← Introduction & all sections Volume 1 · Section 33
گفتار اندر نامه نبشتن زال بنزدیک پدرش سام Complete header-to-header section · 230 Jalal Khaleghi couplets · PDF pages 239–254. Scan-checked reading transcription for your review. Poems and headings only; footnotes and reference numbers omitted.
All sections · ← Previous section · Next section → Reading and comparison method Only letters and numbers count as differences. Spaces, punctuation, vowel marks and invisible characters are ignored. Whole words are highlighted to preserve Persian joining. The displayed text keeps its stored spacing. Optional vocalization and printed justification are not reproduced.
The supplied Ganjoor Persian and English are preserved. English has not been revised for Jalal Khaleghi. Rows follow Jalal Khaleghi. Notes identify different ordering and partial correspondence. An empty cell means no complete corresponding couplet has been aligned here.
Ganjoor · OLD
سپهبد نویسنده را پیش خواند
دل آگنده بودش همه برفشاند
"The commander read the writer's letter,
It filled his joyful heart and he spread it all around."
Jalal Khaleghi · NEW
سپهبد نبیسنده را پیش خواند
دل آگنده بودش همه برفشاند
Ganjoor · OLD
یکی نامه فرمود نزدیک سام
سراسر نوید و درود و خرام
"A letter was ordered to be sent to Sam,
Full of good news, greetings, and respect."
Jalal Khaleghi · NEW
یکی نامه فرمود نزدیک سام
سراسر نوید و درود و پیام
Ganjoor · OLD
ز خط نخست آفرین گسترید
بدان دادگر کو جهان آفرید
"From the first line, He spread the creation,
By that giver who created the world."
Jalal Khaleghi · NEW
ز خط نخست آفرین گسترید
بران دادگر کافرین آفرید
Ganjoor · OLD
ازویست شادی ازویست زور
خداوند کیوان و ناهید و هور
"From Him comes joy, from Him comes strength,
The Lord of the stars, Venus, and the sun."
Jalal Khaleghi · NEW
ازو دید شادی و زو جست زور
خداوند ناهید و کیوان و هور
Ganjoor · OLD
خداوند هست و خداوند نیست
همه بندگانیم و ایزد یکیست
"God is and God is not,
We are all His servants and He is one."
Jalal Khaleghi · NEW
خداوند هست و خداوند نیست
همه بندگانیم و ایزد یکیست
Ganjoor · OLD
ازو باد بر سام نیرم درود
خداوند کوپال و شمشیر و خود
"May the wind carry my greetings to Sam,
The Lord of the goblet, the sword, and Himself."
Jalal Khaleghi · NEW
ازو باد بر سام نیرم درود
خداوند گوپال و شمشیر و خود
Ganjoor · OLD
چمانندهٔ دیزه هنگام گرد
چرانندهٔ کرگس اندر نبرد
"The banner-bearer of Diz, when the army circled,
The charger of Kargus in the battle's fray."
Jalal Khaleghi · NEW
چماننده‌ی دیزه هنگام گرد
چراننده‌ی کرگس اندر نبرد
Ganjoor · OLD
فزایندهٔ باد آوردگاه
فشانندهٔ خون ز ابر سیاه
"The increaser of wind in the battlefield,
The scatterer of black blood from the clouds."
Jalal Khaleghi · NEW
فزاینده‌ی باد آوردگاه
فشاننده‌ی تیغ از ابر سیاه
Ganjoor · OLD
گرایندهٔ تاج و زرین کمر
نشانندهٔ زال بر تخت زر
"The one who desires the crown and golden belt,
The marker of the throne with the sign of Zal."
Jalal Khaleghi · NEW
گراینده‌ی تاج و زرین کمر
نشاننده‌ی شاه بر تخت زر
Ganjoor · OLD
به مردی هنر در هنر ساخته
خرد از هنرها برافراخته
"Through a man made of skill in art,
He raised wisdom above all arts."
Jalal Khaleghi · NEW
به مردی هنر در هنر ساخته
خرد از هنرها برافراخته
Ganjoor · OLD
من او را بسان یکی بنده‌ام
به مهرش روان و دل آگنده‌ام
"I am His servant, as if one,
With His love, my heart is joyful and content."
Jalal Khaleghi · NEW
من او را بسان یکی بنده‌ام
به مهرش روان و دل آگنده‌ام
Ganjoor · OLD
ز مادر بزادم بران سان که دید
ز گردون به من بر ستمها رسید
"I was born from a mother, as one who has seen,
From the heavens, I have come to face injustices."
Jalal Khaleghi · NEW
ز مادر بزادم بدانسان که دید
ز گردون بهمن بر ستم ها رسید
Ganjoor · OLD
پدر بود در ناز و خز و پرند
مرا برده سیمرغ بر کوه هند
"He was a father in pride, humility, and bird-like grace,
I was taken captive by the Simurgh on the mountains of India."
Jalal Khaleghi · NEW
پدر بود در ناز و خز و پرند
مرا برده سیمرغ بر کوه هند
Ganjoor · OLD
نیازم بد آنکو شکار آورد
ابا بچه‌ام در شمار آورد
"My need was that he brought the prey,
He counted me among his own, father and son."
Jalal Khaleghi · NEW
نیازم بدان کو شکار آورد
ابا بچگان در شمار آورد
Ganjoor · OLD
همی پوست از باد بر من بسوخت
زمان تا زمان خاک چشمم بدوخت
"All my skin burned by the wind,
From time to time, my eyes were filled with dust."
Jalal Khaleghi · NEW
همی پوست از باد برمن بسوخت
زمان تا زمان خاک چشمم بدوخت
Ganjoor · OLD
همی خواندندی مرا پور سام
به اورنگ بر سام و من در کنام
"They used to call me the son of Sam,
On the battlefield, Sam and I were in the same rank."
Jalal Khaleghi · NEW
همی خواندندی مرا پور سام
به اورنگ بر سام و من بر کنام
Ganjoor · OLD
چو یزدان چنین راند اندر بوش
بران بود چرخ روان را روش
"When God thus set him in the midst of the fray,
The revolving sphere became his pathway."
Jalal Khaleghi · NEW
چو یزدان چنین راند اندر بوش
برین گونه پیش آوریدم روش
Ganjoor · OLD
کس از داد یزدان نیابد گریغ
وگر چه بپرد برآید به میغ
"No one can escape from God's decree,
Even if they flee, they will be struck by the sword."
Jalal Khaleghi · NEW
کس از داد یزدان نیابد گریغ
اگر خود بپرد برآید به میغ
Ganjoor · OLD
سنان گر بدندان بخاید دلیر
بدرد ز آواز او چرم شیر
"If Sanan desires to fight fiercely,
The lion's skin will be torn by his voice."
Jalal Khaleghi · NEW
سنان ار به دندان بخاید دلیر
بدرد از آواز او چرم شیر
Ganjoor · OLD
گرفتار فرمان یزدان بود
وگر چند دندانش سندان بود
"Captured by the command of God,
Even if he had many teeth, he was like a prisoner."
Jalal Khaleghi · NEW
گرفتار فرمان یزدان بود
وگر چند دندانش سندان بود
Ganjoor · OLD
یکی کار پیش آمدم دل شکن
که نتوان ستودنش بر انجمن
"A heartbreaking task came before me,
That cannot be praised in the assembly."
Jalal Khaleghi · NEW
یکی کار پیش آمدم دل‌شکن
که نتوان ستودنش بر انجمن
Ganjoor · OLD
پدر گر دلیرست و نراژدهاست
اگر بشنود راز بنده رواست
"If the father is brave and has dragons,
It is appropriate for him to hear the servant's secret."
Jalal Khaleghi · NEW
پدر گر دلیرست و نر أژدهاست
اگر بشنود راز کهتر رواست
Ganjoor · OLD
من از دخت مهراب گریان شدم
چو بر آتش تیز بریان شدم
"I became tearful because of Mehrab's daughter,
As if I had been thrown into a blazing fire."
Jalal Khaleghi · NEW
من از دخت مهراب گریان شدم
چو بر آتش تیز بریان شدم
Ganjoor · OLD
ستاره شب تیره یار منست
من آنم که دریا کنار منست
"The dark night's star is my companion,
I am the one for whom the sea is by my side."
Jalal Khaleghi · NEW
ستاره شب تیره یار منست
من آنم که دریا کنار منست
Ganjoor · OLD
به رنجی رسیدستم از خویشتن
که بر من بگرید همه انجمن
"I have reached such a state of suffering,
That the whole assembly weeps for me."
Jalal Khaleghi · NEW
به رنجی رسیده‌ستم از خویشتن
که بر من بگرید همی انجمن
Ganjoor · OLD
اگر چه دلم دید چندین ستم
نیارم زدن جز به فرمانت دم
"Although my heart has endured many oppressions,
I cannot strike except by your command."
Jalal Khaleghi · NEW
اگرچه دلم دید چندین ستم
نخواهم زدن جز به فرمانت دم
Ganjoor · OLD
چه فرماید اکنون جهان پهلوان
گشایم ازین رنج و سختی روان
"What does the world of heroes command now?
