عصیان بندگی

Upon my lips, the shadow of a mysterious question.

بر لبانم سایه ای از پرسشی مرموز

Within my heart, a restless, existence-burning pain.

در دلم دردیست بی آرام و هستی سوز

The secret of this rebellious spirit's wandering

راز سرگردانی این روح عاصی را

I want to share with you today.

با تو خواهم در میان بگذاردن امروز

Though you drive me from your threshold, yet,

گر چه از درگاه خود می رانیم اما

as long as I am your servant here and you are God there,

تا من اینجا بنده تو آنجا خدا باشی

my dark story is not a story

سرگذشت تیره من سرگذشتی نیست

from whose beginning and ending you can be separate.

کز سرآغاز و سرانجامش جدا باشی

At midnight, the cradles move quietly,

نیمه شب گهواره ها آرام می جنبند

unaware of the painful migration of human beings.

بی خبر از کوچ دردآلود انسانها

A mysterious hand, like a trembling little boat,

دست مرموزی مرا چون زورقی لرزان

draws me, rowing, into the mouth of storms.

می کشد پاروزنان در کام طوفانها

Faces deeply unfamiliar within my gaze,

چهره هایی در نگاهم سخت بیگانه

houses above which lie the tears of stars,

خانه هایی بر فرازش اشک اختر ها

the terror of prison and the glitter of a chain's link,

وحشت زندان و برق حلقه زنجیر

tales of the grace of the one God,

داستانهایی ز لطف ایزد یکتا

the cold breast of the earth and the patches of graves,

سینه سرد زمین و لکه های گور

each greeting the dark shadow of a farewell,

هر سلامی سایه تاریک بدرودی

empty hands, and in a distant sky,

دستهایی خالی و در آسمانی دور

the yellowness of a sick, feverish sun.

زردی خورشید بیمار تب آلودی

An endless search and a mute struggle,

جستجویی بی سرانجام و تلاشی گنگ

a dark road and feet weary upon the way,

جاده یی ظلمانی و پایی به ره خسته

no sign of fire upon the summits of Sinai,

نه نشان آتشی بر قله های طور

no answer from beyond this closed door.

نه جوابی از ورای این در بسته

Ah… does my lament find its way into you,

آه ... آیا ناله ام ره می برد در تو ؟

so that you strike your cup of self-worship against a stone,

تا زنی بر سنگ جام خود پرستی را

sit for a time with me, with me of earth,

یک زمان با من نشینی ، با من خاکی

and drink the pain of existence from the lips of my poetry?

از لب شعر م بنوشی درد هستی را

For years I grew cold within myself, but today,

سالها در خویش افسردم ولی امروز

like a flame I rise to burn your harvest,

شعله سان سر می کشم تا خرمنت سوزم

so that either you silence my impatient roar,

یا خمش سازی خروش بی شکیبم را

or I teach you another way.

یا ترا من شیوه ای دیگر بیاموزم

I know you drive me from your threshold, but,

دانم از درگاه خود می رانیم ، اما

as long as I am your servant here and you are God there,

تا من اینجا بنده تو آنجا خدا باشی

my dark story is not a story

سرگذشت تیره من سرگذشتی نیست

from whose beginning and ending you can be separate.

کز سر آغاز و سرانجامش جدا باشی

What am I, born of a pleasure-seeking evening?

چیستم من زاده یک شام لذتباز

An unknown one drives me forward upon this road.

ناشناسی پیش میراند در این راهم

Once, a body wound around a body.

روزگاری پیکری بر پیکری پیچید

I came into the world without myself wanting it.

من به دنیا آمدم بی آنکه خود خواهم

When have you released me, so that with two open eyes

کی رهایم کرده ای ، تا با دوچشم باز

I might choose a form for myself,

برگزینم قالبی ، خود از برای خویش

so that I might give whomever I wished the name of mother,

تا دهم بر هر که خواهم نام مادر را

and freely set my own feet upon the road?

خود به آزادی نهم در راه پای خویش

I came into the world so that, within your world,

من به دنیا آمدم تا در جهان تو

I might be the outcome of the burning union of two bodies.

حاصل پیوند سوزان دو تن باشم

Before that, when were we acquainted with one another?

