khaleghi · NEW
کسی کو به رامش سزای من ست
به دانش همان دل زدای من ست
Ganjoor · OLD
بیار انجمن کن بر تخت من
چنان چون بود در خور بخت من
"Bring the assembly to my throne,
As befits my fortune."
Jalal Khaleghi · NEW
بیار انجمن کن بر تخت من
چنان چون سزد درخور بخت من
Ganjoor · OLD
چو بشنید از او این سخن کدخدای
بکرد آنچه گفتش بدو رهنمای
When the Lord heard these words from him,
He did what he had advised him to do.
Jalal Khaleghi · NEW
سخن را چو بشنید ازو کدخدای
بکرد آنچ گفتش بدو رهنمای
Ganjoor · OLD
می روشن آورد و رامشگران
همان در خورش باگهر مهتران
"He brought out the wine and called the cupbearers,
As befits his fortune with the gems of the great lords."
Jalal Khaleghi · NEW
می روشن آورد و رامشگران
همان درخورش با گهر مهتران
Ganjoor · OLD
فریدون غم افکند و رامش گزید
شبی کرد جشنی چنان چون سزید
"Fereydoun caused grief and chose Ramsh,
And held a celebration that was fitting for the occasion."
Jalal Khaleghi · NEW
فریدون چو می دید رامش گزید
شبی کرد و جشنی چنان چون سزید
Ganjoor · OLD
چو شد رام گیتی دوان کندرو
برون آمد از پیش سالار نو
"When Ram's courage became swift,
He emerged from the presence of the new leader."
Jalal Khaleghi · NEW
چو شد بام گیتی دوان کندرو
برون آمد از پیش سالار نو
Ganjoor · OLD
نشست از بر بارهٔ راه جوی
سوی شاه ضحاک بنهاد روی
"She sat on the edge of the riverbank,
And turned her face towards the cruel Shah Zahhak."
Jalal Khaleghi · NEW
نشست از بر باره‌ی راهجوی
سوی شاه ضحاک بنهاد روی
Ganjoor · OLD
بیامد چو پیش سپهبد رسید
سراسر بگفت آنچه دید و شنید
"When he arrived before the commander,
He recounted everything he had seen and heard."
Jalal Khaleghi · NEW
بیامد چو پیش سپهبد رسید
سراسر بگفت آنچ دید و شنید
Ganjoor · OLD
بدو گفت کای شاه گردنکشان
به برگشتن کارت آمد نشان
He said to him, "Oh king of executioners,
The sign of your downfall has come with your return."
Jalal Khaleghi · NEW
بدو گفت کای شاه گردن کشان
به برگشتن کارت آمد نشان
Ganjoor · OLD
سه مرد سرافراز با لشکری
فراز آمدند از دگر کشوری
"Three proud men with an army
Came from another country with great pomp."
Jalal Khaleghi · NEW
سه مرد سرافراز با لشکری
بیامد دوان از در کشوری
Ganjoor · OLD
ازان سه یکی کهتر اندر میان
به بالای سرو و به چهر کیان
"Of those three, one was superior in the midst,
Above the cypress and the faces of the kings."
Jalal Khaleghi · NEW
ازین سه یکی کهتر اندر میان
به بالای سرو و به چهر کیان
Ganjoor · OLD
به سالست کهتر فزونیش بیش
از آن مهتران او نهد پای پیش
"In stature he surpassed the other lords,
And set his foot before the great ones."
Jalal Khaleghi · NEW
به سالست کهتر، فزونیش بیش
از آن مهتران او نهد پای پیش
Ganjoor · OLD
یکی گرز دارد چو یک لخت کوه
همی تابد اندر میان گروه
"He has a neck like a solid mountain,
And he shines among the group."
Jalal Khaleghi · NEW
یکی گرز دارد چو یک لخت کوه
همی تابد اندر میان گروه
Ganjoor · OLD
به اسپ اندر آمد بایوان شاه
دو پرمایه با او همیدون براه
"He entered the court on horseback,
With two horsemen accompanying him on the road."
Jalal Khaleghi · NEW
به اسپ اندرآمد به ایوان شاه
دو پرمایه با او همیدون به راه
Ganjoor · OLD
بیامد به تخت کئی بر نشست
همه بند و نیرنگ تو کرد پست
"She came to the throne and sat down,
And brought all the bonds and restraints low."
Jalal Khaleghi · NEW
بیامد به تخت کی برنشست
همه بند و نیرنگ تو کرد پست
Ganjoor · OLD
هر آنکس که بود اندر ایوان تو
ز مردان مرد و ز دیوان تو
"Whoever was in your courtyard,
Was a man among men and a demon among demons."