Shall I open my heart from this suffering and hardship?"
Jalal Khaleghi · NEW
چه فرماید اکنون جهان پهلوان
گشایم ازین رنج و سختی روان
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
سپهبد شنید آنک موبد چه گفت
که گوهر گشاده کنید از نهفت
Ganjoor · OLD
ز پیمان نگردد سپهبد پدر
بدین کار دستور باشد مگر
"The commander-in-chief, the father, cannot break his oath,
Unless he is commanded to do so for this task."
Jalal Khaleghi · NEW
ز پیمان نگردد سپهبد پدر
بدین کار دستور باشد مگر
Ganjoor · OLD
که من دخت مهراب را جفت خویش
کنم راستی را به آیین و کیش
"That I may make Mehrab's daughter my companion,
In accordance with truth and custom."
Jalal Khaleghi · NEW
که من دخت مهراب را جفت خویش
کنم راستی را به آیین و کیش
Ganjoor · OLD
به پیمان چنین رفت پیش گروه
چو باز آوریدم ز البرز کوه
"Thus, I went before the assembly by oath,
As I brought back from Alborz mountain."
Jalal Khaleghi · NEW
به پیمان چنین رفت پیش گروه
چو بازآوریدم ز البرزکوه
Ganjoor · OLD
که هیچ آرزو بر دلت نگسلم
کنون اندرین است بسته دلم
"That I never forget any desire in my heart,
Now my heart is closed in this matter."
Jalal Khaleghi · NEW
که هیچ آرزو بر دلت نگسلم
کنون اندرین‌ست بسته دلم
Ganjoor · OLD
سواری به کردار آذر گشسپ
ز کابل سوی سام شد بر دو اسپ
"Azar Goushasp rode towards his mission,
From Kabul towards Sam on two horses."
Jalal Khaleghi · NEW
سواری بکردار آذرگشسپ
ز کاول سوی سام شد بر سه اسپ
Ganjoor · OLD
بفرمود و گفت ار بماند یکی
نباید ترا دم زدن اندکی
"He commanded and said, 'If anyone remains,
You should not speak to them for a moment.'"
Jalal Khaleghi · NEW
بفرمود گفت: ار بماند یکی
نباید ترا دم زدن اندکی
Ganjoor · OLD
به دیگر تو پای اندر آور برو
برین سان همی تاز تا پیش گو
"Put your foot forward towards another path,
Hurry like this until you reach your destination."
Jalal Khaleghi · NEW
به دیگر پلنگ اندرای و برو
بدینسان همی تاز تا پیش گو
Ganjoor · OLD
فرستاده در پیش او باد گشت
به زیر اندرش چرمه پولاد گشت
"The wind blew ahead of him as he sent,
Underneath him, his saddle turned into iron."
Jalal Khaleghi · NEW
فرستاده از پیش او باد گشت
به زیر اندرش چرمه پولاد گشت
Ganjoor · OLD
چو نزدیکی گرگساران رسید
یکایک ز دورش سپهبد بدید
"When he reached the vicinity of the wolf hunters,
The commander-in-chief saw them one by one from afar."
Jalal Khaleghi · NEW
چو نزدیکی گرگساران رسید
یکایک ز دورش سپهبد بدید
Ganjoor · OLD
همی گشت گرد یکی کوهسار
چماننده یوز و رمنده شکار
"He wandered around a mountainous area,
Hunting wild goats and chasing deer."
Jalal Khaleghi · NEW
همی گشت گرد یکی کوهسار
چماننده یوز و رمنده شکار
Ganjoor · OLD
چنین گفت با غمگساران خویش
بدان کار دیده سواران خویش
"He spoke thus to his sorrowful companions,
Having seen his own riders for that task."
Jalal Khaleghi · NEW
چنین گفت با غمگساران خویش
بدان کاردیده سواران خویش
Ganjoor · OLD
که آمد سواری دمان کابلی
چمان چرمهٔ زیر او زابلی
"A rider came from Kabul,
His saddle's leather was from Zabol."
Jalal Khaleghi · NEW
که آمد سواری دمان کاولی
همان چرمه‌ی زیر او زاولی
Ganjoor · OLD
فرستادهٔ زال باشد درست
ازو آگهی جست باید نخست
"The messenger must be reliable,
First, we must seek information from him."
Jalal Khaleghi · NEW
فرستاده‌ی زال باشد درست
ازو آگهی جست باید نخست
Ganjoor · OLD
ز دستان و ایران و از شهریار
همی کرد باید سخن خواستار
"From the hands of Iran and the Shah,
He sought to hear the words he needed."
Jalal Khaleghi · NEW
ز دستان و ایران و از شهریار
همه کرد باید سخن خواستار
Ganjoor · OLD
هم اندر زمان پیش او شد سوار
به دست اندرون نامهٔ نامدار
"Another rider came before him in time,
In his hand, a famous letter was held inside."
Jalal Khaleghi · NEW
هم اندر زمان پیش او شد سوار
به دست اندرون نامه‌ی نامدار
Ganjoor · OLD
فرود آمد و خاک را بوس داد
بسی از جهان آفرین کرد یاد
"He came down and kissed the ground,
Remembering the many creations of the world."
Jalal Khaleghi · NEW
فرود أمد و خاک را بوسه داد
بسی از جهان آفرین کرد یاد
Ganjoor · OLD
بپرسید و بستد ازو نامه سام
فرستاده گفت آنچه بود از پیام
"He asked and received from him the letter of Sam,
The messenger spoke of what was in the message."
Jalal Khaleghi · NEW
بپرسید و بستد ازو نامه سام
فرستاده گفت آنچ بود از پیام
Ganjoor · OLD
سپهدار بگشاد از نامه بند
فرود آمد از تیغ کوه بلند
"The commander-in-chief opened the seal of the letter,
He came down from the peak of the mountain with his sword."
Jalal Khaleghi · NEW
سپهدار بگشاد از آن نامه بند
فرود آمد از تیغ کوه بلند
Ganjoor · OLD
سخنهای دستان سراسر بخواند
بپژمرد و بر جای خیره بماند
"He read the words of the hands in full,
He was stunned and remained in place."
Jalal Khaleghi · NEW
سخن های دستان یکایک بخواند
پژمرد بر جای و خیره بماند
Ganjoor · OLD
پسندش نیامد چنان آرزوی
دگرگونه بایستش او را به خوی
"He did not like such a wish,
He must change his nature."
Jalal Khaleghi · NEW
پسندش نیامد چنان آرزوی
دگرگونه بایستش او را به خوی
Ganjoor · OLD
چنین داد پاسخ که آمد پدید
سخن هر چه از گوهر بد سزید
"He gave this answer that became apparent,
Words that were fitting of a precious gem."
Jalal Khaleghi · NEW
چنین داد پاسخ که آمد پدید
سخن هرچه از گوهر بد سزید
Ganjoor · OLD
چو مرغ ژیان باشد آموزگار
چنین کام دل جوید از روزگار
"Like a bird of life, the teacher should be,
Seeking such heart's desires from the days of destiny."
Jalal Khaleghi · NEW
چو مرغ ژیان باشد آموزگار
چنین کام دل جوید از روزگار
Ganjoor · OLD
ز نخچیر کامد سوی خانه باز
به دلش اندر اندیشه آمد دراز
"He came back home from the hunt,
Lost in deep thought and contemplation."
Jalal Khaleghi · NEW
ز نخجیر کامد سوی خانه بأاز
به دلش اندر اندیشه آمد درأز
Ganjoor · OLD
همی گفت اگر گویم این نیست رای
مکن داوری سوی دانش گرای
"He said, 'If I speak, do not judge me harshly,
Do not turn towards the knowledge-seekers for judgment.'"
Jalal Khaleghi · NEW
همی گفت اگرگویم این نیست رای
مکن داوری، سوی دانش گرای
Ganjoor · OLD
سوی شهریاران سر انجمن
شوم خام گفتار و پیمان شکن
"Towards the council of the kings I go,
With shameful words and broken promises."
Jalal Khaleghi · NEW
دل شهریاران سر انجمن
شود خام گفتار و پیمان‌شکن
Ganjoor · OLD
و گر گویم آری و کامت رواست
بپرداز دل را بدانچت هواست
"And if I say yes and your desire is true,
Pay the heart for what it desires."
Jalal Khaleghi · NEW
وگر گویم آری و کامت رواست
بپرداز دل را بدانچت هواست
Ganjoor · OLD
ازین مرغ پرورده وان دیوزاد
چه گویی چگونه برآید نژاد
"Of this nurtured bird and that demon's son,
What can be said, how will their lineage emerge?"
Jalal Khaleghi · NEW
ازین مرغ‌پرورده، وان دیوزاد
چگونه برآید، چه گویی، نژاد؟
Ganjoor · OLD
سرش گشت از اندیشهٔ دل گران
بخفت و نیاسوده گشت اندران
"His head turned from the heavy thoughts in his heart,
He slept and became lost in them."