پیش از آن کی آشنا بودیم ما با هم

I came into the world without being myself.

من به دنیا آمدم بی آنکه من باشم

The days passed, and into the eyes there poured blackness,

روزها رفتند و در چشم سیاهی ریخت

the darkness of your blind, long-enduring nights.

ظلمت شبهای کور دیرپای تو

The days passed, and that sound of a lullaby

روزها رفتند و آن آوای لالایی

died, and my ears filled with your voice.

مرد و پر شد گوشهایم از صدای تو

Childhood, like swallows with colourful wings,

کودکی همچون پرستوهای رنگین بال

took flight toward other skies.

رو بسوی آسمانهای دگر پر زد

The seed of thought stirred within my mind.

نطفه اندیشه در مغزم بخود جنبید

An unexpected guest knocked upon the door.

میهمانی بی خبر انگشت بر در زد

I ran through uncanny deserts.

میدویدم در بیابانهای وهم انگیز

I sat intoxicated beside springs.

می نشستم در کنار چشمه ها سرمست

I broke the branches of mystery, but

می شکستم شاخه های راز را اما

from the body of this bush, a branch grew at every moment.

از تن این بوته هر دم شاخه ای می رست

My road went to the far reaches of the plains.

راه من تا دور دست دشتها می رفت

I floated in the river of my own thoughts.

من شناور در شط اندیشه های خویش

I crept into the heart of wandering waves.

می خزیدم در دل امواج سرگردان

I broke the bond of darkness from my own feet.

می گسستم بند ظلمت را ز پای خویش

At last, one day, quietly I asked myself,

عاقبت روزی ز خود آرام پرسیدم

“What am I? Where do I begin?

چیستم من از کجا آغاز می یابم

If I am the warm light of life from head to toe,

گر سرا پا نور گرم زندگی هستم

from which sky of mystery do I shine?

از کدامین آسمان راز می تابم

Why do I think in this way, silently, day and night?

از چه می اندیشم اینسان روز و شب خاموش

Who has scattered the seed of thought within me?

دانه اندیشه را در من که افشانده است

A harp is in my hand, and I am a proud harpist,

چنگ در دست من و چنگی مغرور

or has someone settled this harp upon my lap?

یا به دامانم کسی این چنگ بنشانده است

If I did not exist, or were in another world,

گر نبودم یا به دنیای دگر بودم

would there still be the power of thought?

باز آیا قدرت اندیشه می بود ؟

Would I still be able to find a way

باز آیا می توانسم که ره یابم

into the riddles of this mysterious world?”

در معماهای این دنیای رازآلود

Fearfully, in pursuit of that mysterious answer,

ترس ترسان در پی آن پاسخ مرموز

I set my head upon a dark and winding road.

سر نهادم در رهی تاریک و پیچاپیچ

You cast a shadow upon that ending, and I understood:

سایه افکندی بر آن پایان و دانستم

from head to toe I am nothing, nothing, nothing.

پای تا سر هیچ هستم ، هیچ هستم ، هیچ

You cast a shadow upon that ending, and within your hand

سایه افکندی بر آن پایان و در دستت

there was a rope, its other end about the necks.

ریسمانی بود و آن سویش به گردنها

You drew the people along the narrow path of life,

می کشیدی خلق را در کوره راه عمر

their eyes fixed upon the image of that other world.

چشمهاشان خیره در تصویر آن دنیا

You drew the people upon the road, and called,

می کشیدی خلق را در راه و می خواندی

“May the fire of hell be the portion of unbelievers.

آتش دوزخ نصیب کفر گویان باد

Whoever chooses Satan in my place,

هر که شیطان را به جایم بر گزیند او

may the fire of hell burn fiercely within their soul.”

آتش دوزخ به جانش سخت سوزان باد

I saw myself as a mirror empty of myself.

خویش را آینه ای دیدم تهی از خویش

At every moment, an image fell within it from your hand,

هر زمان نقشی در آن افتد به دست تو

sometimes the image of your power, sometimes your injustice,

گاه نقش قدرتت ، گه نقش بیدادت

sometimes the image of your self-worshipping eyes.

