← Introduction & all sections Volume 1 · Section 38
گفتار اندر سخن پرسیدن موبدان از زال Complete header-to-header section · 213 Jalal Khaleghi couplets · PDF pages 281–298. Scan-checked reading transcription for your review. Poems and headings only; footnotes and reference numbers omitted.
All sections · ← Previous section · Next section → Reading and comparison method Only letters and numbers count as differences. Spaces, punctuation, vowel marks and invisible characters are ignored. Whole words are highlighted to preserve Persian joining. The displayed text keeps its stored spacing. Optional vocalization and printed justification are not reproduced.
The supplied Ganjoor Persian and English are preserved. English has not been revised for Jalal Khaleghi. Rows follow Jalal Khaleghi. Notes identify different ordering and partial correspondence. An empty cell means no complete corresponding couplet has been aligned here.
Ganjoor · OLD
نشستند بیدار دل بخردان
همان زال با نامور موبدان
They sat awake, with hearts full of longing,
Zal and the famous Mobadans.
Jalal Khaleghi · NEW
نشستند بیداردل بخردان
همان زال با نامور موبدان
Ganjoor · OLD
بپرسید مر زال را موبدی
ازین تیزهش راه بین بخردی
"Ask Zal," said the Mobad,
"For he has seen the way through this sharpness."
Jalal Khaleghi · NEW
بپرسید مر زال را موبدی
ازآن پیش‌بین تیزهش بخردی
Ganjoor · OLD
که از ده و دو تای سرو سهی
که رستست شاداب با فرهی
"From the twelve cypress trees, three have risen,
Glorious and flourishing with beauty."
Jalal Khaleghi · NEW
که از ده و دو تا سرو سهی
که رسته‌ست شاداب با فرهی
Ganjoor · OLD
ازان بر زده هر یکی شاخ سی
نگردد کم و بیش در پارسی
From each of those thirty branches,
None are lacking or excessive in Parsi.
Jalal Khaleghi · NEW
از ان هریکی برزده شاخ سی
نگردد کم و بیش بر پارسی
Ganjoor · OLD
دگر موبدی گفت کای سرفراز
دو اسپ گرانمایه و تیزتاز
The other Mobad said, "Oh glorious one,
Two valuable and swift horses."
Jalal Khaleghi · NEW
دگر موبدی گفت کای سرفراز
دو اسپ گرانمایه و تیزتاز
Ganjoor · OLD
یکی زان به کردار دریای قار
یکی چون بلور سپید آبدار
One of them, like the actions of the Caspian Sea,
And one, like clear white crystal.
Jalal Khaleghi · NEW
یکی زو بکردار دریای قار
یکی چون بلور سپید آبدار
Ganjoor · OLD
بجنبید و هر دو شتابنده‌اند
همان یکدیگر را نیابنده‌اند
They move and are both swift,
Yet they cannot find each other.
Jalal Khaleghi · NEW
به رنج اند و هردو شتابنده‌اند
همان یکدگر را نیابنده‌اند
Ganjoor · OLD
سدیگر چنین گفت کان سی سوار
کجا بگذرانند بر شهریار
The other said, "Where will these thirty riders
Pass by the king?"
Jalal Khaleghi · NEW
سدیگر چنین گفت کان سی سوار
کجا بگذرانند بر شهریار
Ganjoor · OLD
یکی کم شود باز چون بشمری
همان سی بود باز چون بنگری
"When one is subtracted, upon counting again,
They are still thirty, upon looking again."
Jalal Khaleghi · NEW
یکی کم شود باز چون بشمرند
همان سی بود راست چون بنگرند
Ganjoor only in this section Ganjoor · OLD
چهارم چنین گفت کان مرغزار
که بینی پر از سبزه و جویبار
The fourth one said, "In that meadow,
You will see fields full of greenery and streams."
Jalal Khaleghi · NEW
No corresponding couplet under this Jalal Khaleghi heading.
No counterpart is aligned in this Jalal Khaleghi section; this is not a claim about the historical origin of the verse.
Ganjoor only in this section Ganjoor · OLD
یکی مرد با تیز داسی بزرگ
سوی مرغزار اندر آید سترگ
"A man with a sharp, large axe
Enters the meadow with a fierce stride."
Jalal Khaleghi · NEW
No corresponding couplet under this Jalal Khaleghi heading.
No counterpart is aligned in this Jalal Khaleghi section; this is not a claim about the historical origin of the verse.
Ganjoor only in this section Ganjoor · OLD
همی بدرود آن گیا خشک و تر
نه بردارد او هیچ ازان کار سر
He bid farewell to both the dry and wet lands,
And did not take any of that burden with him.
Jalal Khaleghi · NEW
No corresponding couplet under this Jalal Khaleghi heading.
No counterpart is aligned in this Jalal Khaleghi section; this is not a claim about the historical origin of the verse.
Ganjoor · OLD
دگر گفت کان برکشیده دو سرو
ز دریای با موج برسان غرو
The other said, "Where those two cypresses have risen,
Bring them from the sea with waves crashing."
Jalal Khaleghi · NEW
دگر گفت کان برکشیده دو سرو
ز دریای باموج برسان غرو
Ganjoor · OLD
یکی مرغ دارد بریشان کنام
نشیمش به شام آن بود این به بام
"One bird has made its nest upon them,
Its evening breeze is there, this is on the rooftop."
Jalal Khaleghi · NEW
یکی مرغ دارد بریشان کنام
نشیمش به بامین بود گه به شام
Ganjoor · OLD
ازین چون بپرد شود برگ خشک
بران بر نشیند دهد بوی مشک
"When it flies away like this, the dry leaf falls,
And it leaves behind the scent of musk."
Jalal Khaleghi · NEW
ازین چون بپرد شود برگ خشک
برآن برنشیند دهد بوی مشک
Ganjoor · OLD
ازان دو همیشه یکی آبدار
یکی پژمریده شده سوگوار
From those two, one is always water-bearing,
And one has withered and become mournful.
Jalal Khaleghi · NEW
ازین دو همیشه یکی آبدار
یکی پژمریده شده سوگوار
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
به پنجم چنین گفت کان مرغزار
که باشد پر از رنگ و بوی و نگار
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
گیاها ز هرگونه‌ی تر و خشک
که آید ازو بوی کافور و مشک
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
بیاید یکی مرد با داس تیز
تو گویی که دارد به دل در ستیز
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
که با تر و خشکش همه بدرود
زمانی نیاساید و نغنود
Ganjoor · OLD
بپرسید دیگر که بر کوهسار
یکی شارستان یافتم استوار
"Ask again, for upon the mountain range,
I found a strong river flowing."
Jalal Khaleghi · NEW
بپرسید دیگر که بر کوهسار
یکی شارستان یافتم استوار
Ganjoor · OLD
خرامند مردم ازان شارستان
گرفته به هامون یکی خارستان
"The people are joyful because of that river,
And a vineyard has been taken to the Hāmūn."
Jalal Khaleghi · NEW
خرامنده شد مردم شارستان
گرفتند هامون یکی خارستان
Ganjoor · OLD
بناها کشیدند سر تا به ماه
پرستنده گشتند و هم پیشگاه
"They built structures reaching up to the moon,
And became worshippers in the same sanctuary."
Jalal Khaleghi · NEW
بناها کشیدند سر تا به ماه
پرستنده گشتند و هم پیشگاه
Ganjoor · OLD
وزان شارستان شان به دل نگذرد
کس از یادکردن سخن نشمرد
"And from that river, their hearts did not pass,
No one could recount the tale enough."
Jalal Khaleghi · NEW
وزان شارستانشان به دل نگذرد
کس از یاد کردن سخن نشمرد
Ganjoor · OLD
یکی بومهین خیزد از ناگهان
بر و بومشان پاک گردد نهان
"One Bumīn rises suddenly,
And their land becomes pure and hidden."
Jalal Khaleghi · NEW
یکی بومهین خیزد از ناگهان
بر و بومشان پاک گردد نهان
Ganjoor · OLD
بدان شارستانشان نیاز آورد
هم اندیشگان دراز آورد
"They became in need of that river,
And the thinkers became lost in thought."
Jalal Khaleghi · NEW
بدان شارستانشان نیاز آورد
هم اندیشگان دراز آورد
Ganjoor · OLD
به پرده درست این سخنها بجوی
به پیش ردان آشکارا بگوی
"Seek these words behind the curtain,
And speak them clearly before the wise."
Jalal Khaleghi · NEW
به پرده‌ندرست این سخنها بجوی
به پیش ردان آشکارا بگوی
Ganjoor · OLD
گر این رازها آشکارا کنی
ز خاک سیه مشک سارا کنی
"If you reveal these secrets openly,
You will turn the black soil into musk."
Jalal Khaleghi · NEW
گرین رازها آشکارا کنی
ز خاک سیه مشک سارا کنی
Ganjoor · OLD
زمانی پر اندیشه شد زال زر
برآورد یال و بگسترد بر
At a time, Zal became full of thoughts,
He raised his rein and spread it out.