Jalal Khaleghi · NEW
سرش گشت از اندیشه‌ی دل گران
بخفت و برآسوده گشت اندران
Ganjoor · OLD
سخن هر چه بر بنده دشوارتر
دلش خسته‌تر زان و تن زارتر
"Every difficult word upon the servant's heart,
Makes it more tired than the body."
Jalal Khaleghi · NEW
سخن هرچه بر بنده دشخوارتر
دلش خسته‌تر زان و تن زارتر
Ganjoor · OLD
گشاده‌تر آن باشد اندر نهان
چو فرمان دهد کردگار جهان
"More open in secret it will be,
When the Creator of the world commands."
Jalal Khaleghi · NEW
گشاده‌تر آن باشد اندر نهان
که فرمان دهد کردگار جهان
Ganjoor · OLD
چو برخاست از خواب با موبدان
یکی انجمن کرد با بخردان
When he woke up, he held a council with his wise men and advisors.
Jalal Khaleghi · NEW
چو برخاست از خواب، با موبدان
یکی انجمن کرد با بخردان
Ganjoor · OLD
گشاد آن سخن بر ستاره شمر
که فرجام این بر چه باشد گذر
He revealed that speech to the stars, counting them, wondering what the outcome of this would be.
Jalal Khaleghi · NEW
گشاد این سخن بر ستاره شمر
که فرجام این بر چه یابد گذر
Ganjoor · OLD
دو گوهر چو آب و چو آتش به هم
برآمیخته باشد از بن ستم
Like water and fire, when two gems are mixed,
From the base of tyranny, they are fixed.
Jalal Khaleghi · NEW
دو گوهر چو آب و چو آتش بهم
برآمیختن باشد از بن ستم
Ganjoor · OLD
همانا که باشد به روز شمار
فریدون و ضحاک را کارزار
Indeed, on the appointed day,
The battle of Fereydoun and Zahhak will sway.
Jalal Khaleghi · NEW
همانا که باشد به روز شمار
فریدون وضحاک را کارزار
Ganjoor · OLD
از اختر بجوئید و پاسخ دهید
همه کار و کردار فرخ نهید
"Seek guidance from the stars and answer,
Do not engage in any action that brings harm."
Jalal Khaleghi · NEW
از اختر بجویید و پاسخ دهید
سر خامه بر بخش فرخ نهید
Ganjoor · OLD
ستارهشناسان به روز دراز
همی ز آسمان بازجستند راز
The stargazers, all day long,
Searched for secrets in the sky's throng.
Jalal Khaleghi · NEW
ستارهشناسان به روز دراز
همی زآسمان باز جستند راز
Ganjoor · OLD
بدیدند و با خنده پیش آمدند
که دو دشمن از بخت خویش آمدند
"They saw and came forward with laughter,
For two enemies had come upon their own fate."
Jalal Khaleghi · NEW
بدیدند و با خنده پیش آمدند
که دو دشمن از بخش، خویش آمدند
Ganjoor · OLD
به سام نریمان ستاره شمر
چنین گفت کای گرد زرین کمر
"We shall go to Sam and count the stars,
Thus spoke the one with the golden waistband."
Jalal Khaleghi · NEW
به سام نریمان ستاره شمر
چنین گفت کای گرد زرین کمر
Ganjoor · OLD
ترا مژده از دخت مهراب و زال
که باشند هر دو به شادی همال
"Receive glad tidings of the daughters of Mehrab and Zal,
For both shall live in happiness together."
Jalal Khaleghi · NEW
ترا مژده از دخت مهراب و زال
که گردند هر دو دو فرخ همال
Ganjoor · OLD
ازین دو هنرمند پیلی ژیان
بیاید ببندد به مردی میان
From these two skilled artists, a life-taking elephant
Shall come and be subdued by a manly valiant.
Jalal Khaleghi · NEW
ازین دو هنرمند، پیلی ژیان
بیاید ببندد به مردی میان
Ganjoor · OLD
جهان زیرپای اندر آرد به تیغ
نهد تخت شاه از بر پشت میغ
The world shall be brought underfoot by the sword,
And the throne of the king shall be placed upon the back of the mace.
Jalal Khaleghi · NEW
جهانی بپای اندرآرد به تیغ
نهد تخت شاه از بر پشت میغ
Ganjoor · OLD
ببرد پی بدسگالان ز خاک
به روی زمین بر نماند مغاک
"He shall take revenge on the evil-doers and turn them to dust,
Leaving no trace of them on the face of the earth."
Jalal Khaleghi · NEW
ببرد پی بدسگالان ز خاک
به روی زمین بر نماند مغاک
Ganjoor · OLD
نه سگسار ماند نه مازندران
زمین را بشوید به گرز گران
Neither Sagzars nor Mazandaran remained,
The earth was plowed with heavy maces.
Jalal Khaleghi · NEW
نه سکسار ماند نه مازندران
زمین را بشوید به گرز گران
Ganjoor · OLD
به خواب اندرد آرد سر دردمند
ببندد در جنگ و راه گزند
"In sleep, he brings the ailing head,
And in battle, he closes the path."
Jalal Khaleghi · NEW
به خواب اندرآرد سر دردمند
ببندد در جنگ و راه گزند
Ganjoor · OLD
بدو باشد ایرانیان را امید
ازو پهلوان را خرام و نوید
"To him belongs the hope of the Iranians,
From him comes the support and good news for the heroes."
Jalal Khaleghi · NEW
بدو باشد ایرانیان را امید
ازو پهلوان را خرام و نوید
Ganjoor · OLD
پی باره‌ای کو چماند به جنگ
بمالد برو روی جنگی پلنگ
"After carrying a load, he charges into battle,
And like a fierce panther, he attacks."
Jalal Khaleghi · NEW
پی بارویی کو چماند به جنگ
بمالد برو روی جنگی پلنگ
Ganjoor · OLD
خنک پادشاهی که هنگام او
زمانه به شاهی برد نام او
"Blessed is the king whose reign,
Brings his name to royal fame."
Jalal Khaleghi · NEW
خنک پادشاهی که هنگام اوی
زمانه به شاهی برد نام اوی
Ganjoor · OLD
چو بشنید گفتار اخترشناس
بخندید و پذرفت ازیشان سپاس
"When he heard the words of the astrologer,
He smiled and thanked them."
Jalal Khaleghi · NEW
چو بشنید گفتار اخترشناس
بخندید و پذرفت ازیشان سپاس
Ganjoor · OLD
ببخشیدشان بی‌کران زر و سیم
چو آرامش آمد به هنگام بیم
"Forgive them with boundless gold and silver,
When peace comes at the time of fear."
Jalal Khaleghi · NEW
ببخشیدشان بی کران زر و سیم
چو آرامش آمد به هنگام بیم
Ganjoor · OLD
فرستادهٔ زال را پیش خواند
زهر گونه با او سخنها براند
"The messenger of Zal was summoned and he spoke,
Pouring out venomous words against him."
Jalal Khaleghi · NEW
فرستاده‌ی زال را پیش خواند
ز هرگونه با او سخن ها براند
Ganjoor · OLD
بگفتش که با او به خوبی بگوی
که این آرزو را نبد هیچ روی
"He told him to speak kindly to him,
For there was no way to fulfill this wish."
Jalal Khaleghi · NEW
بگفتش که با او به چربی بگوی
که این آرزو را نبد هیچ روی
Ganjoor · OLD
ولیکن چو پیمان چنین بد نخست
بهانه نشاید به بیداد جست
"But when such a treaty was made at first,
It is not an excuse to resort to tyranny."
Jalal Khaleghi · NEW
ولیکن چو پیمان چنین بد نخست
بهانه نشاید به بیداد جست
Ganjoor · OLD
من اینک به شبگیر ازین رزمگاه
سوی شهر ایران گذارم سپاه
"I, now, as a night watchman, depart from this battlefield,
Leading my army towards the city of Iran."
Jalal Khaleghi · NEW
من اینک به شبگیر ازین رزمگاه
سوی شهر ایران گذارم سپاه
Ganjoor · OLD
فرستاده را داد چندی درم
بدو گفت خیره مزن هیچ دم
"The messenger was given a few dirhams,
He told him not to be amazed and to go."
Jalal Khaleghi · NEW
فرستاده را داد چندی درم
بدو گفت: خیره مزن هیچ دم
Ganjoor only in this section Ganjoor · OLD
گسی کردش و خود به راه ایستاد
سپاه و سپهبد از آن کار شاد
"He bid him farewell and stood on his way,
The army and the commander were happy with that work."
Jalal Khaleghi · NEW
No corresponding couplet under this Jalal Khaleghi heading.
No counterpart is aligned in this Jalal Khaleghi section; this is not a claim about the historical origin of the verse.
Ganjoor · OLD
ببستند از آن گرگساران هزار
پیاده به زاری کشیدند خوار
"They tied a thousand wolf hunters,
And dragged them on foot in humiliation."
Jalal Khaleghi · NEW
ببستند از آن گرگساران هزار
پیاده به خواری کشیدند زار
Ganjoor · OLD
دو بهره چو از تیره شب درگذشت
خروش سواران برآمد ز دشت
"Two benefits were gained as the dark night passed,
The clamor of the riders rose from the plain."