Jalal Khaleghi · NEW
هر آنکس که بود اندر ایوان تو
ز مردان مرد و ز دیوان تو
Ganjoor · OLD
سر از پای یکسر فروریختشان
همه مغز با خون برامیختشان
"Their heads fell from their bodies,
And their brains mixed with blood."
Jalal Khaleghi · NEW
سر از بار یکسر فروریختشان
همه مغز با خون برآمیختشان
Ganjoor · OLD
بدو گفت ضحاک شاید بدن
که مهمان بود شاد باید بدن
To him Zahhak said, "Perhaps it is necessary
To treat our guest with joy and happiness."
Jalal Khaleghi · NEW
بدو گفت ضحاک شاید بدن
که مهمان بود، شاد باید بدن
Ganjoor · OLD
چنین داد پاسخ ورا پیشکار
که مهمان ابا گرزهٔ گاوسار
Thus the executioner replied to him,
"That the guest is Aba Gurzeh of Gawsar."
Jalal Khaleghi · NEW
چنین داد پاسخ ورا پیشکار
که مهمان که با گرزه‌ی گاوسار،
Ganjoor · OLD
به مردی نشیند به آرام تو
زتاج و کمر بسترد نام تو
"He sat down calmly with a manliness,
Your name was tied to the crown and belt."
Jalal Khaleghi · NEW
به مردی نشیند به آرام تو،
ز تاج و کمر بسترد نام تو،
Ganjoor · OLD
به آیین خویش آورد ناسپاس
چنین گر تو مهمان شناسی شناس
"He brought ingratitude to his own tradition,
If you recognize a guest, recognize him as such."
Jalal Khaleghi · NEW
به آیین خویش آورد ناسپاس
چنین - گر تو مهمان شناسی - شناس!
Ganjoor · OLD
بدو گفت ضحاک چندین منال
که مهمان گستاخ بهتر به فال
To him Zahhak said, "Do not complain so much,
For a bold guest is better in fortune."
Jalal Khaleghi · NEW
بدو گفت ضحاک چندین منال
که مهمان گستاخ بهتر به فال
Ganjoor · OLD
چنین داد پاسخ بدو کندرو
که آری شنیدم تو پاسخ شنو
"He replied to him in this way,
'Yes, I have heard your response, now hear mine.'"
Jalal Khaleghi · NEW
چنین داد پاسخ بدو کندرو
که آری شنیدم، تو پاسخ شنو
Ganjoor · OLD
گرین نامور هست مهمان تو
چه کارستش اندر شبستان تو
"If the guest is famous,
What does it matter in your garden at night?"
Jalal Khaleghi · NEW
گرین نامور هست مهمان تو
چه کارستش اندر شبستان تو
Ganjoor · OLD
که با دختران جهاندار جم
نشیند زند رای بر بیش و کم
"That he may sit with the world-famous daughters of Jam,
And rule over more and less."
Jalal Khaleghi · NEW
که با خواهران جهاندار جم
نشیند زند رای بر بیش و کم
Ganjoor · OLD
به یک دست گیرد رخ شهرناز
به دیگر عقیق لب ارنواز
"Her charming face held in one hand,
In the other, a ruby-red lip."
Jalal Khaleghi · NEW
به یک دست گیرد رخ شهرناز
به دیگر عقیقین لب ارنواز
Ganjoor · OLD
شب تیره گون خود بترزین کند
به زیر سر از مشک بالین کند
"The dark night itself becomes bright,
Under the head, it makes a pillow of musk."
Jalal Khaleghi · NEW
شب تیره‌گون خود بتبر زین کند
به زیر سر از مشک بالین کند
Ganjoor · OLD
چومشک آن دو گیسوی دو ماه تو
که بودند همواره دلخواه تو
"Like the moon's two tresses of musk,
That were always your heart's desire."
Jalal Khaleghi · NEW
چو مشک آن دو گیسوی دو ماه تو
که بودند همواره دلخواه تو
Ganjoor only in this section Ganjoor · OLD
بگیرد ببرشان چو شد نیم مست
بدین گونه مهمان نباید بدست
"He seizes them like a drunken half-wit,
This is not how a guest should be treated."
Jalal Khaleghi · NEW
No corresponding couplet under this Jalal Khaleghi heading.
No counterpart is aligned in this Jalal Khaleghi section; this is not a claim about the historical origin of the verse.
Ganjoor · OLD
برآشفت ضحاک برسان کرگ
شنید آن سخن کارزو کرد مرگ
Zahhak rose up and brought the mace,
Hearing those words, Death became eager.