Jalal Khaleghi · NEW
زمانی پر اندیشه شد زال زر
برآورد یال و بگسترد پر
Ganjoor · OLD
وزان پس به پاسخ زبان برگشاد
همه پرسش موبدان کرد یاد
And in response, he opened his mouth,
Answering all the wise questions in his memory.
Jalal Khaleghi · NEW
وزآن پس به پاسخ زبان برگشاد
همه پرسش موبدان کرد یاد
Ganjoor · OLD
نخست از ده و دو درخت بلند
که هر یک همی شاخ سی برکشند
First, from the ten tall trees,
Each of which branches out into thirty.
Jalal Khaleghi · NEW
نخست از ده و دو درخت بلند
که هریک همی شاخ سی برکشند
Ganjoor · OLD
به سالی ده و دو بود ماه نو
چو شاه نو آیین ابر گاه نو
In the year twelve, it was a new moon,
As a new king ascended to the throne.
Jalal Khaleghi · NEW
به سالی ده و دو بود ماه نو
چو شاهی نوآیین ابر گاه نو
Ganjoor · OLD
به سی روز مه را سرآید شمار
برین سان بود گردش روزگار
The moon completed its cycle in thirty days,
And thus the passage of time continued.
Jalal Khaleghi · NEW
به سی روز مه را سرآید شمار
برین سان بود گردش روزگار
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
دو اسپ دونده سپید و سیاه
که مر یکدگر را نیابند راه
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
بدین سان شب وروز دان ای شگفت
کز اینجا شگفتی توانی گرفت
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
سواران هشیار گر دررسی
که او بیست و نه باشد و گاه سی
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
شمار مه نو بدین گونه دان
چنین کرد پیدا خدای جهان
Ganjoor only in this section Ganjoor · OLD
کنون آنکه گفتی ز کار دو اسپ
فروزان به کردار آذرگشسپ
Now, regarding the two horses you mentioned,
Ferozan was the one who performed great deeds.
Jalal Khaleghi · NEW
No corresponding couplet under this Jalal Khaleghi heading.
No counterpart is aligned in this Jalal Khaleghi section; this is not a claim about the historical origin of the verse.
Ganjoor only in this section Ganjoor · OLD
سپید و سیاهست هر دو زمان
پس یکدگر تیز هر دو دوان
Both white and black are present in every era,
And they race against each other with great speed.
Jalal Khaleghi · NEW
No corresponding couplet under this Jalal Khaleghi heading.
No counterpart is aligned in this Jalal Khaleghi section; this is not a claim about the historical origin of the verse.
Ganjoor only in this section Ganjoor · OLD
شب و روز باشد که می‌بگذرد
دم چرخ بر ما همی بشمرد
Night and day pass us by,
As the wheel of time keeps counting our breaths.
Jalal Khaleghi · NEW
No corresponding couplet under this Jalal Khaleghi heading.
No counterpart is aligned in this Jalal Khaleghi section; this is not a claim about the historical origin of the verse.
Ganjoor only in this section Ganjoor · OLD
سدیگر که گفتی که آن سی سوار
کجا برگذشتند بر شهریار
"Tell me again, where did those thirty riders go,
Who you mentioned had passed by the Shah?"
Jalal Khaleghi · NEW
No corresponding couplet under this Jalal Khaleghi heading.
No counterpart is aligned in this Jalal Khaleghi section; this is not a claim about the historical origin of the verse.
Ganjoor only in this section Ganjoor · OLD
ازان سی سواران یکی کم شود
به گاه شمردن همان سی بود
"One of those thirty riders was lost,
And the count remained at thirty."
Jalal Khaleghi · NEW
No corresponding couplet under this Jalal Khaleghi heading.
No counterpart is aligned in this Jalal Khaleghi section; this is not a claim about the historical origin of the verse.
Ganjoor only in this section Ganjoor · OLD
نگفتی سخن جز ز نقصان ماه
که یک شب کم آید همی گاه گاه
"You have not spoken a word except of the deficiency of the moon,
Which sometimes appears incomplete for a night."
Jalal Khaleghi · NEW
No corresponding couplet under this Jalal Khaleghi heading.
No counterpart is aligned in this Jalal Khaleghi section; this is not a claim about the historical origin of the verse.
Ganjoor · OLD
کنون از نیام این سخن برکشیم
دو بن سرو کان مرغ دارد نشیم
"Now let us move on from this topic,
To the two cypress trees that hold a bird's nest."
Jalal Khaleghi · NEW
کنون از نیام این سخن برکشیم
دو بن سرو کان مرغ دارد نشیم
Ganjoor · OLD
ز برج بره تا ترازو جهان
همی تیرگی دارد اندر نهان
"From the tower of the ram to the balance of the world,
There is hidden darkness within."
Jalal Khaleghi · NEW
ز برج بره تا ترازو جهان
همه تیرگی دارد اندر نهان
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
چو روی از ترازو به کژدم نهاد
جهان را دگرگونه گردد نهاد
Ganjoor · OLD
چنین تا ز گردش به ماهی شود
پر از تیرگی و سیاهی شود
"When the moon completes its cycle,
It becomes full of darkness and blackness."
Jalal Khaleghi · NEW
چنین تا ز گردش به ماهی شود
پر از تیرگی و سیاهی شود
Ganjoor · OLD
دو سرو ای دو بازوی چرخ بلند
کزو نیمه شادب و نیمی نژند
"Two cypress trees, oh two arms of the lofty wheel,
One half joyful, the other half sorrowful."
Jalal Khaleghi · NEW
دو سرو آن دو بازوی چرخ بلند
کزو نیمه شاداب و نیمی گزند
Ganjoor · OLD
برو مرغ پران چو خورشید دان
جهان را ازو بیم و امید دان
"Go, bird, fly like the sun,
Know that the world fears and hopes from it."
Jalal Khaleghi · NEW
برو مرغ پران تو خورشید دان
جهان را ازو ترس و اومید دان
Ganjoor · OLD
دگر شارستان بر سر کوهسار
سرای درنگست و جای قرار
"Another Sharestan is on the mountain,
A resting place and a place to stay."
Jalal Khaleghi · NEW
دگر شارستان بر سر کوهسار
سرای درنگست و جای شمار
Ganjoor · OLD
همین خارستان چون سرای سپنج
کزو ناز و گنجست و هم درد و رنج
"This same thorn garden is like a colorful palace,
Full of pride and treasure, as well as pain and suffering."
Jalal Khaleghi · NEW
همین خارستان چون سرای سپنج
که هم ناز و گنجست و هم درد و رنج
Ganjoor · OLD
همی دم زدن بر تو بر بشمرد
هم او برفرازد هم او بشکرد
"He spoke of you and praised you,
He elevated you and thanked you."
Jalal Khaleghi · NEW
همی دم زدن بر تو بر بشمرد
همو پروراند، همو بسپرد
Ganjoor · OLD
برآید یکی باد با زلزله
ز گیتی برآید خروش و خله
"A wind arises with an earthquake,
From the world arises tumult and commotion."
Jalal Khaleghi · NEW
برآید یکی باد با زلزله
ز گیتی برآرد خروش و خله
Ganjoor · OLD
همه رنج ما ماند زی خارستان
گذر کرد باید سوی شارستان
"All our suffering remains in this thorn garden,
We must pass towards Sharestan."
Jalal Khaleghi · NEW
همه رنج ما مانده با خارستان
گذر کرد باید سوی شارستان
Ganjoor · OLD
کسی دیگر از رنج ما برخورد
نپاید برو نیز و هم بگذرد
"Let no one else encounter our suffering,
Nor should they pass by and move on."
Jalal Khaleghi · NEW
کسی دیگر از رنج ما برخورد
نیابد بدو نیز هم بگذرد
Ganjoor · OLD
چنین رفت از آغاز یکسر سخن
همین باشد و نو نگردد کهن
"Thus went on from the beginning this same discourse,
Let it remain the same and not become old."
Jalal Khaleghi · NEW
چنین رفت از آغاز یکسر سخن
همین باشد و نو نگردد کهن
Ganjoor · OLD
اگر توشه‌مان نیکنامی بود
روانها بران سر گرامی بود
"If our anchor was of good name,
Our souls would set sail towards the honored head."
Jalal Khaleghi · NEW
اگر توشه‌مان نیک نامی بود
روانها بدان سر گرامی بود
Ganjoor · OLD
و گر آز ورزیم و پیچان شویم
پدید آید آنگه که بیجان شویم
"And if we struggle and twist,
It will become apparent when we become warriors."
Jalal Khaleghi · NEW
وگر آز ورزیم و پیچان شویم
پدید آید آنگه که بیجان شویم
Ganjoor · OLD
گر ایوان ما سر به کیوان برست
ازان بهرهٔ ما یکی چادرست
"If our palace reaches towards the stars,
For us, it is only a tent."