Jalal Khaleghi · NEW
دو بهره چو از تیره شب درگذشت
خروش سواران برآمد ز دشت
Ganjoor · OLD
همان نالهٔ کوس با کره نای
برآمد ز دهلیز پرده‌سرای
"The same lament of Kus and the sound of the horn,
Rose from the corridor of the curtain house."
Jalal Khaleghi · NEW
همان ناله‌ی کوس با کره‌نای
برآمد ز دهلیز پرده‌سرای
Ganjoor · OLD
سپهبد سوی شهر ایران کشید
سپه را به نزد دلیران کشید
"The commander led the army towards the city of Iran,
He took the army to the brave ones."
Jalal Khaleghi · NEW
سپهبد سوی شهر ایران کشید
سپه را بنزد دلیران کشید
Ganjoor · OLD
فرستاده آمد دوان سوی زال
ابا بخت پیروز و فرخنده فال
"The messenger came running towards Zal,
With good fortune, victorious and blessed fate."
Jalal Khaleghi · NEW
فرستاده آمد دمان سوی زال
ابا بخت پیروز و فرخنده فال
Ganjoor · OLD
گرفت آفرین زال بر کردگار
بران بخشش گردش روزگار
"Zal praised the Creator,
For the forgiveness that the passage of time brings."
Jalal Khaleghi · NEW
گرفت آفرین زال بر کردگار
بران بخشش و شادمان روزگار
Ganjoor · OLD
درم داد و دینار درویش را
نوازنده شد مردم خویش را
"He gave a dirham and a dinar to the poor,
And became the musician of his own people."
Jalal Khaleghi · NEW
درم داد و دینار درویش را
نوازنده شد مردم خویشرا
Ganjoor · OLD
میان سپهدار و آن سرو بن
زنی بود گوینده شیرین سخن
Between the commander and that cypress-like woman,
there was someone who spoke sweet words.
Jalal Khaleghi · NEW
میان سپهدار با سروبن
زنی بود گویا و شیرین سخن
Ganjoor · OLD
پیام آوریدی سوی پهلوان
هم از پهلوان سوی سرو روان
You brought a message to the champion,
And from the champion to the graceful cypress.
Jalal Khaleghi · NEW
پیام آوریدی سوی پهلوان
هم از پهلوان سوی سرو روان
Ganjoor · OLD
سپهدار دستان مر او را بخواند
سخن هر چه بشنید با او براند
The commander called for his servant,
And shared with him all that he had heard.
Jalal Khaleghi · NEW
سپهدار دستان مرو را بخواند
سخن هر چه بشنید با او براند
Ganjoor · OLD
بدو گفت نزدیک رودابه رو
بگویش که ای نیک دل ماه نو
He said to him, "Go near the river bank,
And speak, oh you with a good heart, like a new moon."
Jalal Khaleghi · NEW
بدو گفت نزدیک رودابه شو
بگویش که ای نیکدل ماه نو
Ganjoor · OLD
سخن چون ز تنگی به سختی رسید
فراخیش را زود بینی کلید
"When words reach difficulty from narrowness,
You will quickly see the key to its expansion."
Jalal Khaleghi · NEW
سخن چون ز تنگی به سختی رسید
فراخیش را زود بینی کلید
Ganjoor · OLD
فرستاده باز آمد از پیش سام
ابا شادمانی و فرخ پیام
"The messenger returned from Sām's presence,
With joyful news and glad tidings."
Jalal Khaleghi · NEW
فرستاده بازآمد از پیش سام
ابا شادمانی و فرخ پیام
Ganjoor · OLD
بسی گفت و بشنید و زد داستان
سرانجام او گشت همداستان
He spoke much and listened, and told his tale,
In the end, he became a part of the story.
Jalal Khaleghi · NEW
بسی گفت و جوشید و زد داستان
سرانجام هم گشت همداستان
Ganjoor · OLD
سبک پاسخ نامه زن را سپرد
زن از پیش او بازگشت و ببرد
He entrusted the light response to the woman,
And she returned to him and brought it back.
Jalal Khaleghi · NEW
سبک پاسخ نامه زن را سپرد
زن از پیش او بازگشت و ببرد
Ganjoor · OLD
به نزدیک رودابه آمد چو باد
بدین شادمانی ورا مژده داد
"He came near the river like the wind,
And gave him the good news with joy."
Jalal Khaleghi · NEW
بنزدیک رودابه آمد چو باد
بدین شادمانی ورا مژده داد
Ganjoor · OLD
پری روی بر زن درم برفشاند
به کرسی زر پیکرش برنشاند
"She scattered her fairy face over the woman's lap,
And placed her golden body on the throne."
Jalal Khaleghi · NEW
پری روی بر زن درم برفشاند
به کرسی زرپیکرش برنشاند
Ganjoor · OLD
یکی شاره سربند پیش آورید
شده تار و پود اندرو ناپدید
"One brought forth a headband of arrows,
And the strings and feathers disappeared within it."
Jalal Khaleghi · NEW
یکی شاره سربند پیش آورید
شده تار و پود اندرو ناپدید
Ganjoor · OLD
همه پیکرش سرخ یاقوت و زر
شده زر همه ناپدید از گهر
"All of his body became red ruby and gold,
And all the gold disappeared in the gemstone."
Jalal Khaleghi · NEW
همه پیکرش سرخ یاقوت و زر
شده زر همه ناپدید از گهر
Ganjoor · OLD
یکی جفت پر مایه انگشتری
فروزنده چون بر فلک مشتری
"A pair of rings, shining like Jupiter in the sky."
Jalal Khaleghi · NEW
یکی جفت پرمایه انگشتری
فروزنده چون بر فلک مشتری
Ganjoor · OLD
فرستاد نزدیک دستان سام
بسی داد با آن درود و پیام
"He sent to Sām's hand,
Many greetings and messages."
Jalal Khaleghi · NEW
فرستاد نزدیک دستان سام
بسی داد با آن درود و پیام
Ganjoor · OLD
زن از حجره آنگه به ایوان رسید
نگه کرد سیندخت او را بدید
"The woman then arrived from the chamber to the courtyard,
And Sindokht kept her gaze fixed upon her."
Jalal Khaleghi · NEW
زن از حجره بمیان ایوان رسید
نگه کرد سیندخت او را بدید
Ganjoor · OLD
زن از بیم برگشت چون سندروس
بترسید و روی زمین داد بوس
"The woman turned back in fear like a Sindroos,
And kissed the ground in reverence."
Jalal Khaleghi · NEW
زن از بیم او گشت چون سندروس
بترسید وروی زمین داد بوس
Ganjoor · OLD
پر اندیشه شد جان سیندخت ازوی
به آواز گفت از کجایی بگوی
"Full of thought, Sindokht's soul became,
And she spoke aloud, 'From where do you come?'"
Jalal Khaleghi · NEW
پر اندیشه شد جان سیندخت ازوی
به آواز گفت: از کجایی بگوی
Ganjoor · OLD
زمان تا زمان پیش من بگذری
به حجره درآیی به من ننگری
"Pass by me from time to time,
Enter the chamber, but do not look at me."
Jalal Khaleghi · NEW
زمان تا زمان پیش من بگذری
به حجره درآیی به من ننگری
Ganjoor · OLD
دل روشنم بر تو شد بدگمان
بگویی مرا تا زهی گر کمان
"My bright heart became suspicious of you,
Tell me, why do you have a bow?"
Jalal Khaleghi · NEW
دل روشنم بر تو شد بدگمان
نگویی مرا تا زهی گر کمان
Ganjoor · OLD
بدو گفت زن من یکی چاره‌جوی
همی نان فراز آرم از چند روی
The woman said to him, "I am seeking a solution,
I will bring bread from various sources."
Jalal Khaleghi · NEW
بدو گفت زن من یکی چاره جوی
همی نان فرازارم از چند روی
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
بدین حجره رودابه پیرایه خواست
همان گوهران گرانمایه خواست
Ganjoor only in this section Ganjoor · OLD
بدین حجره رودابه پیرایه خواست
بدو دادم اکنون همینست راست
"She desired to go to the bathhouse from this chamber,
I gave her directions, that is all."
Jalal Khaleghi · NEW
No corresponding couplet under this Jalal Khaleghi heading.
No counterpart is aligned in this Jalal Khaleghi section; this is not a claim about the historical origin of the verse.
Ganjoor · OLD
بیاوردمش افسر پرنگار
یکی حلقه پرگوهر شاهوار
"I brought him a decorated sword,
And a ring of precious gems fit for a king."
Jalal Khaleghi · NEW
بیاوردمش افسری زرنگار
یکی حلقه پر گوهر شاهوار
Ganjoor · OLD
بدو گفت سیندخت بنمایی‌ام
دل بسته ز اندیشه بگشایی‌ام
Sindokht said to him, "I will show myself to you,
I will open my heart, closed by thoughts."