Jalal Khaleghi · NEW
برآشفت ضحاک بر سان گرگ
شنید آن سخن کارزو کرد مرگ
Ganjoor · OLD
به دشنام زشت و به آواز سخت
شگفتی بشورید با شوربخت
"With ugly insults and a harsh voice,
He stirred up a commotion with the fortunate."
Jalal Khaleghi · NEW
به دشنام زشت و به آوای سخت
شگفتی بشورید با شوربخت
Ganjoor · OLD
بدو گفت هرگز تو در خان من
ازین پس نباشی نگهبان من
To him he said, "You will never be the guard of my house from now on."
Jalal Khaleghi · NEW
بدو گفت: هرگز تو در خان من
ازین پس نباشی نگهبان من
Ganjoor · OLD
چنین داد پاسخ ورا پیشکار
که ایدون گمانم من ای شهریار
"He gave him such a response that I think, O king, he was bewildered."
Jalal Khaleghi · NEW
چنین داد پاسخ ورا پیشکار
که ایدون گمانم من ای شهریار
Ganjoor · OLD
کزان بخت هرگز نباشدت بهر
به من چون دهی کدخدایی شهر
"May you never be without that fortune,
That you give to me like a lordly king."
Jalal Khaleghi · NEW
کزان تخت هرگز نبینی تو بهر
مرا چون دهی کدخدایی شهر
Ganjoor · OLD
چو بی‌بهره باشی ز گاه مهی
مرا کار سازندگی چون دهی
"When you are without benefit from the moon's time,
How can you give me the work of a creator?"
Jalal Khaleghi · NEW
چو بی بهره باشی ز گاه مهی
مرا کارسازندگی چون دهی
Ganjoor · OLD
چرا تو نسازی همی کار خویش
که هرگز نیامدت ازین کار پیش
"Why don't you do your own work,
That you have never done before?"
Jalal Khaleghi · NEW
چرا برنسازی همی کار خویش
که هرگزت نامد چنین کار پیش
Ganjoor · OLD
ز تاج بزرگی چو موی از خمیر
برون آمدی مهترا چاره‌گیر
"From the great crown, like hair from dough,
Mehtra emerged, seeking a solution."
Jalal Khaleghi · NEW
ز تاج بزرگی چو موی از خمیر
برون آمدی مهترا چاره گیر
Ganjoor only in this section Ganjoor · OLD
ترا دشمن آمد به گه برنشست
یکی گرزهٔ گاوپیکر به دست
"Your enemy has come and sat in the field,
With a cow-horned mace in hand."
Jalal Khaleghi · NEW
No corresponding couplet under this Jalal Khaleghi heading.
No counterpart is aligned in this Jalal Khaleghi section; this is not a claim about the historical origin of the verse.
Ganjoor only in this section Ganjoor · OLD
همه بند و نیرنگت از رنگ برد
دلارام بگرفت و گاهت سپرد
"All your bonds and shackles have been broken by color,
Delaram took hold of you and entrusted you with her life."
Jalal Khaleghi · NEW
No corresponding couplet under this Jalal Khaleghi heading.
No counterpart is aligned in this Jalal Khaleghi section; this is not a claim about the historical origin of the verse.
Ganjoor · OLD
جهاندار ضحاک ازان گفت‌گوی
به جوش آمد و زود بنهاد روی
The world-ruler Zahhak, upon hearing these words, became enraged and quickly turned his face away.
Jalal Khaleghi · NEW
جهاندار ضحاک از آن گفت اوی
به جوش آمد و زود بنهاد روی
Ganjoor only in this section Ganjoor · OLD
چو شب گردش روز پرگار زد
فروزنده را مهره در قار زد
As the night of revolution passed, the shining sun cast its light upon the battlefield.
Jalal Khaleghi · NEW
No corresponding couplet under this Jalal Khaleghi heading.
No counterpart is aligned in this Jalal Khaleghi section; this is not a claim about the historical origin of the verse.
Ganjoor · OLD
بفرمود تا برنهادند زین
بران باد پایان باریک بین
He commanded them to release this burden, and to witness the end of this narrow path.
Jalal Khaleghi · NEW
بفرمود تا برنهادند زین
بران بادپایان باریک‌بین
Ganjoor · OLD
بیامد دمان با سپاهی گران
همه نره دیوان جنگ آوران
The army of valiant warriors arrived, all ready for battle.