گاه نقش دیدگان خودپرست تو

A sheep wandering amid the flock,

گوسپندی در میان گله سرگردان

the one who is the shepherd has opened the way to the wolf.

آنکه چوپانست ره بر گرگ بگشوده

The one who is the shepherd is himself drunk with this game,

آنکه چوپانست خود سرمست از این بازی

wine-struck, resting quietly in a corner.

می زده در گوشه ای آرام آسوده

You drew the people upon the road, and called,

می کشیدی خلق را در راه و می خواندی

“May the fire of hell be the portion of unbelievers.

آتش دوزخ نصیب کفرگویان باد

Whoever chooses Satan in my place,

هر که شیطان را به جایم برگزیند او

may the fire of hell burn fiercely within their soul.”

آتش دوزخ به جانش سخت سوزان باد

You yourself created this accursed Satan.

آفریدی خود تو این شیطان ملعون را

You made him rebellious and drove him toward us.

عاصیش کردی او را سوی ما راند ی

It was you, it was you, who from a single flame

این تو بودی ، این تو بودی کز یکی شعله

made such a demon and set him upon the road.

دیوی اینسان ساختی در راه بنشاندی

You gave him time, for as long as the world remains,

مهلتش دادی که تا دنیا به جا باشد

to kindle fire with his ominous fingertips,

با سرانگشتان شومش آتش افروزد

to become a wild pleasure within a silent bed,

لذتی وحشی شود در بستری خاموش

to become a kiss upon lips which burn with thirst.

بوسه گردد بر لبانی کز عطش سوزد

Everything beautiful you mercilessly bestowed upon him.

هر چه زیبا بود بیرحمانه بخشیدیش

He became poetry, became a cry, became love and youth,

شعر شد ، فریاد شد ، عشق و جوانی شد

became the fragrance of flowers, scattered upon the plains,

عطر گلها شد بروی دشتها پاشید

became the colour of the world, became the deception of life,

رنگ دنیا شد فریب زندگانی شد

became a wave upon the billowing skirts of dancers,

موج شد بر دامن مواج رقاصان

became the fire of wine, came to a boil within the vat.

آتش می شد درون خم به جوش آمد

He stirred such a tumult within the souls of wine-drinkers

آن چنان در جان می خواران خروش افکند

that from every ruin came the cry, “Drink, drink.”

تا ز هر ویرانه بانگ نوش نوش آمد

He became a melody, wound upon himself beneath a harpist's fingers,

نغمه شد در پنجه چنگی به خود پیچید

became a tremor, fell upon silvery breasts,

لرزه شد بر سینه های سیمگون افتاد

became laughter, revealed the teeth of moon-faced beauties,

خنده شد دندان مهرویان نمایان کرد

became the cupbearer's reflection, fell into an overturned cup.

عکس ساقی شد به جام واژگون افتاد

The magic of his voice, within these dark nights,

سحر آوازش در این شبهای ظلمانی

became the guide of those lost upon the road in the desert.

هادی گم کرده راهان در بیابان شد

The sound of his feet danced within the hearts of sanctuaries.

بانگ پایش در دل محرابها رقصید

The flash of his eyes became the lamp of travellers.

برق چشمانش چراغ رهنورردان شد

Everything beautiful you mercilessly bestowed upon him.

هر چه زیبا بود بیرحمانه بخشیدیش

You released him upon the road of worshippers of beauty.

در ره زیبا پرستانش رها کردی

Then, with the cries of your anger and displeasure,

آن گه از فریاد های خشم و قهر خویش

you filled our enamelled dome with sound.

گنبد مینای ما را پر صدا کردی

Our eyes brimful of that enchanting image,

چشم ما لبریز از آن تصویر افسونی

we fell at your feet upon the road of prostration.

ما به پای افتاده در راه سجود تو

Continually, within our sight, there takes on the colour of blood

رنگ خون گیرد دمادم در نظرهامان

the dark story of your people of Thamud.

سرگذشت تیره قوم ثمود تو

You yourself sat until he overcame them, then,

خود نشستی تا بر آنها چیره شد آنگاه

like a plant, you withered them with a storm.

چون گیاهی خشک کردیشان ز طوفانی

The gale of your anger came upon the people of Lot.