Jalal Khaleghi · NEW
بدو گفت سیندخت: بنماییم
دل بسته زاندیشه بگشاییم
Ganjoor · OLD
سپردم به رودابه گفت این دو چیز
فزون خواست اکنون بیارمش نیز
"I entrusted to the bathhouse these two things,
Now I also want to bring them back."
Jalal Khaleghi · NEW
سپردم به رودابه - گفت - این دو چیز
فزون خواست، اکنون بیارمش نیز
Ganjoor · OLD
بها گفت بگذار بر چشم من
یکی آب بر زن برین خشم من
He said to her, "Let me pour
A bowl of water over this woman, in my anger."
Jalal Khaleghi · NEW
بها گفت بگذار بر چشم من
یکی آب زن بر سر خشم من
Ganjoor · OLD
درم گفت فردا دهد ماه روی
بها تا نیابم تو از من مجوی
"In my dream, he said, tomorrow the moon-faced one will give,
Do not ask me for the price, so that you may not be disappointed."
Jalal Khaleghi · NEW
درم - گفت - فردا دهد ماهروی
بها تا نیابم تو از من مجوی
Ganjoor · OLD
همی کژ دانست گفتار او
بیاراست دل را به پیکار او
"He considered her words to be deceitful,
And he prepared his heart for her battle."
Jalal Khaleghi · NEW
همی کژ دانست گفتار اوی
بیاراست دل را به پیکار اوی
Ganjoor · OLD
بیامد بجستش بر و آستی
همی جست ازو کژی و کاستی
"He came and searched for him high and low,
Searching for his deceit and shortcomings."
Jalal Khaleghi · NEW
بیامد بجستش بر و آستی
همی جست ازو کژی و کاستی
Ganjoor only in this section Ganjoor · OLD
به خشم اندرون شد ازان زن غمی
به خواری کشیدش بروی زمی
With anger inside, he was saddened by that woman,
And he dragged himself with humiliation for a while.
Jalal Khaleghi · NEW
No corresponding couplet under this Jalal Khaleghi heading.
No counterpart is aligned in this Jalal Khaleghi section; this is not a claim about the historical origin of the verse.
Ganjoor · OLD
چو آن جامه‌های گرانمایه دید
هم از دست رودابه پیرایه دید
"When he saw those expensive clothes,
He also saw them slipping from the hands of the bathhouse attendant."
Jalal Khaleghi · NEW
چن آن جامه‌های گرانمایه دید
هم از دست رودابه پیرایه دید
Ganjoor · OLD
در کاخ بر خویشتن بر ببست
از اندیشگان شد به کردار مست
"He locked himself in the palace,
And became intoxicated with action, free from thoughts."
Jalal Khaleghi · NEW
در کاخ بر خویشتن برببست
از اندیشگان شد بکردار مست
Ganjoor · OLD
بفرمود تا دخترش رفت پیش
همی دست برزد به رخسار خویش
"He ordered his daughter to come forward,
And she put her hand on her face in shame."
Jalal Khaleghi · NEW
بفرمود تا دخترش رفت پیش
همی دست برزد به رخسار خویش
Ganjoor · OLD
دو گل رابدو نرگس خوابدار
همی شست تا شد گلان آبدار
"Two roses and two sleeping narcissi,
He washed them until they became full of water."
Jalal Khaleghi · NEW
دو گل را به دو نرگس خواب دار
همی شست تا شد گلان آب دار
Ganjoor · OLD
به رودابه گفت ای سرافراز ماه
گزین کردی از ناز برگاه چاه
"To the bathhouse, he said, 'Oh, proud moon,
Did you choose to be coquettish at the edge of the well?'"
Jalal Khaleghi · NEW
به رودابه گفت ای سرافراز ماه
گزین کردی از ناز بر گاه چاه
Ganjoor · OLD
چه ماند از نکو داشتی در جهان
که ننمودمت آشکار و نهان
"What remains of the good deeds you have done in this world,
That I have not shown you openly or secretly?"
Jalal Khaleghi · NEW
چه ماند از نکو داشتن در جهان
که ننمودمت آشکار و نهان
Ganjoor · OLD
ستمگر چرا گشتی ای ماهروی
همه رازها پیش مادر بگوی
"O oppressor, why have you become moon-faced?
Tell all your secrets to your mother."
Jalal Khaleghi · NEW
ستمگر چرا گشتی ای ماهروی
همه رازها پیش مادر بگوی
Ganjoor · OLD
که این زن ز پیش که آید همی
به پیشت ز بهر چه آید همی
"For what reason does this woman come before you,
And for what purpose does she come before you?"
Jalal Khaleghi · NEW
که این زن ز پیش که آید همی
بنزدت ز بهر چه آید همی
Ganjoor · OLD
سخن بر چه سانست و آن مرد کیست
که زیبای سربند و انگشتریست
"What kind of talk is this, and who is that man
With a beautiful headband and ring?"
Jalal Khaleghi · NEW
سخن بر چه سانست و این مرد کیست
که زیبای سربند وانگشتریست
Ganjoor · OLD
ز گنج بزرگ افسر تازیان
به ما ماند بسیار سود و زیان
"From the great treasure of fresh weapons,
We gained much profit and loss."
Jalal Khaleghi · NEW
ز گنج بزرگ افسر تازیان
به ما ماند بسیار سود و زیان
Ganjoor · OLD
بدین نام بد دادخواهی به باد
چو من زاده‌ام دخت هرگز مباد
"With this bad reputation, you seek justice in vain,
For a daughter like me should never be born again."
Jalal Khaleghi · NEW
بدین نام بد داد خواهی به باد
چو من زاده‌ام دخت، هرگز که زاد
Ganjoor · OLD
زمین دید رودابه و پشت پای
فرو ماند از خشم مادر به جای
"She saw the river and the footprints on the ground,
And in her place, the mother fell down in anger."
Jalal Khaleghi · NEW
زمین دید رودابه و پشت پای
فرو ماند از شرم مادر بجای
Ganjoor · OLD
فرو ریخت از دیدگان آب مهر
به خون دو نرگس بیاراست چهر
"From her eyes, she poured the water of affection,
And her face was adorned with the blood of two narcissi."
Jalal Khaleghi · NEW
فرو ریخت از دیدگان آب مهر
به خون دو نرگس بیاراست چهر
Ganjoor · OLD
به مادر چنین گفت کای پر خرد
همی مهر جان مرا بشکرد
"To his mother, he said, 'Oh, wise one,
Thank you for your affectionate soul.'"
Jalal Khaleghi · NEW
به مادر چنین گفت کای پر خرد
همی مهر جان مرا بشکرد
Ganjoor · OLD
مرا مام فرخ نزادی ز بن
نرفتی ز من نیک یا بد سخن
"My mother did not give birth to me from a base lineage,
Whether my words are good or bad, you did not leave me."
Jalal Khaleghi · NEW
مرا مام فرخ نزادی ز بن
نرفتی ز من نیک یا بد سخن
Ganjoor · OLD
سپهدار دستان به کابل بماند
چنین مهر اویم بر آتش نشاند
"The commander of the army remained in Kabul,
Leaving his affection burning on the fire."
Jalal Khaleghi · NEW
سپهدار دستان به کاول بماند
چنین مهر اویم بر آتش نشاند
Ganjoor · OLD
چنان تنگ شد بر دلم بر جهان
که گریان شدم آشکار و نهان
"So narrow did the world become upon my heart,
That I wept both openly and in secret."
Jalal Khaleghi · NEW
چنان تنگ شد بر دلم بر جهان
که گریان شدم ز آشکار و نهان
Ganjoor · OLD
نخواهم بدن زنده بی‌روی او
جهانم نیرزد به یک موی او
"I will not live without her beauty,
My world will not be worth a single hair of hers."
Jalal Khaleghi · NEW
نخواهم بدن زنده بی روی او
جهانم نه ارزذ به یک موی او
Ganjoor · OLD
بدان کو مرا دید و بامن نشست
به پیمان گرفتیم دستش بدست
"He who saw me and sat with me,
We made a covenant, hand in hand."
Jalal Khaleghi · NEW
بدان! کو مرا دید و با من نشست
به پیمان گرفتیم دستش بدست
Ganjoor · OLD
فرستاده شد نزد سام بزرگ
فرستاد پاسخ به زال سترگ
"He was sent to the great Sam,
And he sent a response to Zal the strong."
Jalal Khaleghi · NEW
فرستاده شد نزد سام بزرگ
فرستاد پاسخ به زال سترگ
Ganjoor · OLD
زمانی بپیچید و دستور بود
سخنهای بایسته گفت و شنود
"At that time, it was appropriate to be tactful,
To speak and listen to necessary words."
Jalal Khaleghi · NEW
زمانی بپیچید و دستور بود
سخن های بایسته گفت و شنود
Ganjoor · OLD
فرستاده را داد بسیار چیز
شنیدم همه پاسخ سام نیز
"The envoy was given many things,
I heard that Sam's response was also received."
Jalal Khaleghi · NEW
فرستاده را داد بسیار چیز
شنیدم همه پاسخ نامه نیز
Ganjoor · OLD
به دست همین زن که کندیش موی
زدی بر زمین و کشیدی به روی
"With the same woman whose hair you pulled,
You struck the ground and dragged her face down."