Jalal Khaleghi · NEW
بیامد دمان با سپاهی گران
همه نره دیوان جنگاوران
Ganjoor · OLD
ز بیراه مر کاخ را بام و در
گرفت و به کین اندر آورد سر
From the pathless land, he reached the palace's roof and door, and with vengeance, he raised his head.
Jalal Khaleghi · NEW
ز بیراه مر کاخ را بام و در
گرفت و به کین اندرآورد سر
Ganjoor · OLD
سپاه فریدون چو آگه شدند
همه سوی آن راه بیره شدند
When the army of Fereydun became aware, they all headed towards that pathless land.
Jalal Khaleghi · NEW
سپاه فریدون چو آگه شدند
همه سوی آن راه بیره شدند
Ganjoor · OLD
ز اسپان جنگی فرو ریختند
در آن جای تنگی برآویختند
They dismounted from their warhorses and took up positions in that narrow place.
Jalal Khaleghi · NEW
از اسپان جنگی فروریختند
بدان جای تنگی برآویختند
Ganjoor · OLD
همه بام و در مردم شهر بود
کسی کش ز جنگ آوری بهر بود
All the rooftops and doors were filled with people of the city, but only those who were prepared for battle were present.
Jalal Khaleghi · NEW
همه بام و در مردم شهر بود
کسی کش ز جنگاوری بهر بود
Ganjoor · OLD
همه در هوای فریدون بدند
که از درد ضحاک پرخون بدند
All were in the spirit of Fereydun, as they bled from the wounds inflicted by Zahhak's pain.
Jalal Khaleghi · NEW
همه در هوای فریدون بدند
که از درد ضحاک پر خون بدند
Ganjoor · OLD
ز دیوارها خشت و ز بام سنگ
به کوی اندرون تیغ و تیر و خدنگ
From the walls of clay and the rooftops of stone, swords, arrows, and spears were brought into the inner courtyard.
Jalal Khaleghi · NEW
ز دیوارها خشت واز بام سنگ
به کوی اندرون تیغ و تیر خدنگ
Ganjoor · OLD
ببارید چون ژاله ز ابر سیاه
پئی را نبد بر زمین جایگاه
"Like black clouds pouring rain, they fell upon the enemy, leaving no place for them on the ground."
Jalal Khaleghi · NEW
ببارید ژاله ز ابر سیاه
پی را نشد بر زمین جایگاه
Ganjoor · OLD
به شهر اندرون هر که برنا بدند
چه پیران که در جنگ دانا بدند
"Into the inner city, whoever was brave enough to go, even the wise elders who were knowledgeable in battle."
Jalal Khaleghi · NEW
به شهر اندرون هر که برنا بدند
چه پیران که در جنگ دانا بدند
Ganjoor · OLD
سوی لشکر آفریدون شدند
ز نیرنگ ضحاک بیرون شدند
"They headed towards Fereydun's army, leaving Zahhak's tyranny behind."
Jalal Khaleghi · NEW
سوی لشکر آفریدون شدند
ز نزدیک ضحاک بیرون شدند
Ganjoor · OLD
خروشی برآمد ز آتشکده
که بر تخت اگر شاه باشد دده
"A roar arose from the fire temple, as if the king himself were sitting on the throne."
Jalal Khaleghi · NEW
خروشی برآمد از آتشکده
که بر تخت اگر شاه باشد دده
Ganjoor · OLD
همه پیر و برناش فرمان بریم
یکایک ز گفتار او نگذریم
"All the elders and the brave ones said, 'Let us follow his command, and let us not ignore a single word he says.'"
Jalal Khaleghi · NEW
همه پیر و برناش فرمان بریم
یکایک ز گفتار او نگذریم
Ganjoor · OLD
نخواهیم برگاه ضحاک را
مرآن اژدهادوش ناپاک را
"We will not enter Zahhak's palace, nor will we face the impure dragon."
Jalal Khaleghi · NEW
نخواهیم بر گاه ضحاک را
مران اژدهاخیم ناپاک را
Ganjoor · OLD
سپاهی و شهری به کردار کوه
سراسر به جنگ اندر آمد گروه
"Soldiers and citizens alike, headed towards the mountains, all ready for battle."
Jalal Khaleghi · NEW
سپاهی و شهری بکردار کوه
سراسر به جنگ اندرون همگروه
Ganjoor · OLD
از آن شهر روشن یکی تیره گرد
برآمد که خورشید شد لاجورد
"A dark cloud emerged from that bright city, as if the sun had turned into lapis lazuli."