تندباد خشم تو بر قوم لوط آمد

You burned them, burned them with searing lightning.

سوختیشان ، سوختی با برق سوزانی

Alas for this game, this pain-filled game.

وای از این بازی ، از این بازی درد آلود

Why do you make us playthings in this way?

از چه ما را این چنین بازیچه می سازی

We are the prayer beads, and within your hand we turn.

رشته تسبیح و در دست تو می چرخیم

Ardently you turn us, and in vain you charge ahead.

گرم می چرخانی و بیهوده می تازی

When our eyes met the two eyes of life,

چشم ما تا در دو چشم زندگی افتاد

we became acquainted with transgression, this vague word.

با خطا این لفظ مبهم آشنا گشتیم

You created transgression; it stirred of itself,

تو خطا را آفریدی او بخود جنبید

rushed upon us; at last we became transgression itself.

تاخت بر ما عاقبت نفس خطا گشتیم

If you were with us, and your grace were with us,

گر تو با ما بودی و لطف تو با ما بود

would Satan ever have affection for us or a path to us?

هیچ شیطان را به ما مهری و راهی بود ؟

Would there ever, within this rebellious, insurgent spirit,

هیچ در این روح طغیان کرده عاصی

be a sign of him or the sound of his footstep?

زو نشانی بود یا آوای پایی بود

Continually you draw me and us into the pit,

تو من و ما را پیاپی می کشی در گود

to say you can be like this,

تا بگویی میتوانی این چنین باشی

so that I and we may be the manifestation of your power,

تا من وما جلوه گاه قدرتت باشیم

so that above our heads you may be a cold, iron hammer.

بر سر ما پتک سرد آهنین باشی

What is this Satan, driven from thresholds,

چیست این شیطان از درگاهها رانده

remaining a guest within our silent dwelling?

در سرای خامش ما میهمان مانده

Upon the ether of his burning body, a hand

بر اثیر پیکر سوزنده اش دستی

has scattered the fragrance of the world's pleasures.

عطر لذتها ی دنیا را بیافشانده

What is he but what you wanted him to be:

چیست او جز آن چه تو می خواستی باشد

a dark spirit, a dark soul, a dark vision,

تیره روحی ، تیره جانی ، تیره بینایی

a dark smile upon those unsmiling lips,

تیره لبخندی بر آن لبهای بی لبخند

a dark beginning, God, a dark ending?

تیره آغازی ، خدایا ، تیره پایانی

When is his desire the cause of this bitter existence?

میل او کی مایه این هستی تلخست

When did you ask his opinion about his task?

رای او را کی از او در کار پرسیدی

If you had released him to be himself,

گر رهایش کرده بودی تا بخود باشد

you would never have seen a trace of him in the world.

هرگز از او در جهان تقشی نمی دیدی

So many nights he came into my sleep,

ای بسا شبها که در خواب من آمد او

his eyes springs of tears and blood.

چشمهایش چشمه های اشک و خون بودند

He lamented fiercely, and I saw that upon his lips,

سخت مینالیدند می دیدم که بر لبهاش

his laments were empty of the colour of enchantment.

ناله هایش خالی از رنگ فسون بودند

Ashamed of this disgraced, shame-stained name,

شرمگین زین نام ننگ آلوده رسوا

he sought a corner to be released from himself.

گوشیه یی می جست تا از خود رها گردد

His body was the colour of vileness, and, weeping,

پیکرش رنگ پلیدی بود و او گریان

he wanted a power to be separate from himself.

قدرتی می خواست تا از خود جدا گردد

So many nights he spoke with me.

ای بسا شبها که با من گفتگو می کرد

It is as though my ear is still full of lament.

گوش من گویی هنوز از ناله لبریز است

Satan: “Spit upon this existence, this pain-filled existence.

شیطان : تف بر این هستی بر این هستی درآلود

Spit upon this existence which is so hateful.

تف بر این هستی که اینسان نفرت انگیزست

He is my creator, and to the people's ears, at every moment,

خالق من او و او هر دم به گوش خلق

why does he say I was like that, should be like this?

از چه می گوید چنان بودم چنین باشم

If I am cunning Satan, what is my sin?

من اگر شیطان مکارم گناهم چیست ؟

He does not want me to be anything but this.