Jalal Khaleghi · NEW
گر ایوان ما سر به کیوان برست
ازین بهره‌ی ما یکی چادرست
Ganjoor · OLD
چو پوشند بر روی ما خون و خاک
همه جای بیمست و تیمار و باک
"When blood and dust cover our faces,
Fear, affliction, and distress are everywhere."
Jalal Khaleghi · NEW
که بر روی پوشند و بر سرش خاک
همه جای بیمست و تیمار و باک
Ganjoor · OLD
بیابان و آن مرد با تیز داس
کجا خشک و تر زو دل اندر هراس
"The desert and that man with sharp claws,
Where is drier or wetter than his heart in fear?"
Jalal Khaleghi · NEW
بیابان و آن مرد با تیزداس
کجا خشک و تر زو دل اندر هراس
Ganjoor · OLD
تر و خشک یکسان همی بدرود
وگر لابه سازی سخن نشنود
"Wet and dry bid farewell equally,
And if you complain, no one will listen."
Jalal Khaleghi · NEW
تر و خشک یکسان همی بدرود
وگر لابه سازی سخن نشنود
Ganjoor · OLD
دروگر زمانست و ما چون گیا
همانش نبیره همانش نیا
"The time is passing, and we are like the wind,
It is the same as before, it is the same as new."
Jalal Khaleghi · NEW
دروگر زمانست و ما چون گیا
همانش نبیره، همانش نیا
Ganjoor · OLD
به پیر و جوان یک به یک ننگرد
شکاری که پیش آیدش بشکرد
"Do not discriminate between old and young,
The prey that comes before you, be grateful for."
Jalal Khaleghi · NEW
به پیر و جوان یک بیک ننگرد
شکاری که پیش آیدش بشکرد
Ganjoor · OLD
جهان را چنینست ساز و نهاد
که جز مرگ را کس ز مادر نزاد
"The world's order and structure is such,
That no one is born from their mother except for death."
Jalal Khaleghi · NEW
جهان را چنینست ساز و نهاد
که جز مرگ را کس ز مادر نزاد
Ganjoor · OLD
ازین در درآید بدان بگذرد
زمانه برو دم همی بشمرد
"Pass through this door and leave it behind,
Count every moment as time goes by."
Jalal Khaleghi · NEW
ازین در درآید بدان بگذرد
زمانه برو دم همی بشمرد
Ganjoor · OLD
چو زال این سخنها بکرد آشکار
ازو شادمان شد دل شهریار
"When Zal spoke these words,
The heart of the king became joyful."
Jalal Khaleghi · NEW
چو زال این سخنها بکرد آشکار
ازو شادمان شد دل شهریار
Ganjoor · OLD
به شادی یکی انجمن برشگفت
شهنشاه گیتی زهازه گرفت
"With joy, he opened a gathering,
The king of warriors, Giti, took his seat."
Jalal Khaleghi · NEW
به شادی یکی انجمن برشکفت
شهنشاه گیتی زهازه بگفت
Ganjoor · OLD
یکی جشنگاهی بیاراست شاه
چنان چون شب چارده چرخ ماه
"The king prepared a celebration,
As bright as the full moon on the fourteenth night."
Jalal Khaleghi · NEW
یکی جشنگاهی بیاراست شاه
چنان چون شب چارده چرخ ماه
Ganjoor · OLD
کشیدند می تا جهان تیره گشت
سرمیگساران ز می خیره گشت
"They drank wine until the world became dark,
The leaders became intoxicated with wine."
Jalal Khaleghi · NEW
کشیدند می تا جهان تیره گشت
سر می گساران ز می خیره گشت
Ganjoor · OLD
خروشیدن مرد بالای گاه
یکایک برآمد ز درگاه شاه
"The man shouted from the top of the palace,
One by one, they came out from the king's gate."
Jalal Khaleghi · NEW
خروشیدن مرد بالای‌خواه
یکایک برآمد ز درگاه شاه
Ganjoor · OLD
برفتند گردان همه شاد و مست
گرفته یکی دست دیگر به دست
"They all went around happy and drunk,
One holding hands with the other."
Jalal Khaleghi · NEW
برفتند گردان همه شاد و مست
گرفته یکی دست هریک بدست
Ganjoor · OLD
چو برزد زبانه ز کوه آفتاب
سر نامدران برآمد ز خواب
"When the sun rose from behind the mountain,
The heads of the nobles emerged from their sleep."
Jalal Khaleghi · NEW
چو برزد زبانه ز کوه آفتاب
سر نامداران برآمد ز خواب
Ganjoor · OLD
بیامد کمربسته زال دلیر
به پیش شهنشاه چون نره شیر
"Zal the brave came forward, bound in a belt,
Like a lion before the king of kings."
Jalal Khaleghi · NEW
بیامد کمربسته زال دلیر
به پیش شهنشاه چون نره شیر
Ganjoor · OLD
به دستوری بازگشتن ز در
شدن نزد سالار فرخ پدر
"At the order of returning from the door,
He went to the presence of the king, Farrokh Pād."
Jalal Khaleghi · NEW
به دستوری بازگشتن ز در
شدن نزد سالار فرخ پدر
Ganjoor · OLD
به شاه جهان گفت کای نیکخوی
مرا چهر سام آمدست آرزوی
"To the king of the world, he said, 'Oh, kind one,
My wish is to see the face of Sam.'"
Jalal Khaleghi · NEW
به شاه جهان گفت کای نیک خوی
مرا چهر سام آمدست آرزوی
Ganjoor · OLD
ببوسیدم ای پایهٔ تخت عاج
دلم گشت روشن بدین برز و تاج
"I kissed the foot of the ivory throne,
My heart became bright with this glory and crown."
Jalal Khaleghi · NEW
چو بوسیدم این پایه‌ی تخت عاج
دلم گشت روشن بدین برز و تاج
Ganjoor · OLD
بدو گفت شاه ای جوانمرد گرد
یک امروز نیزت بباید سپرد
"The king said to him, 'Oh brave one,
You must also entrust one day to me.'"
Jalal Khaleghi · NEW
بدو گفت شاه ای جوانمرد گرد
یک امروز نیزت بباید شمرد
Ganjoor · OLD
ترا بویهٔ دخت مهراب خاست
دلت راهش سام زابل کجاست
"You smell the scent of the daughter of Mehrab,
Where is the way to Sam and Zabol for you?"
Jalal Khaleghi · NEW
ترا بویه‌ی دخت مهراب خاست
دلت را هش سام و کاول کجاست
Ganjoor · OLD
بفرمود تا سنج و هندی درای
به میدان گذارند با کره نای
"He ordered to bring elephants and Indians,
To parade them in the field with the sound of the horn."
Jalal Khaleghi · NEW
بفرمود تا سنج و هندی درای
به میدان گذارند با کره‌نای
Ganjoor · OLD
ابا نیزه و گرز و تیر و کمان
برفتند گردان همه شادمان
"With spears, maces, arrows, and bows,
They all went around happy and joyful."
Jalal Khaleghi · NEW
ابا نیزه و گرز و تیر و کمان
برفتند گردان همه شادمان
Ganjoor · OLD
کمانها گرفتند و تیر خدنگ
نشانه نهادند چون روز جنگ
"They took their bows and arrows,
And displayed their marks like the day of battle."
Jalal Khaleghi · NEW
کمان ها گرفتند و تیر خدنگ
نشانه نهادند چون روز جنگ
Ganjoor · OLD
بپیچید هر یک به چیزی عنان
به گرز و به تیغ و به تیر و سنان
"They each wrapped their arms around something,
With maces, swords, arrows, and spears."
Jalal Khaleghi · NEW
بتابید هریک به چیزی عنان
به گرز و به تیر و به تیغ و کمان
Ganjoor · OLD
درختی گشن بد به میدان شاه
گذشته برو سال بسیار و ماه
"A withered tree in the king's field,
Passed many years and months by it."
Jalal Khaleghi · NEW
درختی گشن بد به میدان شاه
گذشته برو سال بسیار و ماه
Ganjoor · OLD
کمان را بمالید دستان سام
برانگیخت اسپ و برآورد نام
"Sam pulled the bowstring,
Stirred up his horse and made a name for himself."
Jalal Khaleghi · NEW
کمان را بمالید دستان سام
برانگیخت اسپ و برآورد نام
Ganjoor · OLD
بزد بر میان درخت سهی
گذاره شد آن تیر شاهنشهی
"He shot an arrow towards the tree,
That arrow of the king of kings passed through."
Jalal Khaleghi · NEW
بزد بر میان درخت سهی
گذاره شد آن تیر شاهنشهی
Ganjoor · OLD
هم اندر تگ اسپ یک چوبه تیر
بینداخت و بگذاشت چون نره شیر
"He threw a single arrow from the back of his horse,
And left it like a lion's roar."
Jalal Khaleghi · NEW
هم اندر تگ اسپ یک چوبه تیر
بینداخت و بگذاشت بر نرد شیر
Ganjoor · OLD
سپر برگرفتند ژوپین‌وران
بگشتند با خشتهای گران
"They lifted their shields, the brave warriors,
And turned towards the heavy bricks."