Jalal Khaleghi · NEW
از آن شهر روشن یکی تیره گرد
برآمد که خورشید شد لاژورد
Ganjoor · OLD
پس آنگاه ضحاک شد چاره جوی
ز لشکر سوی کاخ بنهاد روی
"Then Zahhak sought a solution and headed towards his palace from the army."
Jalal Khaleghi · NEW
پس از رشک ضحاک شد چاره جوی
ز لشکر سوی کاخ بنهاد روی
Ganjoor · OLD
به آهن سراسر بپوشید تن
بدان تا نداند کسش ز انجمن
"Covered his body entirely with iron, so that no one could recognize him in the assembly."
Jalal Khaleghi · NEW
بدآهن سراسر بپوشید تن
بدان تا نداند کسش زانجمن
Ganjoor · OLD
به چنگ اندرون شست یازی کمند
برآمد بر بام کاخ بلند
"With the sound of music from within, the reins were loosened, and he ascended to the rooftop of the high palace."
Jalal Khaleghi · NEW
برآمد بران بام کاخ بلند
به چنگ اندرون شست بازی کمند
The two hemistichs appear in the opposite order in Ganjoor.
Ganjoor · OLD
بدید آن سیه نرگس شهرناز
پر از جادویی با فریدون به راز
"He saw that black-eyed beauty, the pride of the city, full of magic secrets with Fereydun."
Jalal Khaleghi · NEW
بدید آن سیه نرگس شهرناز
پر از جادویی با فریدون به راز
Ganjoor · OLD
دو رخساره روز و دو زلفش چو شب
گشاده به نفرین ضحاک لب
"Her two cheeks like the day, and her two locks like the night, cursed Zahhak opened his lips."
Jalal Khaleghi · NEW
دو رخساره روز و دو زلفینش شب
گشاده به نفرین ضحاک لب
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
بدانست کان کار هست ایزدی
رهایی نیابد ز دست بدی
Ganjoor · OLD
به مغز اندرش آتش رشک خاست
به ایوان کمند اندر افگند راست
"Envy flared up in his heart, and he set fire to his brain, as he pulled the reins towards the right of the palace."
Jalal Khaleghi · NEW
به مغز اندرش آتش رشک خاست
به ایوان کمند اندرافگند راست
Ganjoor · OLD
نه از تخت یاد و نه جان ارجمند
فرود آمد از بام کاخ بلند
"Not remembering his throne nor his noble life, he descended from the rooftop of the high palace."
Jalal Khaleghi · NEW
نه از تخت یاد و نه جان ارجمند
فرود آمد از بام کاخ بلند
Ganjoor · OLD
به دست اندرش آبگون دشنه بود
به خون پری چهرگان تشنه بود
"His hand was stained with the blood of the innocent, and the faces of the fairies were thirsty."
Jalal Khaleghi · NEW
به چنگ اندرش آبگون دشنه بود
به خون پریچهرگان تشنه بود
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
همان تیز خنجر کشید از نیام
نه بگشاد راز و نه برگفت نام
Ganjoor · OLD
ز بالا چو پی بر زمین برنهاد
بیامد فریدون به کردار باد
"Descending from above like a falcon to the ground, Fereydun came to action."
Jalal Khaleghi · NEW
ز بالا چو پی بر زمین برنهاد
بیامد فریدون بکردار باد
Ganjoor · OLD
بران گرزهٔ گاوسر دست برد
بزد بر سرش ترگ بشکست خرد
"He grabbed the cow's tail and struck him on the head, breaking the helmet of his opponent."
Jalal Khaleghi · NEW
بدان گرزه‌ی گاوسر دست برد
بزد بر سرش، ترگ بشکست خرد
Ganjoor · OLD
بیامد سروش خجسته دمان
مزن گفت کاو را نیامد زمان
"Soroush, the blessed one, came forward and said, 'Do not strike him, for his time has not yet come.'"
Jalal Khaleghi · NEW
بیامد سروش خجسته دمان
مزن - گفت -، کو را نیامد زمان
Ganjoor · OLD
همیدون شکسته ببندش چو سنگ
ببر تا دو کوه آیدت پیش تنگ
"Bind him tightly like a stone, and take him to the narrow pass between two mountains."
Jalal Khaleghi · NEW
همیدون شکسته بندش چو سنگ
ببر تا دو کوه آیدت پیش، تنگ
Ganjoor · OLD
به کوه اندرون به بود بند او
نیاید برش خویش و پیوند او
"To the inner mountain, he was bound with chains, never to return to his own and his kin."
Jalal Khaleghi · NEW
به کوه اندرون به بود بند اوی
نیاید برش خویش و پیوند اوی
Ganjoor · OLD
فریدون چو بشنید ناسود دیر
کمندی بیاراست از چرم شیر
"When Fereydun heard the news of Nasud's rebellion, he prepared a rein made of lion's skin."