Jalal Khaleghi · NEW
بدست همین زن که کندیش موی
زدی بر زمین و کشیدی بروی
Ganjoor · OLD
فرستاده آرندهٔ نامه بود
مرا پاسخ نامه این جامه بود
"The messenger was the bearer of the letter,
My response to the letter was this garment."
Jalal Khaleghi · NEW
فرستاده آرنده‌ی نامه بود
مرا پاسخ نامه آن جامه بود
Ganjoor · OLD
فروماند سیندخت زان گفت‌گوی
پسند آمدش زال را جفت اوی
"Sindukht was left behind by that conversation,
Zal's companion pleased her."
Jalal Khaleghi · NEW
فروماند سیندخت از آن گفت اوی
پسند آمدش زال را جفت اوی
Ganjoor · OLD
چنین داد پاسخ که این خرد نیست
چو دستان ز پرمایگان گرد نیست
"This is not a matter for mere mortals,
It is not within the grasp of the hands of the immortals."
Jalal Khaleghi · NEW
چنین داد پاسخ که این خرد نیست
چو دستان ز پرمایگان گرد نیست
Ganjoor · OLD
بزرگست پور جهان پهلوان
همش نام و هم رای روشن روان
"Great is the son of the world, the champion,
All his name and reputation are bright and clear."
Jalal Khaleghi · NEW
بزرگست و پور جهان پهلوان
همش نام و هم رای و روشن روان
Ganjoor · OLD
هنرها همه هست و آهو یکی
که گردد هنر پیش او اندکی
"All arts exist, but the deer is unique,
Before him, all arts become insignificant."
Jalal Khaleghi · NEW
هنرها همه هست و آهو یکی
که گردد هنر پیش او اندکی
Ganjoor · OLD
شود شاه گیتی بدین خشمناک
ز کابل برآرد به خورشید خاک
"The king of the world becomes so furious,
He raises the dust of Kabul to the sun."
Jalal Khaleghi · NEW
شود شاه گیتی ازین خشمناک
ز کاول برآرد به خورشید خاک
Ganjoor · OLD
نخواهد که از تخم ما بر زمین
کسی پای خوار اندر آرد به زین
"He does not want anyone to bring disgrace upon our lineage
By walking with a humble gait on this earth."
Jalal Khaleghi · NEW
نخواهد که از تخم ما بر زمین
کسی پای خوار اندرآرد به زین
Ganjoor · OLD
رها کرد زن را و بنواختش
چنان کرد پیدا که نشناختش
"She let go of the woman and struck her,
So openly that she did not recognize her."
Jalal Khaleghi · NEW
رها کرد زن را و بنواختش
چنان کرد پیدا که نشناختش
Ganjoor · OLD
چنان دید رودابه را در نهان
کجا نشنود پند کس در جهان
"He saw the hidden secrets of the river,
Where in the world can anyone hear advice?"
Jalal Khaleghi · NEW
چنان دید دخترش را در نهان
کجا نشنود پند کس در جهان
Ganjoor · OLD
بیامد ز تیمار گریان بخفت
همی پوست بر تنش گفتی بکفت
"She came weeping from the workshop and fell asleep,
You spoke to her while stroking her body."
Jalal Khaleghi · NEW
بیامد به تیمار و تنها بخفت
همی پوست بر تنش گفتی بکفت
Ganjoor · OLD
چو آمد ز درگاه مهراب شاد
همی کرد از زال بسیار یاد
When he arrived at the gate of Mehrab, he joyfully recalled many memories of the past.
Jalal Khaleghi · NEW
بیامد ز درگاه مهراب شاد
کزو کرده بد زال بسیار یاد
Ganjoor · OLD
گرانمایه سیندخت را خفته دید
رخش پژمریده دل آشفته دید
He saw Sindukht, who was lying asleep, with her face pale and her heart troubled.
Jalal Khaleghi · NEW
گرانمایه سیندخت را خفته دید
رخش پژمریده، دل آشفته دید
Ganjoor · OLD
بپرسید و گفتا چه بودت بگوی
چرا پژمرید آن چو گلبرگ روی
"Ask and tell me what happened to you, why is your face pale like a withered rose petal?"
Jalal Khaleghi · NEW
بپرسید و گفتش چه بودت بگوی
چرا پژمریدی چو گلبرگ روی
Ganjoor · OLD
چنین داد پاسخ به مهراب باز
که اندیشه اندر دلم شد دراز
"Thus she replied to Mehrab once again, 'My thoughts have become long in my heart.'"
Jalal Khaleghi · NEW
چنین داد پاسخ به مهراب باز
که اندیشه اندر دلم شد دراز
Ganjoor · OLD
ازین کاخ آباد و این خواسته
وزین تازی اسپان آراسته
From this palace, adorned with desire, and from these fresh horses adorned.
Jalal Khaleghi · NEW
ازین کاخ اباد و این خواسته
وزین تازی اسپان آراسته
Ganjoor · OLD
وزین بندگان سپهبدپرست
ازین تاج و این خسروانی نشست
And from these servants who worship the commander, seated in this crown and this royalty.
Jalal Khaleghi · NEW
وزین ریدکان سپهبدپرست
وزین باغ و این خسروانی نشست
Ganjoor · OLD
وزین چهره و سرو بالای ما
وزین نام و این دانش و رای ما
"And from this face and tall cypress of ours, and from this name, knowledge, and judgment of ours."
Jalal Khaleghi · NEW
وزین چهره و سرو بالای ما
وزین نام و این دانش و رای ما
Ganjoor · OLD
بدین آبداری و این راستی
زمان تا زمان آورد کاستی
"With this abundance and honesty, time after time brought deficiency."
Jalal Khaleghi · NEW
بدین ابداری و این راستی
زمان تا زمان آیدش کاستی
Ganjoor · OLD
به ناکام باید به دشمن سپرد
همه رنج ما باد باید شمرد
"We must leave to the enemy in defeat, and count all our sufferings as the wind."
Jalal Khaleghi · NEW
به ناکام باید به دشمن سپرد
همه رنج ما باد باید شمرد
Ganjoor · OLD
یکی تنگ تابوت ازین بهر ماست
درختی که تریاک او زهر ماست
"One narrow coffin is for our sake, a tree whose resin is our antidote."
Jalal Khaleghi · NEW
یکی تنگ صندوق ازین بهر ماست
درختی که تریاک او زهر ماست
Ganjoor · OLD
بکشتیم و دادیم آبش به رنج
بیاویختیم از برش تاج و گنج
"We killed him and gave his water to the thirsty, and we took his crown and treasure from his chest."
Jalal Khaleghi · NEW
بکشتیم و دادیم آبش به رنج
بیاویختیم از برش تاج و گنج
Ganjoor · OLD
چو بر شد به خورشید و شد سایه‌دار
به خاک اندر آمد سر مایه‌دار
"When he rose towards the sun and became shadowed, he came to the ground, the source of his wealth."
Jalal Khaleghi · NEW
چو برشد به خورشید و شد سایه‌دار
به خاک اندرآمد سرمایه‌دار
Ganjoor · OLD
برینست فرجام و انجام ما
بدان تا کجا باشد آرام ما
"This is our fate and our end, until when will our peace be?"
Jalal Khaleghi · NEW
برینست انجام و فرجام ما
ندانم کجا باشد آرام ما
Ganjoor · OLD
به سیندخت مهراب گفت این سخن
نوآوردی و نو نگردد کهن
"To Mehrab, she spoke these words in Sindokht: 'You have not innovated, and the new does not become old.'"
Jalal Khaleghi · NEW
به سیندخت مهراب گفت این سخن
نو آوردی و نو نگردد کهن
Ganjoor · OLD
سرای سپنجی بدین سان بود
خرد یافته زو هراسان بود
"The palace of Sepanji was in such a way, that it made everyone who saw it feel small and fearful."
Jalal Khaleghi · NEW
سرای سپنجی برینسان بود
خردیافته زو هراسان بود
Ganjoor · OLD
یکی اندر آید دگر بگذرد
گذر نی که چرخش همی بسپرد
"One comes in, another passes by, it's not a passing that its rotation stops."
Jalal Khaleghi · NEW
یکی اندرآید دگر بگذرد
گذر نی که چرخش همی بسپرد
Ganjoor · OLD
به شادی و انده نگردد دگر
برین نیست پیکار با دادگر
"It will not turn to joy and happiness again, there is no more struggle with the giver of justice."
Jalal Khaleghi · NEW
به تنگی دل و غم، نگردد دگر
بدین نیست پیکار با دادگر
Ganjoor · OLD
بدو گفت سیندخت این داستان
بروی دگر بر نهد باستان
"To him, Sindokht spoke this tale, and turned to another ancient story."
Jalal Khaleghi · NEW
بدو گفت سیندخت کین داستان
به روی دگر برنهد راستان
Ganjoor · OLD
خرد یافته موبد نیک بخت
به فرزند زد داستان درخت
"The wise and fortunate Mobad gave birth to a tree-like tale."