او نمی خواهد که من چیزی جز این باشم

His hell burned in desire for a prey.

دوزخش در آرزوی طعمه یی می سوخت

He gave me a hunter's snare and tamed me,

دام صیادی به دستم داد و رامم کرد

so that I might cast thousands of prey into the trap; suddenly,

تا هزاران طعمه در دام افکنم ناگاه

he filled a world with the roar of my name.

عالمی را پرخروش از بانگ نامم کرد

His hell burned in desire for a prey.

دوزخش در آرزوی طعمه یی می سوخت

His angels of torment waited upright,

منتظر برپا ملکهای عذاب او

fiery spears and tents of smoke,

نیزه های آتشین و خیمه های دود

thirsty for his countless victims.

تشنه قربانیان بی حساب او

The bitter fruit of the wild tree of Zaqqum

میوه تلخ درخت وحشی زقوم

still lay fruitless upon the branches.

همچنان بر شاخه ها افتاده بی حاصل

That wine steeped in the boiling water of hell

آن شراب از حمیم دوزخ آغشته

had cast no fresh spark within anyone's heart.

ناز ده کس را شرار تازه ای در دل

His hell was empty of the cries of pain.

دوزخش از ضجه های درد خالی بود

His hell shone and flared in vain.

دوزخش بیهوده می تابید و می افروخت

To give this futility another colour,

تا به این بیهودگی رنگ دگر بخشد

he taught me the art of deceiving the people.

او به من رسم فریب خلق را آموخت

What am I? An unfortunate one whose feet

من چه هستم خود سیه روزی که بر پایش

are wound in the bonds of a dark destiny.

بندهای سرنوشتی تیره پیچیده

O my disciples, O those lost upon the road,

ای مریدان من ای گمگشتگان راه

he has chosen our road, carefully weighed it.

راه ما را او گزیده ، نیک سنجیده

O my disciples, O those lost upon the road,

ای مریدان من ای گمگشتاگان راه

the road is not a road by which to seek a way to him.

راه راهی نیست تا راهی به او جوییم

How long do you strive in search of a road?

تا به کی در جستجوی راه می کوشید

The road is unseen; we ourselves are travellers toward him.

راه ناپیداست ما خود راهی اوییم

O my disciples, O his curse upon us,

ای مریدان من ای نفرین او بر ما

O my disciples, O our cries from him,

ای مریدان من ای فریاد ما از او

O all his injustice, his injustice toward us,

ای همه بیداد او ، بیداد او بر ما

O all our happy laughter from him.

ای سراپا خنده های شاد ما از او

We are not a sea, to become our own wave.

ما نه دریاییم تا خود ، موج خود گردیم

We are not a storm, to be our own anger.

ما نه طوفانیم تا خود ، خشم خود باشیم

We, who have fallen fruitlessly from his eyes,

ما که از چشمان او بیهوده افتادیم

why do we strive to be our own eyes?

از چه می کوشیم تا خود چشم خود باشیم

We are not an embrace, to burn from ourselves.

ما نه آغوشیم تا از خویشتن سوزیم

We are not a song, to tremble from ourselves.

ما نه آوازیم تا از خویشتن لرزیم

We are not ourselves, for sin to be upon us.

ما نه ما هستیم تا بر ما گنه باشد

We are not him, to fear ourselves.

ما نه او هستیم تا از خویشتن ترسیم

If we went without falling into the snare,

ما اگر در دام نا افتاده می رفتیم

he would spread his snare with a fresh deception.

دام خود را با فریبی تازه می گسترد

For his feverish, burning hell,

او برای دوزخ تبدار سوزانش

he cultivated fresh prey at every moment.

طعمه هایی تازه در هر لحظه می پرورد

O my disciples, O those lost upon the road,

ای مریدان من ای گمگشتگان راه

I myself am weary of this shame-stained name.

من خود از این نام ننگ آلوده بیزارم

Though he has tried to put me to sleep,

گر چه او کوشیده تا خوابم کند اما

I, who am Satan, alas, am deeply awake.”

من که شیطانم دریغا سخت بیدارم

So many nights, with him, in that darkness,

ای بسا شبها که من با او در آن ظلمت

I shed tears, shed tears continually.