Jalal Khaleghi · NEW
فریدون چو بشنید ناسود دیر
کمندی بیاراست از چرم شیر
Ganjoor · OLD
به تندی ببستش دو دست و میان
که نگشاید آن بند پیل ژیان
"He tightly bound his hands and waist, so that the elephant's chain would not be undone."
Jalal Khaleghi · NEW
ببستش به بندی دو دست ومیان
که نگشاد آن زنده پیل ژیان
Ganjoor · OLD
نشست از بر تخت زرین او
بیفگند ناخوب آیین او
"He sat on his golden throne, disregarding his noble customs."
Jalal Khaleghi · NEW
نشست از بر تخت زرین اوی
بیفگند ناخوب آیین اوی
Ganjoor · OLD
بفرمود کردن به در بر خروش
که هر کس که دارید بیدار هوش
"He ordered to open the door and shouted, 'Let everyone who has awakened consciousness come forward!'"
Jalal Khaleghi · NEW
بفرمود کردن به‌دربر خروش
که ای نامداران بسیار هوش
Ganjoor · OLD
نباید که باشید با ساز جنگ
نه زین گونه جوید کسی نام و ننگ
"It is not fitting to be in harmony with the instrument of war, nor should anyone seek fame and notoriety in this manner."
Jalal Khaleghi · NEW
نباید که باشید با ساز جنگ
نه زین باره جویند کس نام و ننگ
Ganjoor · OLD
سپاهی نباید که به پیشه‌ور
به یک روی جویند هر دو هنر
"A soldier should not seek both professions, for it is impossible to excel in both at the same time."
Jalal Khaleghi · NEW
سپاهی نباید که با پیشه‌ور
به یک روی جویند هر دو هنر
Ganjoor · OLD
یکی کارورز و یکی گرزدار
سزاوار هر کس پدیدست کار
"One is a worker, and the other is a shepherd, each deserving of their own profession."
Jalal Khaleghi · NEW
یکی کارورز و یکی گرزدار
سزاوار هر کس پدیدست کار
Ganjoor · OLD
چو این کار آن جوید آن کار این
پرآشوب گردد سراسر زمین
"When one seeks the other's profession, chaos ensues throughout the land."
Jalal Khaleghi · NEW
چو این کار آن جوید آن کار این
سراسر پر آشوب گردد زمین
Ganjoor · OLD
به بند اندرست آنکه ناپاک بود
جهان را ز کردار او باک بود
"Bound is he who is impure, for his actions bring shame upon the world."
Jalal Khaleghi · NEW
به بند اندرست آنک ناپاک بود
جهان را ز کردار او باک بود
Ganjoor · OLD
شما دیر مانید و خرم بوید
به رامش سوی ورزش خود شوید
"You stayed up late and enjoyed yourself, now go to your exercise with energy."
Jalal Khaleghi · NEW
شما دیر مانید و خرم بوید
به رامش سوی ورزش خود شوید
Ganjoor only in this section Ganjoor · OLD
شنیدند یکسر سخنهای شاه
ازان مرد پرهیز با دستگاه
"They heard the words of the king about the man who abstained from the throne."
Jalal Khaleghi · NEW
No corresponding couplet under this Jalal Khaleghi heading.
No counterpart is aligned in this Jalal Khaleghi section; this is not a claim about the historical origin of the verse.
Ganjoor · OLD
وزان پس همه نامداران شهر
کسی کش بد از تاج وز گنج بهر
"And then all the famous people of the city came, except for the one who had bad intentions towards the crown and treasure."
Jalal Khaleghi · NEW
وزان پس همه نامداران شهر
کسی کش بد از نام وز گنج بهر
Ganjoor · OLD
برفتند با رامش و خواسته
همه دل به فرمانش آراسته
"They went with energy and desire, all their hearts adorned with his command."
Jalal Khaleghi · NEW
برفتند با رامش و خواسته
همه دل به فرمانش آراسته
Ganjoor · OLD
فریدون فرزانه بنواختشان
براندازه بر پایگه ساختشان
"Fereydoun the glorious built them up, and cast them down upon their foundations."
Jalal Khaleghi · NEW
فریدون فرزانه بنواختشان
ز راه سزا پایگه ساختشان
Ganjoor · OLD
همی پندشان داد و کرد آفرین
همی یاد کرد از جهان آفرین
"I gave them advice and praised them, and remembered the creation of the world."