Jalal Khaleghi · NEW
سپر برگرفتند ژوپین‌وران
بگشتند با خشتهای گران
Ganjoor · OLD
سپر خواست از ریدک ترک زال
برانگیخت اسپ و برآورد یال
"He desired a shield from the Turkish Reydak,
Stirred up his horse and raised his rein."
Jalal Khaleghi · NEW
سپر خواست از ریدک ترک زال
برانگیخت اسپ و برآورد یال
Ganjoor · OLD
کمان را بینداخت و ژوپین گرفت
به ژوپین شکار نوآیین گرفت
"He threw the bow and took the spear,
And with the spear, he hunted a new prey."
Jalal Khaleghi · NEW
کمان را بیفگند و ژوپین گرفت
به ژوپین به کار نوآیین گرفت
Ganjoor · OLD
بزد خشت بر سه سپر گیل‌وار
گشاده به دیگر سو افگند خوار
"He struck the bricks against three Gil-style shields,
And threw them humiliated to the other side."
Jalal Khaleghi · NEW
بزد بر سه تا اسپر گیل‌وار
گشاده به دیگر سو افگند خوار
Ganjoor · OLD
به گردنکشان گفت شاه جهان
که با او که جوید نبرد از مهان
"To those who were pulling at his collar, the king of the world said,
'Whoever seeks him will not escape from the heroes.'"
Jalal Khaleghi · NEW
به گردن کشان گفت شاه جهان
که با او که جوید نبرد از مهان
Ganjoor · OLD
یکی برگراییدش اندر نبرد
که از تیر و ژوپین برآورد گرد
"One turned towards him in battle,
And with spear and arrow, he attacked him."
Jalal Khaleghi · NEW
یکی برگراییدش اندر نبرد
که از تیر و ژوپین برآورد گرد
Ganjoor · OLD
همه برکشیدند گردان سلیح
بدل خشمناک و زبان پر مزیح
"They all lifted their weapons in a circle,
With fierce expressions and playful tongues."
Jalal Khaleghi · NEW
همه برکشیدند گردان سلیح
به دل خشمناک و زبان پر مزیح
Ganjoor · OLD
به آورد رفتند پیچان عنان
ابا نیزه و آب داده سنان
"They brought their horses to a halt,
And gave them water and fodder and a rest."
Jalal Khaleghi · NEW
به آورد رفتند پیچان عنان
ابا نیزه و آب داده سنان
Ganjoor · OLD
چنان شد که مرد اندر آمد به مرد
برانگیخت زال اسپ و برخاست گرد
"So it happened that a man came to fight a man,
And the horse of Reydak stirred and began to circle."
Jalal Khaleghi · NEW
چنان شد که مرد اندرآمد به مرد
برانگیخت زال اسپ و برخاست گرد
Ganjoor · OLD
نگه کرد تا کیست زیشان سوار
عنان پیچ و گردنکش و نامدار
"He waited to see who among them was mounted,
With twisted reins, collar and famous name."
Jalal Khaleghi · NEW
نگه کرد تا کیست زیشان سوار
عنان پیچ و گردن کش و نامدار
Ganjoor · OLD
ز گرد اندر آمد بسان نهنگ
گرفتش کمربند او را به چنگ
"Like a whale, he came from the circle,
And grabbed his belt with a tight grip."
Jalal Khaleghi · NEW
ز گرد اندرآمد بسان نهنگ
گرفتش کمربند او را به چنگ
Ganjoor · OLD
چنان خوارش از پشت زین برگرفت
که شاه و سپه ماند اندر شگفت
"He rose from behind the saddle so humiliated,
That the king and the army were left amazed."
Jalal Khaleghi · NEW
چنان خوارش از پشت زین برگرفت
که شاه و سپه ماند زو در شگفت
Ganjoor · OLD
به آواز گفتند گردنکشان
که مردم نبیند کسی زین نشان
"They spoke out loud, those who were pulling at his collar,
'No one should witness such a disgrace!'"
Jalal Khaleghi · NEW
به آواز گفتند گردنکشان
که مردم نبیند کسی زین نشان
Ganjoor · OLD
هر آن کس که با او بجوید نبرد
کند جامه مادر برو لاژورد
"Whoever seeks him will not escape from the heroes,
And will tear his mother's garment in the struggle."
Jalal Khaleghi · NEW
هرآنکس که با او بجوید نبرد
کند جامه مادر برو لاژورد
Ganjoor · OLD
ز شیران نزاید چنین نیز گرد
چه گرد از نهنگانش باید شمرد
"None of the lions could circle like this,
What count of his whales is needed?"
Jalal Khaleghi · NEW
ز شیران نزاید چنین نیزه گرد
چه گرد؟ از نهنگانش باید شمرد
Ganjoor · OLD
خنک سام یل کش چنین یادگار
بماند به گیتی دلیر و سوار
"Blessed be Sam, the rider of such a legacy,
May he remain in the heroic and equestrian world."
Jalal Khaleghi · NEW
خنک سام یل که‌ش چنین یادگار
بماند به گیتی دلیر و سوار
Ganjoor · OLD
برو آفرین کرد شاه بزرگ
همان نامور مهتران سترگ
"Go, praise the great king,
The same famous lord of the powerful."
Jalal Khaleghi · NEW
برو آفرین کرد شاه بزرگ
همان نامور مهتران سترگ
Ganjoor · OLD
بزرگان سوی کاخ شاه آمدند
کمر بسته و با کلاه آمدند
"The nobles came to the king's palace,
With their belts fastened and wearing helmets."
Jalal Khaleghi · NEW
بزرگان سوی کاخ شاه أمدند
کمربسته و با کلاه آمدند
Ganjoor · OLD
یکی خلعت آراست شاه جهان
که گشتند ازان خیره یکسر مهان
"One robe adorned the king of the world,
That left all the great ones amazed."
Jalal Khaleghi · NEW
یکی خلعت آراست شاه جهان
کزان خیره گشتند یکسر مهان
Ganjoor · OLD
چه از تاج پرمایه و تخت زر
چه از یاره و طوق و زرین کمر
"Neither from the crown adorned with jewels, nor from the golden throne,
Neither from the companions, nor from the necklace and golden belt."
Jalal Khaleghi · NEW
چه از تاج پرمایه و تخت زر
چه از یاره و طوق و زرین کمر
Ganjoor · OLD
همان جامه‌های گرانمایه نیز
پرستنده و اسپ و هر گونه چیز
"The same precious robes,
Were worshipped by the horse and every creature."
Jalal Khaleghi · NEW
همان جامه‌های گرانمایه نیز
پرستنده و اسپ و بسیار چیز
Ganjoor only in this section Ganjoor · OLD
به زال سپهبد سپرد آن زمان
همه چیزها از کران تا کران
"At that time, he entrusted everything to the commander-in-chief,
All things from one end to the other."
Jalal Khaleghi · NEW
No corresponding couplet under this Jalal Khaleghi heading.
No counterpart is aligned in this Jalal Khaleghi section; this is not a claim about the historical origin of the verse.
Ganjoor · OLD
پس آن نامهٔ سام پاسخ نوشت
شگفتی سخنهای فرخ نوشت
Then Sam wrote a response to the letter,
Wondering at the words of Farrokhzad.
Jalal Khaleghi · NEW
پس آن نامه‌ی سام پاسخ نبشت
شگفتی سخنهای فرخ نبشت
Ganjoor · OLD
که ای نامور پهلوان دلیر
به هر کار پیروز برسان شیر
"O renowned and brave warrior, bring victory to every task like a lion."
Jalal Khaleghi · NEW
که ای نامور پهلوان دلیر
بهر کار پیروز برسان شیر
Ganjoor · OLD
نبیند چو تو نیز گردان سپهر
به رزم و به بزم و به رای و به چهر
"None can match you in turning the sphere, in battle, in feast, in counsel, or in appearance."
Jalal Khaleghi · NEW
نبیند چو تو نیز گردان سپهر
به رزم و به بزم و به رای و به چهر
Ganjoor · OLD
همان پور فرخنده زال سوار
کزو ماند اندر جهان یادگار
"The same glorious son of Zal, mounted on his horse, whose memory remained in the world."
Jalal Khaleghi · NEW
همان پور فرخنده، زال سوار
کزو ماند اندر جهان یادگار
Ganjoor · OLD
رسید و بدانستم از کام او
همان خواهش و رای و آرام او
"He arrived and I knew of his desire, the same wish, counsel, and tranquility of his."
Jalal Khaleghi · NEW
رسید و بدانستم از کام او
همان خواهش و رای و ارام او
Ganjoor · OLD
برآمد هر آنچ آن ترا کام بود
همان زال را رای و آرام بود
"Everything that was your desire came forth, the same counsel and tranquility of Zal."