Jalal Khaleghi · NEW
خردیافته موبد نیک‌بخت
به فرزند زد داستان درخت
Ganjoor · OLD
زدم داستان تا ز راه خرد
سپهبد به گفتار من بنگرد
"I told a tale from the path of wisdom, the general looked upon my words."
Jalal Khaleghi · NEW
زدم داستان تا ز راه خرد
سپهبد به گفتار من بنگرد
Ganjoor · OLD
فرو برد سرو سهی داد خم
به نرگس گل سرخ را داد نم
"The bending cypress brought down its branches, and gave them to the red rose and narcissus."
Jalal Khaleghi · NEW
فرو برده و سرو سهی داد خم
به نرگس گل سرخ را داد نم
Ganjoor · OLD
که گردون به سر بر چنان نگذرد
که ما را همی باید ای پرخرد
"That the heavens may not pass over us in such a way, that we too must, O wise one, pass away."
Jalal Khaleghi · NEW
که گردون بسر بر چنان نگذرد
که ما را همی باید ای پر خرد
Ganjoor · OLD
چنان دان که رودابه را پور سام
نهانی نهادست هر گونه دام
"Know that the son of Sam has hidden every kind of trap in the river Roudabeh."
Jalal Khaleghi · NEW
چنان دان که رودابه را پور سام
نهانی نهاده‌ست هرگونه دام
Ganjoor · OLD
ببردست روشن دلش را ز راه
یکی چاره مان کرد باید نگاه
"He has taken his clear heart from the path, we must find a way to keep watch."
Jalal Khaleghi · NEW
ببرده‌ست روشن دل او ز راه
یکی چاره‌مان کرد باید نگاه
Ganjoor · OLD
بسی دادمش پند و سودش نکرد
دلش خیره بینم همی روی زرد
"I gave him much advice, but he did not benefit from it. I see his heart bewildered, and his face turned yellow."
Jalal Khaleghi · NEW
بسی دادمش پند و سودش نکرد
دلش خیره بینم همی، روی زرد
Ganjoor · OLD
چو بشنید مهراب بر پای جست
نهاد از بر دست شمشیر دست
"When Mehrab heard this, he leaped to his feet and drew his sword from its sheath."
Jalal Khaleghi · NEW
چو بشنید مهراب بر پای جست
نهاد از بر دست شمشیر دست
Ganjoor · OLD
تنش گشت لرزان و رخ لاجورد
پر از خون جگر دل پر از باد سرد
"His body trembled and his face turned turquoise, his liver full of blood and his heart full of cold wind."
Jalal Khaleghi · NEW
تنش گشت لرزان و رخ لاژورد
پر از خون جگر، لب پر از باد سرد
Ganjoor · OLD
همی گفت رودابه را رود خون
بروی زمین بر کنم هم کنون
"She said, 'The river Roudabeh is flowing with blood, I must go to the ground now.'"
Jalal Khaleghi · NEW
همی گفت رودابه را رود خون
بروی زمین برکنم هم کنون
Ganjoor · OLD
چو این دید سیندخت برپای جست
کمر کرد بر گردگاهش دو دست
"When Sindokht saw this, she leaped to her feet and placed both hands on her waist in the arena."
Jalal Khaleghi · NEW
چن آن دید سیندخت برپای جست
کمر کرد بر گردگاهش دو دست
Ganjoor · OLD
چنین گفت کز کهتر اکنون یکی
سخن بشنو و گوش دار اندکی
Thus spoke she, "Listen to me now, for there is no one better. Pay attention and lend me your ear for a moment."
Jalal Khaleghi · NEW
چنین گفت کز کهتر اکنون یکی
سخن بشنو و گوش دار اندکی
Ganjoor · OLD
ازان پس همان کن که رای آیدت
روان و خرد رهنمای آیدت
"From now on, do what your conscience dictates, let your soul and wisdom be your guide."
Jalal Khaleghi · NEW
وزان پس همان کن که رای ایدت
روان را خرد رهنمای آیدت
Ganjoor · OLD
بپیچید و بنداخت او را بدست
خروشی برآورد چون پیل مست
"She wrapped and bound him tightly with her hands, and he roared like a drunken elephant."
Jalal Khaleghi · NEW
بپیچید و انداخت او را بدست
خروشی برآورد چون پیل مست
Ganjoor · OLD
مرا گفت چون دختر آمد پدید
ببایستش اندر زمان سر برید
"She said to me, 'Since a daughter has been born, it is fitting to cut off her head at once.'"
Jalal Khaleghi · NEW
مرا - گفت - چون دختر آمد پدید
ببایستش اندر زمان سر برید
Ganjoor · OLD
نکشتم بگشتم ز راه نیا
کنون ساخت بر من چنین کیمیا
"I killed and left the path, but now alchemy has made me like this."
Jalal Khaleghi · NEW
نکشتم نرفتم به راه نیا
کنون ساخت بر من چنین کیمیا
Ganjoor · OLD
پسر کو ز راه پدر بگذرد
دلیرش ز پشت پدر نشمرد
"When a son passes his father's path, his bravery cannot be counted as less than his father's."
Jalal Khaleghi · NEW
پسر کو ز راه پدر بگذرد
دلیرش ز پشت پدر نشمرد
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
یکی داستان زد برین بر پلنگ
بدانگه که در جنگ شد تیز چنگ
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
مرا کارزارست گفت آرزوی
پدرم از نیا خود همین داشت خوی
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
نشان پدر باید اندر پسر
روا باشد ار کمتر آرد هنر
Ganjoor · OLD
همم بیم جانست و هم جای ننگ
چرا بازداری سرم را ز جنگ
"My soul is full of fear and shame, why do you hold me back from battle?"
Jalal Khaleghi · NEW
همم بیم جانست و هم جای ننگ
چرا بازداری سرم را ز جنگ
Ganjoor · OLD
اگر سام یل با منوچهر شاه
بیابند بر ما یکی دستگاه
"If Sam and Manuchehr Shah join forces against us, they will form a powerful army."
Jalal Khaleghi · NEW
اگر سام یل با منوچهر شاه
بیابند بر ما یکی دستگاه
Ganjoor · OLD
ز کابل برآید به خورشید دود
نه آباد ماند نه کشت و درود
"Smoke rises from Kabul to the sun, leaving no prosperity, crops, or salutation."
Jalal Khaleghi · NEW
ز کاول براید به خورشید دود
نه آباد ماند نه کشت و درود
Ganjoor · OLD
چنین گفت سیندخت با مرزبان
کزین در مگردان به خیره زبان
Thus spoke Sindokht to the border guard, "Do not speak in amazement of this matter."
Jalal Khaleghi · NEW
چنین گفت سیندخت با مرزبان
کزین در مگردان به خیره زبان
Ganjoor · OLD
کزین آگهی یافت سام سوار
به دل ترس و تیمار و سختی مدار
"Upon hearing this news, Sam mounted his horse, with a heart full of fear, worry, and hardship."
Jalal Khaleghi · NEW
کزین آگهی یافت سام سوار
به دل ترس و تیمار چندین مدار
Ganjoor · OLD
وی از گرگساران بدین گشت باز
گشاده شدست این سخن نیست راز
"He has returned from the wolf-hunters, and this is no secret, the matter has been revealed."
Jalal Khaleghi · NEW
وی از گرگساران بدین گشت باز
گشاده شده‌ست این سخن، نیست راز
Ganjoor · OLD
چنین گفت مهراب کای ماهروی
سخن هیچ با من به کژی مگوی
Mehrab said, "Oh moon-faced one, do not speak falsely with me."
Jalal Khaleghi · NEW
چنین گفت مهراب کای ماهروی
سخن هیچ با من به کژی مگوی
Ganjoor · OLD
چنین خود کی اندر خورد با خرد
که مر خاک را باد فرمان برد
"How could he, with his limited knowledge, have ever thought that the wind could command the dust?"
Jalal Khaleghi · NEW
چنین خود کی اندرخورد با خرد
که مر خاک را باد فرمان برد
Ganjoor · OLD
مرا دل بدین نیستی دردمند
اگر ایمنی یابمی از گزند
"My heart is in pain due to this separation, if only I could find safety from this torment."
Jalal Khaleghi · NEW
مرا دل بدین نیستی دردمند
اگر ایمنی یابمی از گزند
Ganjoor · OLD
که باشد که پیوند سام سوار
نخواهد ز اهواز تا قندهار
"What can prevent Sam from riding from Ahvaz to Qandahar?"
Jalal Khaleghi · NEW
که باشد که پیوند سام سوار
نخواهد، ز اهواز تا قندهار
Ganjoor · OLD
بدو گفت سیندخت کای سرفراز
به گفتار کژی مبادم نیاز
Sindokht said to him, "Oh proud one, I have no need for false words."
Jalal Khaleghi · NEW
بدو گفت سیندخت کای سرفراز
به گفتار کژی مبادم نیاز
Ganjoor · OLD
گزند تو پیدا گزند منست
دل درمند تو بند منست
"Your torment is apparent, and it is tied to my heart."