Jalal Khaleghi · NEW
همی پندشان داد و کرد آفرین
همی کرد یاد از جهان آفرین
Ganjoor · OLD
همی گفت کاین جایگاه منست
به نیک اختر بومتان روشنست
"He said, 'This is my place, and the good stars have made your land bright.'"
Jalal Khaleghi · NEW
همی گفت کین جایگاه منست
ز فال اختر بومتان روشنست
Ganjoor · OLD
که یزدان پاک از میان گروه
برانگیخت ما را ز البرز کوه
"That pure God from among the group stirred us up from the Alborz mountain."
Jalal Khaleghi · NEW
که یزدان پاک از میان گروه
برانگیخت ما را ز البرز کوه
Ganjoor · OLD
بدان تا جهان از بد اژدها
بفرمان گرز من آید رها
"So that the world may be freed from the evil dragon's grasp, I release my spear at his command."
Jalal Khaleghi · NEW
بدان تا جهان از بد اژدها
به فرمان گرز من آید رها
Ganjoor · OLD
چو بخشایش آورد نیکی دهش
به نیکی بباید سپردن رهش
"When he bestows kindness upon a land, it is necessary to entrust its path to kindness."
Jalal Khaleghi · NEW
چو بخشایش آورد نیکی دهش
به نیکی بباید سپردن رهش
Ganjoor · OLD
منم کدخدای جهان سر به سر
نشاید نشستن به یک جای بر
"I am the servant of the Lord of the world, it is not fitting for me to sit in one place."
Jalal Khaleghi · NEW
منم کدخدای جهان سربسر
نشاید نشستن به یکجای بر
Ganjoor · OLD
وگرنه من ایدر همی بودمی
بسی با شما روز پیمودمی
"Otherwise, I would have been here with you, and walked many days with you."
Jalal Khaleghi · NEW
و گرنه من ایدر همی بودمی
بسی با شما سال پیمودمی
Ganjoor · OLD
مهان پیش او خاک دادند بوس
ز درگاه برخاست آوای کوس
"The great ones kissed the ground before him, and the sound of kissing rose from the gate."
Jalal Khaleghi · NEW
مهان پیش او خاک دادند بوس
ز درگاه برخاست آوای کوس
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
همه شهر دیده به درگاه بر
خروشان بران روز کوتاه بر
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
که تا اژدها را برون آورید
به بند کمندی چنان چون سزید
Ganjoor · OLD
دمادم برون رفت لشکر ز شهر
وزان شهر نایافته هیچ بهر
"Gradually, the army left the city, and from that city, they found no help."
Jalal Khaleghi · NEW
دمادم برون رفت لشکر ز شهر
وزان شاه نایافته شهر بهر
Ganjoor · OLD
ببردند ضحاک را بسته خوار
به پشت هیونی برافگنده زار
"They took Zahhak, bound and humiliated, on the back of a mournful camel."
Jalal Khaleghi · NEW
ببردند ضحاک را بسته زار
به پشت هیونی بر افگنده خوار
Ganjoor · OLD
همی راند ازین گونه تا شیرخوان
جهان را چو این بشنوی پیر خوان
"He led them from here to the lion's den, if you hear this, call me an elder of the world."
Jalal Khaleghi · NEW
همی راند زین گونه تا شیرخوان
جهان را چن این بشنوی پیر خوان
Ganjoor · OLD
بسا روزگارا که بر کوه و دشت
گذشتست و بسیار خواهد گذشت
"Many days have passed over the mountains and plains, and many more will pass."
Jalal Khaleghi · NEW
بسا روزگارا که بر کوه و دشت
گذشته‌ست و بسیار خواهد گذشت
Ganjoor · OLD
بران گونه ضحاک را بسته سخت
سوی شیر خوان برد بیدار بخت
"Thus bound tightly, Zahhak was taken by fate, awake, towards the lion's den."
Jalal Khaleghi · NEW
بران گونه ضحاک را بسته سخت
سوی شیرخوان برد بیداربخت
Ganjoor · OLD
همی راند او را به کوه اندرون
همی خواست کارد سرش را نگون
"He led him inside the mountain, intending to sever his head with a sword."
Jalal Khaleghi · NEW
همی راند او را به کوه اندرون
همی خواست کردن سرش را نگون
Ganjoor · OLD
بیامد هم آنگه خجسته سروش
به خوبی یکی راز گفتش به گوش
"Then came the blessed Soroush, and whispered a secret into his ear."