Jalal Khaleghi · NEW
سخن هر چه زو سام را کام بود
همان زال را رای و آرام بود
Ganjoor · OLD
همه آرزوها سپردم بدوی
بسی روزه فرخ شمردم بدوی
"I entrusted all my desires to him, and for many days, I counted on his fortune."
Jalal Khaleghi · NEW
همه آرزوها سپردم بدوی
بسی روز فرخ شمردم بدوی
Ganjoor · OLD
ز شیری که باشد شکارش پلنگ
چه زاید جز از شیر شرزه به جنگ
"From a lion whose prey is a panther, what can be born but a warrior lion ready for battle?"
Jalal Khaleghi · NEW
ز شیری که باشد شکارش پلنگ
چه زاید جزاز شیر شرزه به جنگ
Ganjoor · OLD
گسی کردمش با دلی شادمان
کزو دور بادا بد بدگمان
"I deceived him with a joyful heart, for I had evil suspicions of him from afar."
Jalal Khaleghi · NEW
گسی کردمش با دلی شادمان
کزو دور بادا بد بدگمان
Ganjoor · OLD
برون رفت با فرخی زال زر
ز گردان لشکر برآورده سر
"He went out with the golden Farrokhzad, raising his head from the army's ranks."
Jalal Khaleghi · NEW
برون رفت با فرخی زال زر
ز گردان لشکر برآورده سر
Ganjoor · OLD
نوندی برافگند نزدیک سام
که برگشتم از شاه دل شادکام
"They raised a shout near Sam, for I returned from the king with a joyful heart."
Jalal Khaleghi · NEW
نوندی برافگند نزدیک سام
که برگشتم از شاه، دل شادکام
Ganjoor · OLD
ابا خلعت خسروانی و تاج
همان یاره و طوق و هم تخت عاج
"With the royal robe and crown, the same companion, necklace, and ivory throne."
Jalal Khaleghi · NEW
ابا خلعت خسروانی و تاج
همان یاره و طوق و هم تخت عاج
Ganjoor · OLD
چنان شاد شد زان سخن پهلوان
که با پیر سر شد به نوی جوان
"So happy did the hero become from those words, that he became as youthful as an old man can be."
Jalal Khaleghi · NEW
چنان شاد شد زان سخن پهلوان
که با پیرسر شد به نوی جوان
Ganjoor · OLD
سواری به کابل برافگند زود
به مهراب گفت آن کجا رفته بود
"They quickly set out to Kabul on horseback, and asked Mehrab where he had gone."
Jalal Khaleghi · NEW
سواری به کاول برافگند زود
به مهراب گفت آن کجا رفته بود
Ganjoor · OLD
نوازیدن شهریار جهان
وزان شادمانی که رفت از مهان
"Caressing the world's king, and the joy that came from the moon."
Jalal Khaleghi · NEW
نوازیدن شهریار جهان
وزآن شادمانی که رفت از مهان
Ganjoor · OLD
من اینک چو دستان بر من رسد
گذاریم هر دو چنان چون سزد
"When my time comes and my fate is upon me, we shall part as is fitting."
Jalal Khaleghi · NEW
من اینک چو دستان بر من رسد
گذاریم هردو چنان چون سزد
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
فرستاده تازان به کاول رسید
خروشی برآمد چنان چون سزید
Ganjoor · OLD
چنان شاد شد شاه کابلستان
ز پیوند خورشید زابلستان
"So happy did the king of Kabul become, from the union with the sun of Zabolstan."
Jalal Khaleghi · NEW
چنان شاد شد شاه کاولستان
ز پیوند خورشید زاولستان
Ganjoor · OLD
که گفتی همی جان برافشاندند
ز هر جای رامشگران خواندند
"That you said they scattered their lives, and called for help from every corner."
Jalal Khaleghi · NEW
که گفتی همی جان برافشاندند
ز هر جای رامشگران خواندند
Ganjoor · OLD
چو مهراب شد شاد و روشن روان
لبش گشت خندان و دل شادمان
"When Mehrab became happy and his spirit brightened, his lips curved into a smile and his heart became joyful."
Jalal Khaleghi · NEW
چو مهراب شد شاد و روشن روان
لبش گشت خندان و دل شادمان
Ganjoor · OLD
گرانمایه سیندخت را پیش خواند
بسی خوب گفتار با او براند
"She recited the valuable Sindokht before him, and spoke many beautiful words with her."
Jalal Khaleghi · NEW
گرانمایه سیندخت را پیش خواند
بسی چرب گفتار با او براند
Ganjoor · OLD
بدو گفت کای جفت فرخنده رای
بیفروخت از رایت این تیره جای
"To him she said, 'Oh fortunate companion, you have dispelled the darkness from this place with your presence.'"
Jalal Khaleghi · NEW
بدو گفت کای جفت فرخنده‌رای
بیفروخت از رایت این تیره‌جای
Ganjoor · OLD
به شاخی زدی دست کاندر زمین
برو شهریاران کنند آفرین
"You struck your hand on a branch in the ground, and the kings applauded you."
Jalal Khaleghi · NEW
به شاخی زدی دست کاندر زمین
برو شهریاران کنند آفرین
Ganjoor · OLD
چنان هم کجا ساختی از نخست
بیاید مر این را سرانجام جست
"In such a way, where did you begin? Let us now seek the end of this."
Jalal Khaleghi · NEW
چنان هم کجا ساختی از نخست
بباید مرین را سرانجام جست
Ganjoor · OLD
همه گنج پیش تو آراستست
اگر تخت عاجست اگر خواستست
"All treasures are laid before you, whether it be an ivory throne or anything else you desire."
Jalal Khaleghi · NEW
همه گنج پیش تو آراسته‌ست
اگر تخت و تاج‌ست اگر خواسته‌ست
Ganjoor · OLD
چو بشنید سیندخت ازو گشت باز
بر دختر آمد سراینده راز
"When Sindokht heard from him, she turned back and the composer of secrets came to the daughter."
Jalal Khaleghi · NEW
چو بشنید سیندخت ازو گشت باز
بر دختر آمد سراینده راز
Ganjoor · OLD
همی مژده دادش به دیدار زال
که دیدی چنان چون بباید همال
"She gave him the glad tidings of meeting Zal, saying, 'You have seen him as it should be, like a mountain.'"
Jalal Khaleghi · NEW
همی مژده دادش به دیدار زال
که تو یافتی چونک باید همال
Ganjoor · OLD
زن و مرد را از بلندی منش
سزد گر فرازد سر از سرزنش
"From the height of my position, it is fitting to reprimand both men and women, if they exceed the limits."
Jalal Khaleghi · NEW
زن و مرد را از بلندی منش
نیاید به گیتی ز کس سرزنش
Ganjoor · OLD
سوی کام دل تیز بشتافتی
کنون هر چه جستی همه یافتی
"You rushed towards the desire of your heart, and now you have found everything you sought."
Jalal Khaleghi · NEW
سوی کام دل تیز بشتافتی
کنون هرچه جستی همه یافتی
Ganjoor · OLD
بدو گفت رودابه ای شاه زن
سزای ستایش به هر انجمن
"She said to him, 'Oh king, the reward for praise is fitting in every gathering.'"
Jalal Khaleghi · NEW
بدو گفت رودابه: ای شاه زن
سزای ستایش بهر انجمن
Ganjoor · OLD
من از خاک پای تو بالین کنم
به فرمانت آرایش دین کنم
"I will make my bed from the dust of your feet, and I will arrange my religion according to your command."
Jalal Khaleghi · NEW
من از خاک پای تو بالین کنم
ز فرمانت آرایش دین کنم
Ganjoor · OLD
ز تو چشم آهرمنان دور باد
دل و جان تو خانهٔ سور باد
"From your eyes, the demons are blown away by the wind. Your heart and soul are the home of the sun."
Jalal Khaleghi · NEW
ز تو چشم آهرمنان دور باد
دل و جان تو خانه‌ی سور باد
Ganjoor · OLD
چو بشنید سیندخت گفتار اوی
به آرایش کاخ بنهاد روی
"When Sindokht heard his words, she arranged her face for the palace."
Jalal Khaleghi · NEW
چو بشنید سیندخت گفتار اوی
به آرایش کاخ بنهاد روی
Ganjoor · OLD
بیاراست ایوانها چون بهشت
گلاب و می و مشک و عنبر سرشت
"The courtyards were arranged like paradise, with rosewater, wine, musk, and amber created."
Jalal Khaleghi · NEW
بیاراست ایوانها چون بهشت
گلاب و می و مشک و عنبر سرشت
Ganjoor · OLD
بساطی بیفگند پیکر به زر
زبر جد برو بافته سر به سر
"The body was adorned with a golden shroud, and the head was woven with pure silk."
Jalal Khaleghi · NEW
بساطی بیفگند پیکر به زر
زبرجد برو بافته سربسر
Ganjoor · OLD
دگر پیکرش در خوشاب بود
که هر دانه‌ای قطره‌ای آب بود
"His other body was in the sweet water, where every grain was a drop of water."