Jalal Khaleghi · NEW
گزند تو پیدا گزند منست
دل دردمند تو بند منست
Ganjoor · OLD
چنین است و این بر دلم شد درست
همین بدگمانی مرا از نخست
"This is how it is, and it has been on my heart since the beginning, this same bad thought."
Jalal Khaleghi · NEW
چنین‌ست و این نزد من شد درست
همین بد گمانی مرا از نخست
Ganjoor · OLD
اگر باشد این نیست کاری شگفت
که چندین بد اندیشه باید گرفت
"If this is not a wondrous affair, then why must one entertain so many bad thoughts?"
Jalal Khaleghi · NEW
اگر باشد این نیست کاری شگفت
کزان بر دل اندیشه باید گرفت
Ganjoor · OLD
فریدون به سرو یمن گشت شاه
جهانجوی دستان همین دید راه
Fereydoun became king in Yemen's cypress, the world-seeker found his way.
Jalal Khaleghi · NEW
فریدون به سرو یمن گشت شاه
جهانجوی دستان همین جست راه
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
که بی اتش از اب و از باد و خاک
نشد تیره روی زمین تابناک
Ganjoor · OLD
هرانگه که بیگانه شد خویش تو
شود تیره رای بداندیش تو
"Whenever you become a stranger to yourself, your thoughts become dark and troubled."
Jalal Khaleghi · NEW
هر آنگه که بیگانه شد خویش تو
شود تیره رای بداندیش تو
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
سپرده به سیندخت مهراب گوش
دلی پر ز کینه، سری پر ز جوش
Ganjoor · OLD
به سیندخت فرمود پس نامدار
که رودابه را خیز پیش من آر
He commanded Sindokht, the renowned one, saying, "Bring Roudabeh before me."
Jalal Khaleghi · NEW
به سیندخت فرمود پس نامدار
که رودابه را خیز پیش من آر
Ganjoor · OLD
بترسید سیندخت ازان تیز مرد
که او را ز درد اندر آرد به گرد
"Sindokht became afraid of that sharp man, who might bring him to the ground with pain."
Jalal Khaleghi · NEW
بترسید سیندخت از آن تیزمرد
که او را ز درد اندرآرد به گرد
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
بدو گفت: پیمانت خواهم نخست
که او را سپاری به من تندرست
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
وزان چون بهشت برین گلستان
نگردد تهی روی کاولستان
Ganjoor · OLD
بدو گفت پیمانت خواهم نخست
به چاره دلش را ز کینه بشست
"He said to him, 'First, I want your promise to wash away the hatred from his heart.'"
Jalal Khaleghi · NEW
یکی سخت پیمان ستد زو نخست
به چاره دلش را ز کینه بشست
Ganjoor · OLD
زبان داد سیندخت را نامجوی
که رودابه را بد نیارد بروی
Sindokht gave her tongue no rest, saying, "She cannot come here with ill intentions."
Jalal Khaleghi · NEW
زبان داد سیندخت را نامجوی
که رودابه را بد نیارد بروی
Ganjoor · OLD
بدو گفت بنگر که شاه زمین
دل از ما کند زین سخن پر ز کین
"He said to him, 'Look, the king of the land will be filled with anger if he hears these words from us.'"
Jalal Khaleghi · NEW
بدو گفت: بنگر که شاه زمین
سر از ما کند زین سخن پر ز کین
Ganjoor · OLD
نه ماند بر و بوم و نه مام و باب
شود پست رودابه با رودآب
"Neither the sky nor the earth, neither my mother nor my father remained, Roudabeh became lowly with Roodabeh."
Jalal Khaleghi · NEW
نماند بر و بوم و نه مام و باب
شود پست رودابه با رود آب
Ganjoor · OLD
چو بشنید سیندخت سر پیش اوی
فرو برد و بر خاک بنهاد روی
"When Sindokht heard this, she lowered her head and placed her face on the ground."
Jalal Khaleghi · NEW
چو بشنید سیندخت سر پیش اوی
فرو برد و بر خاک بنهاد روی
Ganjoor · OLD
بر دختر آمد پر از خنده لب
گشاده رخ روزگون زیر شب
Upon the daughter came lips full of laughter, with open face of the day under the night.
Jalal Khaleghi · NEW
بر دختر امد پر از خنده لب
گشاده رخ روزگون زیر شب
Ganjoor · OLD
همی مژده دادش که جنگی پلنگ
ز گور ژیان کرد کوتاه چنگ
She gave him the good news that a leopard-like warrior had risen from the grave of Zhian, shortening the strings of his bow.
Jalal Khaleghi · NEW
همی مژده دادش که جنگی پلنگ
ز گور ژیان کرد کوتاه چنگ
Ganjoor · OLD
کنون زود پیرایه بگشای و رو
به پیش پدر شو به زاری بنو
"Now quickly open the curtain and go to your father with humility and submission."
Jalal Khaleghi · NEW
کنون زود پیرایه بگشای و رو
به پیش پدر رو بزاری بنو
Ganjoor · OLD
بدو گفت رودابه پیرایه چیست
به جای سر مایه بی‌مایه چیست
"She said to him, 'What is the meaning of opening the curtain? What is the use of a headless body?'"
Jalal Khaleghi · NEW
بدو گفت رودابه: پیرایه چیست
بجای سر مایه بی مایه کیست
Ganjoor · OLD
روان مرا پور سامست جفت
چرا آشکارا بباید نهفت
"My son is Sam, and I must hide it openly, why should I hide it?"
Jalal Khaleghi · NEW
روان مرا پور سامست جفت
چرا آشکارا بباید نهفت
Ganjoor · OLD
به پیش پدر شد چو خورشید شرق
به یاقوت و زر اندرون گشته غرق
"She went to her father like the eastern sun, immersed in rubies and gold inside."
Jalal Khaleghi · NEW
به پیش پدر شد چو خورشید شرق
به یاقوت و زر اندرون گشته غرق
Ganjoor · OLD
بهشتی بد آراسته پرنگار
چو خورشید تابان به خرم بهار
"A paradise adorned with colorful images, shining like the sun in the joyful spring."
Jalal Khaleghi · NEW
بهشتی بد آراسته پر نگار
چو خورشید تابان به خرم بهار
Ganjoor · OLD
پدر چون ورا دید خیره بماند
جهان آفرین را نهانی بخواند
"When the father saw him, he remained astonished and read a hidden secret of the Creator."
Jalal Khaleghi · NEW
پدر چون ورا دید خیره بمانذ
جهان آفرین را نهانی بخواند
Ganjoor · OLD
بدو گفت ای شسته مغز از خرد
ز پرگوهران این کی اندر خورد
He said to her, "Oh, you with a washed brain from wisdom, who has eaten from these precious pearls?"
Jalal Khaleghi · NEW
بدو گفت کای شسته مغز از خرد
ز برگوهران این کی اندرخورد
Ganjoor · OLD
که با اهرمن جفت گردد پری
که مه تاج بادت مه انگشتری
"That fairy who is paired with the demon, is like the moon, a crown and a ring on the wind."
Jalal Khaleghi · NEW
که با آهرمن جفت گیرد پری
که مه تاج بادت مه انگشتری
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
گر از دشت قحطان سگ مارگیر
شود مغ ببایدش کشتن به تیر
Ganjoor only in this section Ganjoor · OLD
چو بشنید رودابه آن گفت‌وگوی
دژم گشت و چون زعفران کرد روی
"When Roudabeh heard that conversation, she turned pale and her face became like saffron."
Jalal Khaleghi · NEW
No corresponding couplet under this Jalal Khaleghi heading.
No counterpart is aligned in this Jalal Khaleghi section; this is not a claim about the historical origin of the verse.
Ganjoor · OLD
سیه مژه بر نرگسان دژم
فرو خوابنید و نزد هیچ دم
"Her black eyelashes fell on her narcissus-like cheeks, and she fell asleep and did not wake up at all."
Jalal Khaleghi · NEW
سیه میژه بر نرگسان دژم
فروخوابنید و نزد هیچ دم
Ganjoor · OLD
پدر دل پر از خشم و سر پر ز جنگ
همی رفت غران بسان پلنگ
"The father, with a heart full of anger and a head full of war, walked fiercely like a lion."
Jalal Khaleghi · NEW
پدر دل پر از خشم و سر پر ز جنگ
همی رفت غران بسان پلنگ
Ganjoor · OLD
سوی خانه شد دختر دلشده
رخان معصفر بزر آژده
"The lovestruck daughter went towards the house, with golden cheeks like a dragon."
Jalal Khaleghi · NEW
سوی خانه شد دختر دلشده
رخان معصفر به زر آزده
Ganjoor · OLD
به یزدان گرفتند هر دو پناه
هم این دل شده ماه و هم پیشگاه
"They both sought refuge in God, this moon-like one and this sanctuary."
Jalal Khaleghi · NEW
به یزدان گرفتند هر دو پناه
هم این دلشده ماه و هم پیشگاه
All sections · ← Previous section · Next section →