Jalal Khaleghi · NEW
همانگه بیامد خجسته سروش
به چربی یکی راز گفتش به گوش
Ganjoor · OLD
که این بسته را تا دماوند کوه
ببر همچنان تازیان بی‌گروه
"Take this bound one to the Mount Damavand, still fresh and unharmed."
Jalal Khaleghi · NEW
که این بسته را تا دماوند کوه
ببر همچنین تازنان بی گروه
Ganjoor only in this section Ganjoor · OLD
مبر جز کسی را که نگزیردت
به هنگام سختی به بر گیردت
"Take no one with you who cannot endure hardship and hold you close in difficult times."
Jalal Khaleghi · NEW
No corresponding couplet under this Jalal Khaleghi heading.
No counterpart is aligned in this Jalal Khaleghi section; this is not a claim about the historical origin of the verse.
Ganjoor · OLD
بیاورد ضحاک را چون نوند
به کوه دماوند کردش ببند
"He brought Zahhak like a prisoner, and bound him to Mount Damavand."
Jalal Khaleghi · NEW
بیاورد ضحاک را چون نوند
به کوه دماوند کردش به بند
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
چو بندی بران بند بفزود نیز
نبود از بد بخت ماندش چیز
Ganjoor · OLD
به کوه اندرون تنگ جایش گزید
نگه کرد غاری بنش ناپدید
"He chose a narrow place inside the mountain, and kept him hidden in a cave."
Jalal Khaleghi · NEW
به کوه اندرون جای تنگش گزید
نگه کرد غاری بنش ناپدید
Ganjoor · OLD
بیاورد مسمارهای گران
به جایی که مغزش نبود اندران
"He brought heavy nails to a place where there was no marrow."
Jalal Khaleghi · NEW
بیاورد مسمارهای گران
به جایی که مغزش نبود، اندر آن
Ganjoor · OLD
فرو بست دستش بر آن کوه باز
بدان تا بماند به سختی دراز
"He clasped his hands behind that mountain, so that he remained in hardship for a long time."
Jalal Khaleghi · NEW
فرو برد و بستش بدان کوه باز
بدان تا بماند بسختی دراز
Ganjoor · OLD
ببستش بران گونه آویخته
وزو خون دل بر زمین ریخته
"He hung him bound by the neck, and his heart's blood spilled upon the ground."
Jalal Khaleghi · NEW
ببستش بران گونه آویخته
وزو خون دل بر زمین ریخته
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
بیا تا جهان را به بد نسپریم
به کوشش همه دست نیکی بریم
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
نباشد همی نیک و بد پایدار
همان به که نیکی بود یادگار
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
همان گنج دینار و کاخ بلند
نخواهد بدن مر ترا سودمند
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
سخن ماند از تو همی یادگار
سخن را چنین خوارمایه مدار
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
فریدون فرخ فرشته نبود
ز مشک و ز عنبر سرشته نبود
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
به داد و دهش یافت آن نیکویی
تو داد و دهش کن فریدون تویی
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
فریدون ز کاری که کرد ایزدی
نخستین جهان را بشست از بدی
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
یکی پیشتر بند ضحاک بود
که بیدادگر بود و ناپاک بود
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
و دیگر که گیتی ز نابخردان
بپردخت و بستد ز دست بدان
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
سدیگر که کین پدر باز خواست
جهان ویژه بر خویشتن کرد راست
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
جهانا چه بد مهر و بد گوهری
که خود پرورانی و خود بشکری
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
نگه کن کجا آفریدون گرد
که از تخم ضحاک شاهی ببرد
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
بد در جهان پنجصد سال شاه
به آخر بشد، ماند ازو جایگاه
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
جهان جهان دیگری را سپرد
بجز درد و اندوه چیزی نبرد
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
چنینیم یکسر که و مه همه
تو خواهی شبان باش، خواهی رمه
Ganjoor only in this section Ganjoor · OLD
ازو نام ضحاک چون خاک شد
جهان از بد او همه پاک شد
"His name became like dust, as Zahhak perished, and the world was purified of his evil deeds."
Jalal Khaleghi · NEW
No corresponding couplet under this Jalal Khaleghi heading.
No counterpart is aligned in this Jalal Khaleghi section; this is not a claim about the historical origin of the verse.
Ganjoor only in this section Ganjoor · OLD
گسسته شد از خویش و پیوند او
بمانده بدان گونه در بند او
"He was broken from himself and his bonds, and remained in that state of captivity."
Jalal Khaleghi · NEW
No corresponding couplet under this Jalal Khaleghi heading.
No counterpart is aligned in this Jalal Khaleghi section; this is not a claim about the historical origin of the verse.
All sections · ← Previous section · Next section →