Jalal Khaleghi · NEW
دگر پیکرش در خوشاب بود
که هر دانه‌ی قطره‌ی آب بود
Ganjoor · OLD
یک ایوان همه تخت زرین نهاد
به آیین و آرایش چین نهاد
"He built a golden throne in a courtyard, arranged with ceremony and decoration."
Jalal Khaleghi · NEW
یک ایوان همه تخت زرین نهاد
به آیین و آرایش چین نهاد
Ganjoor · OLD
همه پیکرش گوهر آگنده بود
میان گهر نقشها کنده بود
"All of his body was adorned with precious gems, and among the gems were engraved images."
Jalal Khaleghi · NEW
همه پیکرش گوهر آکنده بود
میان گهر نقشها کنده بود
Ganjoor · OLD
ز یاقوت مر تخت را پایه بود
که تخت کیان بود و پرمایه بود
"The foundation of the throne was made of ruby, which was the throne of the kings and very valuable."
Jalal Khaleghi · NEW
ز یاقوت مر تخت را پایه بود
که تخت کیان بود و پرمایه بود
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
بیاراست رودابه را چون بهشت
به خورشید بر جادوی‌ها نبشت
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
نشست اندران خانه‌ی زرنگار
کسی را بر او ندادند بار
Ganjoor only in this section Ganjoor · OLD
یک ایوان همه جامهٔ رود و می
بیاورده از پارس و اهواز و ری
"A courtyard filled with garments, wine, brought from Pars, Ahvaz, and Rey."
Jalal Khaleghi · NEW
No corresponding couplet under this Jalal Khaleghi heading.
No counterpart is aligned in this Jalal Khaleghi section; this is not a claim about the historical origin of the verse.
Ganjoor only in this section Ganjoor · OLD
بیاراست رودابه را چون نگار
پر از جامه و رنگ و بوی بهار
"She adorned the river like a painting, filled with garments, colors, and the scent of spring."
Jalal Khaleghi · NEW
No corresponding couplet under this Jalal Khaleghi heading.
No counterpart is aligned in this Jalal Khaleghi section; this is not a claim about the historical origin of the verse.
Ganjoor · OLD
همه کابلستان شد آراسته
پر از رنگ و بوی و پر از خواسته
"All of Kabulistan became adorned, filled with color, scent, and desire."
Jalal Khaleghi · NEW
همه کاولستان شد آراسته
پر از رنگ و بوی و پر از خواسته
Ganjoor · OLD
همه پشت پیلان بیاراستند
ز کابل پرستندگان خواستند
"They adorned all the elephants' backs, and the Kabul worshippers desired them."
Jalal Khaleghi · NEW
همه پشت پیلان بیاراستند
به دیبای رومی و می خواستند
Ganjoor · OLD
نشستند بر پیل رامشگران
نهاده به سر بر زر افسران
"They sat on the backs of the war elephants, with golden scepters held high."
Jalal Khaleghi · NEW
نشستند بر پیل رامشگران
نهادند بر سر ز زر افسران
Ganjoor · OLD
پذیره شدن را بیاراستند
نثارش همه مشک و زر خواستند
"They adorned the reception with musk and gold, and offered it all as a tribute."
Jalal Khaleghi · NEW
پذیره شدن را بیاراستند
ز کاول پرستندگان خواستند
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
کجا برفشانند مشک و عبیر
همان گسترانند خز و حریر
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
فشاند بر سر همی مشک و زر
کنند از گلاب و ز می خاک تر
Ganjoor · OLD
همی رند دستان گرفته شتاب
چو پرنده مرغ و چو کشتی برآب
With reckless abandon, they have taken to the road,
Like birds in flight or ships upon the water.
Jalal Khaleghi · NEW
همی راند دستان گرفته شتاب
چو پرنده مرغان و کشتی بر آب
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
[همه ره چو آتش همی راند زال
نه خورد و نه خواب و نه آرام و هال]
Ganjoor · OLD
کسی را نبد ز آمدنش آگهی
پذیره نرفتند با فرهی
No one knew of his arrival,
They did not receive him with hospitality.
Jalal Khaleghi · NEW
کسی را نبد زآمدنش آگهی
پذیره نرفتند با فرهی
Ganjoor · OLD
خروشی برآمد ز پرده سرای
که آمد ز ره زال فرخنده‌رای
A roar emerged from the curtains of the palace,
For he arrived from the victorious path.
Jalal Khaleghi · NEW
خروشی برآمد ز پرده‌سرای
که آمد ز ره زال فرخنده‌رای
Ganjoor · OLD
پذیره شدش سام یل شادمان
همی داشت اندر برش یک زمان
He was joyfully received by King Sam,
And for a while, he stayed in his court.
Jalal Khaleghi · NEW
پذیره شدش سام یل شادمان
همی داشت اندر برش یک زمان
Ganjoor · OLD
فرود آمد از باره بوسید خاک
بگفت آن کجا دید و بشنید پاک
He dismounted and kissed the ground,
And said, "Where have you seen and heard of purity like this?"
Jalal Khaleghi · NEW
چو شد زو رها زال، بوسید خاک
بگفت آن کجا دید و بشنید پاک
Ganjoor · OLD
نشست از بر تخت پرمایه سام
ابا زال خرم دل و شادکام
He sat on the throne of Sam, the prosperous,
With a joyful and content heart from the victorious path.
Jalal Khaleghi · NEW
نشست از بر تخت پرمایه سام
ابا زال خرم دل و شادکام
Ganjoor · OLD
سخنهای سیندخت گفتن گرفت
لبش گشت خندان نهفتن گرفت
She began to speak and her lips curved into a smile, unable to hide her joy.
Jalal Khaleghi · NEW
سخنهای سیندخت گفتن گرفت
چو شد لبش خندان نهفتن گرفت
Ganjoor · OLD
چنین گفت کامد ز کابل پیام
پیمبر زنی بود سیندخت نام
Thus spoke the messenger who came from Kabul,
The prophet's wife was named Sindokht.
Jalal Khaleghi · NEW
چنین گفت کامد ز کاول پیام
پیمبر زنی بود سیندخت نام
Ganjoor · OLD
ز من خواست پیمان و دادم زمان
که هرگز نباشم بدو بدگمان
He asked for my pledge, and I gave it at once,
That I would never have ill thoughts of him.
Jalal Khaleghi · NEW
ز من خواست پیمان و دادم زبان
که هرگز نباشم برو بدگمان
Ganjoor · OLD
ز هر چیز کز من به خوبی بخواست
سخنها بران برنهادیم راست
From everything that I desired with goodness,
We spoke the truth and revealed it.
Jalal Khaleghi · NEW
زهر چیز کز من به خوبی بخواست
سخن ها بران برنهادیم راست
Ganjoor · OLD
نخست آنکه با ماه کابلستان
شود جفت خورشید زابلستان
Firstly, when the moon of Kabul
Becomes the companion of the sun of Zabol.
Jalal Khaleghi · NEW
نخست آنک با شاه زاولستان
شود جفت خورشید کاولستان
Ganjoor · OLD
دگر آنکه زی او به مهمان شویم
بران دردها پاک درمان شویم
If we become his guest,
We will be cured of all ailments.
Jalal Khaleghi · NEW
دگر آنک زی او به مهمان شویم
بران دردها پاک درمان شویم
Ganjoor · OLD
فرستاده‌ای آمد از نزد اوی
که پردخته شد کار بنمای روی
The messenger sent from his presence arrived,
To show the face of the accomplished task.
Jalal Khaleghi · NEW
فرستاده‌ی آمد از نزد اوی
که شد ساخته کار فرزند اوی
Ganjoor · OLD
کنون چیست پاسخ فرستاده را
چه گوییم مهراب آزاده را
"Now, what is the response to the messenger?
What should we say to the free Mehrab?"
Jalal Khaleghi · NEW
کنون چیست پاسخ فرستاده را
چه گوییم مهراب آزاده را
Ganjoor · OLD
ز شادی چنان شد دل زال سام
که رنگش سراپای شد لعل فام
From joy, the heart of prosperous Sam
Became as red as ruby from head to toe.
Jalal Khaleghi · NEW
ز شادی چنان تازه شد زال سام
که رنگش سراپای شد لعل‌فام
Ganjoor · OLD
چنین داد پاسخ که ای پهلوان
گر ایدون که بینی به روشن روان
He gave this response, "O champion,
If you see the path clearly."
Jalal Khaleghi · NEW
چنین داد پاسخ که ای پهلوان
گر ایدونک بینی به روشن‌روان
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
سپه بگذرد ما ز پس‌تر رویم
بگوییم بسیار و هم بشنویم
Ganjoor only in this section Ganjoor · OLD
سپه رانی و ما به کابل شویم
بگوییم زین در سخن بشنویم
"Let us ride to Kabul with our army,
And speak of this matter at the gate."
Jalal Khaleghi · NEW
No corresponding couplet under this Jalal Khaleghi heading.
No counterpart is aligned in this Jalal Khaleghi section; this is not a claim about the historical origin of the verse.
Ganjoor · OLD
به دستان نگه کرد فرخنده سام
بدانست کورا ازین چیست کام
He held the prosperous Sam with his hands,
And knew what his intention was.
Jalal Khaleghi · NEW
به دستان نگه کرد فرخنده سام
بدانست کو را درین چیست کام
Ganjoor · OLD
سخن هر چه از دخت مهراب نیست
به نزدیک زال آن جز از خواب نیست
The words that are not about the daughter of Mehrab,
Are nothing but a dream to Zal.
Jalal Khaleghi · NEW
سخن هرچه از دخت مهراب نیست
شب تیره مر زال را خواب نیست
Ganjoor · OLD
بفرمود تا زنگ و هندی درای
زدند و گشادند پرده سرای
"They commanded that the bells and Indians be brought,
And the curtains of the palace be opened."
Jalal Khaleghi · NEW
بفرمود تا زنگ و هندی درای
زدند و گشادند پرده‌سرای
Ganjoor · OLD
هیونی برافگند مرد دلیر
بدان تا شود نزد مهراب شیر
The brave man mounted his horse,
To become a lion in the presence of Mehrab.
Jalal Khaleghi · NEW
هیونی برافگند وا گردی دلیر
بدان تا شود نزد مهراب شیر
Ganjoor · OLD
بگوید که آمد سپهبد ز راه
ابا زال با پیل و چندی سپاه
"Say that the commander has arrived from the road,
With Zal, elephants, and an army."
Jalal Khaleghi · NEW
بگوید که آمد سپهبد ز راه
ابا زال و پیلان و چندی سپاه
Ganjoor only in this section Ganjoor · OLD
فرستاده تازان به کابل رسید
خروشی برآمد چنان چون سزید
"The fresh messenger arrived in Kabul,
A roar arose like that of a lion."
Jalal Khaleghi · NEW
No corresponding couplet under this Jalal Khaleghi heading.
No counterpart is aligned in this Jalal Khaleghi section; this is not a claim about the historical origin of the verse.
Ganjoor only in this section Ganjoor · OLD
چنان شاد شد شاه کابلستان
ز پیوند خورشید زابلستان
The king of Kabul became so happy
From the union with the sun of Zabol.
Jalal Khaleghi · NEW
No corresponding couplet under this Jalal Khaleghi heading.
No counterpart is aligned in this Jalal Khaleghi section; this is not a claim about the historical origin of the verse.
Ganjoor only in this section Ganjoor · OLD
که گفتی همی جان برافشاندند
ز هر جای رامشگران خواندند
"That you said they poured out their lives,
And they read it from every battlefield."
Jalal Khaleghi · NEW
No corresponding couplet under this Jalal Khaleghi heading.
No counterpart is aligned in this Jalal Khaleghi section; this is not a claim about the historical origin of the verse.
Ganjoor · OLD
بزد نای مهراب و بربست کوس
بیاراست لشکر چو چشم خروس
Mehrāb played his flute and tightened his reins,
The army assembled like the eye of a rooster.
Jalal Khaleghi · NEW
بزد نای مهراب و بربست کوس
بیاراست لشکر چو چشم خروس
Ganjoor · OLD
ابا ژنده‌پیلان و رامشگران
زمین شد بهشت از کران تا کران
With the arrival of the elephants and the cavalry,
The earth became a paradise from one end to the other.
Jalal Khaleghi · NEW
ابا ژنده پیلان و رامشگران
زمین شد بهشت از کران تا کران
Ganjoor · OLD
ز بس گونه گون پرنیانی درفش
چه سرخ و سپید و چه زرد و بنفش
From so many different kinds of feathers in the peacock's tail,
There are red and white, and yellow and violet.
Jalal Khaleghi · NEW
ز بس گونه‌گون پرنیانی درفش
چه سرخ و سپید و چه زرد و بنفش
Ganjoor · OLD
چه آوای نای و چه آوای چنگ
خروشیدن بوق و آوای زنگ
What a sound from the flute and what a sound from the harp,
The trumpet's roar and the sound of the bell.
Jalal Khaleghi · NEW
چه آوای نای و چه آوای چنگ
خروشیدن بوق و آوای زنگ
Ganjoor · OLD
تو گفتی مگر روز انجامش است
یکی رستخیز است گر رامش است
"You said, 'Perhaps the day of its completion has come,
If it is the resurrection, then let it be the resurrection.'"
Jalal Khaleghi · NEW
تو گفتی مگر روز انجامش ست
یکی رستخیزست گر رامش ست
Ganjoor · OLD
همی رفت ازین گونه تا پیش سام
فرود آمد از اسپ و بگذارد گام
He went from here until he reached Sam,
Dismounted from his horse and took a step.
Jalal Khaleghi · NEW
همی رفت ازین گونه تا پیش سام
فرود آمد از اسپ و بگذارد گام
Ganjoor · OLD
گرفتش جهان پهلوان در کنار
بپرسیدش از گردش روزگار
"The world's champion took him by the side,
And asked him about the turning of time."
Jalal Khaleghi · NEW
گرفتش جهان‌پهلوان در کنار
بپرسیدش از گردش روزگار
Ganjoor · OLD
شه کابلستان گرفت آفرین
چه بر سام و بر زال زر همچنین
"The king of Kabulistan received a commendation,
Likewise over Sam and Zal, the gold."
Jalal Khaleghi · NEW
شه کاولستان گرفت آفرین
چه بر سام و بر زال زر همچنین
Ganjoor · OLD
نشست از بر بارهٔ تیزرو
چو از کوه سر برکشد ماه نو
He sat down from the back of his swift horse,
Like the new moon rising from behind the mountain.
Jalal Khaleghi · NEW
نشست از بر باره‌ی تیزرو
چن از کوه سر برکشد ماه نو
Ganjoor · OLD
یکی تاج زرین نگارش گهر
نهاد از بر تارک زال زر
"A golden crown adorned with jewels,
Was placed on the head of the young Zal."
Jalal Khaleghi · NEW
یکی تاج زرین، نگارش گهر،
نهاد از بر تارک زال زر
Ganjoor · OLD
به کابل رسیدند خندان و شاد
سخنهای دیرینه کردند یاد
"They arrived in Kabul, happy and joyful,
Recalling ancient tales and stories."
Jalal Khaleghi · NEW
به کاول رسیدند خندان و شاد
سخن های دیرینه کردند یاد
Ganjoor · OLD
همه شهر ز آوای هندی درای
ز نالیدن بربط و چنگ و نای
"All the city resounded with the sound of Indian music,
With the wailing of the reed, harp, and flute."
Jalal Khaleghi · NEW
همه شهر از آواز هندی درای
ز نالیدن بربط و چنگ و نای
Ganjoor · OLD
تو گفتی دد و دام رامشگرست
زمانه به آرایشی دیگرست
"You said, 'The demon and the trap are his guides,
The world is in another arrangement.'"
Jalal Khaleghi · NEW
تو گفتی دد و دام رامشگرست
زمانه بر آرایشی دیگرست
Ganjoor · OLD
بش و یال اسپان کران تا کران
بر اندوده پر مشک و پر زعفران
From one end to the other, the horses' bridles and reins,
Fluttering with musk and saffron-laden feathers.
Jalal Khaleghi · NEW
پش و یال اسپ از کران تا کران
براندوده مشک و می و زعفران
No full corresponding Ganjoor couplet Ganjoor · OLD
No full corresponding Ganjoor couplet aligned here.
Jalal Khaleghi · NEW
همه روی پیلان پر از کوس و بوق
براندوده از مشک و عنبر خلوق
Ganjoor · OLD
برون رفت سیندخت با بندگان
میان بسته سیصد پرستندگان
"Sindekhad went out with her servants,
Three hundred worshipers were in her midst."
Jalal Khaleghi · NEW
برون رفت سیندخت با بندگان
میان بسته سیصد پرستندگان
Ganjoor · OLD
مر آن هر یکی را یکی جام زر
به دست اندرون پر ز مشک و گهر
"For each one, a golden cup was handed,
Filled with musk and gems inside."
Jalal Khaleghi · NEW
مرآن هر یکی را یکی جام زر
بدست اندرون پر ز مشک و گهر
Ganjoor · OLD
همه سام را آفرین خواندند
پس از جام گوهر برافشاندند
"They all praised Sam,
Then they scattered pearls after the cup."
Jalal Khaleghi · NEW
همه سام را آفرین خواندند
پس آن جام گوهر برافشاندند
Ganjoor · OLD
بدان جشن هر کس که آمد فراز
شد از خواسته یک به یک بی‌نیاز
"At that celebration, everyone who came,
Became content, one by one, without need."
Jalal Khaleghi · NEW
بدان جشن هرکس که أمد فراز
شد از خواسته یک بیک بی نیاز
Ganjoor · OLD
بخندید و سیندخت را سام گفت
که رودابه را چند خواهی نهفت
"Sam smiled and said to Sindokht,
'How long will you hide the river?'"
Jalal Khaleghi · NEW
بخندید و سیندخت را سام گفت
که رودابه را چند خواهی نهفت
Ganjoor · OLD
بدو گفت سیندخت هدیه کجاست
اگر دیدن آفتابت هواست
Sindokht said to him, "Where is the gift?
If seeing you is the weather of my day."
Jalal Khaleghi · NEW
بدو گفت سیندخت: هدیه کجاست
اگر دیدن آفتابت هواست
Ganjoor · OLD
چنین داد پاسخ به سیندخت سام
که ازمن بخواه آنچه آیدت کام
"So Sam replied to Sindokht,
'Ask of me whatever you desire.'"
Jalal Khaleghi · NEW
چنین داد پاسخ به سیندخت سام
که از من بخواه آنچ آیدت کام
Ganjoor · OLD
برفتند تا خانهٔ زرنگار
کجا اندرو بود خرم بهار
"They went to the house of Zarnegar,
Where joy of spring was inside."
Jalal Khaleghi · NEW
برفتند تا خانه‌ی زرنگار
کجا اندرو بود خرم بهار
Ganjoor · OLD
نگه کرد سام اندران ماه روی
یکایک شگفتی بماند اندروی
Sam gazed at them with his moon-like face,
Each one was left in wonder and amazement.
Jalal Khaleghi · NEW
نگه کرد سام اندران ماهروی
یکایک شگفتی بماند اندروی
Ganjoor · OLD
ندانست کش چون ستاید همی
برو چشم را چون گشاید همی
"He did not know how to stand up,
And he kept opening his eyes wide."
Jalal Khaleghi · NEW
ندانست که‌ش چون ستاید همی
برو چشم را چون گشاید همی
Ganjoor · OLD
بفرمود تا رفت مهراب پیش
ببستند عقدی برآیین و کیش
"He ordered Mehrab to come forward,
And they tied the knot on the mirror and the throne."
Jalal Khaleghi · NEW
بفرمود تا رفت مهراب پیش
ببستند بندی به آیین و کیش
Ganjoor · OLD
به یک تختشان شاد بنشاندند
عقیق و زبرجد برافشاندند
"They seated them joyfully on a throne,
And scattered carnelian and turquoise."
Jalal Khaleghi · NEW
به یک تختشان شاد بنشاندند
عقیق و زبرجد برافشاندند
Ganjoor · OLD
سر ماه با افسر نام دار
سر شاه با تاج گوهرنگار
"The head of the moon is called Afsar,
The head of the king is adorned with a jewel-encrusted crown."
Jalal Khaleghi · NEW
سر ماه با افسر نامدار
سر شاه با تاج گوهرنگار
Ganjoor · OLD
بیاورد پس دفتر خواسته
یکی نخست گنج آراسته
"He then brought forth the desired book,
The first one adorned with treasure."
Jalal Khaleghi · NEW
بیاورد پس دفتر خواسته
همه نسخت گنج آراسته
Ganjoor · OLD
برو خواند از گنجها هر چه بود
که گوش آن نیارست گفتی شنود
"He read from the treasures all that was there,
And those who couldn't hear wished they could listen."
Jalal Khaleghi · NEW
برو خواند از گنجها هر چه بود
که گوش آن نیارست گفتن شنود
Ganjoor · OLD
برفتند از آنجا به جای نشست
ببودند یک هفته با می به دست
"They left that place and settled elsewhere,
Drinking wine for a week."
Jalal Khaleghi · NEW
برفتند از آنجا بجای نشست
ببودند یک هفته با می به دست
Ganjoor · OLD
وز ایوان سوی باغ رفتند باز
سه هفته به شادی گرفتند ساز
"They went from the palace to the garden again,
And for three weeks they made merry with joy."
Jalal Khaleghi · NEW
وزایوان سوی کاخ رفتند باز
سه هفته به شادی گرفتند ساز
Ganjoor · OLD
بزرگان کشورش با دست بند
کشیدند بر پیش کاخ بلند
"The nobles of his country, with their hands tied,
Pulled him towards the high palace."
Jalal Khaleghi · NEW
بزرگان کشورش با دست بند
کشیدند بر پیش کاخ بلند
Ganjoor · OLD
سر ماه سام نریمان برفت
سوی سیستان روی بنهاد تفت
"The head of the moon, Sam Nariman, went away,
And set his face towards Sistan."
Jalal Khaleghi · NEW
سر ماه سام نریمان برفت
سوی سیستان روی بنهاد تفت
Ganjoor · OLD
ابا زال و با لشکر و پیل و کوس
زمانه رکاب ورا داد بوس
"With Aba Zal, and with the army, elephants, and camels,
The era gave him a kiss on the stirrup."
Jalal Khaleghi · NEW
ابا زال و با لشکر و پیل و کوس
زمانه رکاب ورا داد بوس
Ganjoor · OLD
عماری و بالای و هودج بساخت
یکی مهد تا ماه را در نشاخت
"He built a palace, tall and grand,
A cradle for the moon to rest in its hand."
Jalal Khaleghi · NEW
عماری و پالان و هودج بساخت
یکی مهد تا ماه را درنشاخت
Ganjoor · OLD
چو سیندخت و مهراب و پیوند خویش
سوی سیستان روی کردند پیش
"When Sindokht, Mehrab, and their union
Set their faces towards Sistan."
Jalal Khaleghi · NEW
چو سیندخت و مهراب و پیوند خویش
سوی سیستان ره گرفتند پیش
Ganjoor · OLD
برفتند شادان دل و خوش منش
پر از آفرین لب ز نیکی کنش
"They went away with joyful hearts and happy souls,
Their lips full of praise for their good deeds."
Jalal Khaleghi · NEW
برفتند شادان دل و خوش منش
پر از آفرین لب ز نیکی دهش
Ganjoor · OLD
رسیدند پیروز تا نیمروز
چنان شاد و خندان و گیتی فروز
"They arrived victorious until noon,
So happy, laughing, and shining with glory."
Jalal Khaleghi · NEW
رسیدند پیروز در نیمروز
چنان شاد و خندان و گیتی فروز
Ganjoor only in this section Ganjoor · OLD
یکی بزم سام آنگهی ساز کرد
سه روز اندران بزم بگماز کرد
"One banquet Sam made, then played his instrument,
For three days he entertained at that banquet."
Jalal Khaleghi · NEW
No corresponding couplet under this Jalal Khaleghi heading.
No counterpart is aligned in this Jalal Khaleghi section; this is not a claim about the historical origin of the verse.
Ganjoor only in this section Ganjoor · OLD
پس آنگاه سیندخت آنجا بماند
خود و لشکرش سوی کابل براند
"Then Sindokht stayed there,
And she sent her army towards Kabul."
Jalal Khaleghi · NEW
No corresponding couplet under this Jalal Khaleghi heading.
No counterpart is aligned in this Jalal Khaleghi section; this is not a claim about the historical origin of the verse.
Ganjoor · OLD
سپرد آن زمان پادشاهی به زال
برون برد لشکر به فرخنده فال
"At that time, the king entrusted the kingdom to Zal,
And the army went out with auspicious fortune."
Jalal Khaleghi · NEW
سپرد آن زمان پادشاهی به زال
برون برد لشکر به فرخنده فال
Ganjoor · OLD
سوی گرگساران شد و باختر
درفش خجسته برافراخت سر
"He went towards the Gorgsaran and the stars,
And raised his noble head in victory."
Jalal Khaleghi · NEW
سوی گرگساران شد و باختر
درفش خجسته برافراشت سر
Ganjoor · OLD
شوم گفت کان پادشاهی مراست
دل و دیده با ما ندارند راست
He said with anger, "This kingdom is mine,
They do not have a true heart or vision with us."
Jalal Khaleghi · NEW
شوم گفت کان پادشاهی جداست
دل و دیده با ما ندارند راست
Ganjoor only in this section Ganjoor · OLD
منوچهر منشور آن شهر بر
مرا داد و گفتا همی دار و خوار
"Manuchehr gave me the banner of that city,
And said, 'Hold it with honor and humility.'"
Jalal Khaleghi · NEW
No corresponding couplet under this Jalal Khaleghi heading.
No counterpart is aligned in this Jalal Khaleghi section; this is not a claim about the historical origin of the verse.
Ganjoor · OLD
بترسم ز آشوب بد گوهران
به ویژه ز گردان مازنداران
"I fear the turmoil of the bad-hearted,
Especially the tumult of the Mazandaran."
Jalal Khaleghi · NEW
بترسم از آشوب بدگوهران
بویژه ز گردان مازندران
Ganjoor · OLD
بشد سام یکزخم و بنشست زال
می و مجلس آراست و بفراخت یال
"Sam poured a cup and Zal sat down,
He adorned the gathering and raised the flag."
Jalal Khaleghi · NEW
بشد سام یک زخم و بنشست زال
می و مجلس آراست و بفراشت یال
All sections · ← Previous section · Next section →