اشک باریدم پیاپی اشک باریدم

So many nights, the lips of Satan,

ای بسا شبها که من لبهای شیطان را

when he could speak no longer, I kissed quietly.

چون ز گفتن مانده بود آرام بوسیدم

So many nights, upon that wrinkled face,

ای بسا شبها که بر آن چهره پرچین

my hands descended with caresses.

دستهایم با نوازش ها فرود آمد

So many nights, when his voice rose,

ای بسا شبها که تا آوای او برخاست

my knees, without hesitation, came to prostration.

زانوانم بی تامل در سجود آمد

So many nights, from that red robe,

ای بسا شبها که او از آن ردای سرخ

he wished to be outside for a moment,

آرزو می کرد تا یک دم برون باشد

wished to become the spirit of purity,

آرزو می کرد تا روح صفا گردد

not the god of half the base world.

نی خدای نیمی از دنیای دون باشد

O Lord, what is the outcome of this self-worship?

بارالها حاصل این خود پرستی چیست ؟

We ourselves are fallen, lamenting, destitute.

ما که خود افتادگان زار مسکینیم

We, who in every deed and every thought,

ما که جز نقش تو در هر کار و هر پندار

see no mark of a hand, no mark of magic, but your mark.

نقش دستی ، نقش جادویی نمی بینیم

You made the earthly world, and you know

ساختی دنیای خاکی را و میدانی

that from head to toe it is nothing but a mirage, nothing but deception.

پای تا سر جز سرابی ، جز فریبی نیست

We are dolls, and your hands are at play.

ما عروسکها و دستان تو دربازی

Our unbelief, our rebellion, is no strange thing.

کفر ما عصیان ما چیز غریبی نیست

You said, “Give thanks”; we gave thanks to you.

شکر گفتی گفتنت ، شکر ترا گفتیم

But how long must we continue to give you thanks?

لیک دیگر تا به کی شکر ترا گوییم

You bar the road and laugh at those who travel it.

راه می بندی و می خندی به ره پویان

Where are you, where, so that we may seek a way into you?

در کجا هستی ، کجا ، تا در تو ره جوییم

We, who like wax take shape within your hand,

ما که چون مومی به دستت شکل میگیریم

what, then, is the tale of the Day of Resurrection?

پس دگر افسانه روز قیامت چیست

Why, then, do we burn fiercely within the mouth of hell?

پس چرا در کام دوزخ سخت می سوزیم

What is this bitter torment and this pain of remorse?

این عذاب تلخ و این رنج ندامت چیست

This world itself has become a deeply burning hell,

این جهان خود دوزخی گردیده بس سوزان

fire throughout, cries of pain from head to toe,

سر به سر آتش سراپا ناله های درد

then fetters and heated chains upon the feet,

پس غل و زنجیرهای تفته بر پا

from the dust of bodies rising a cold smoke,

از غبار جسمها خیزنده دودی سرد

the dry and the wet together burning amid flames,

خشک و تر با هم میان شعله ها در سوز

the robed ascetic and the tavern-haunting libertine,

خرقه پوش زاهد و رند خراباتی

the heart-lost wine-seller and the intoxicated wine-drinker,

می فروش بیدل و میخواره سرمست

the illuminating cupbearer and the celestial elder.

ساقی روشنگر و پیر سماواتی

This world itself has become a deeply burning hell,

این جهان خود دوزخی گردیده بس سوزان

and there another hell awaits us.

باز آنجا دوزخی در انتظار ماست

We are without shelter, and the hard-hearted keeper of hell

بی پناهانیم و دوزخبان سنگین دل

says at every moment that he is our helper in every task.

هر زمان گوید که در هر کار یار ماست

May that fortunate-minded, fortunate-footed elder be remembered,

یاد باد آن پیر فرخ رای فرخ پی

the one whose name, through his dark fortune, was Satan,

آن که از بخت سیاهش نام شیطان بود

the one bewildered by your actions and your justice.

آن که در کار تو و عدل تو حیران بود

Whatever he said, I understood, was nothing but the truth.

هر چه او می گفت دانستم نه جز آن بود

It is I, that rebellious servant whose name

این منم آن بنده عاصی که نامم را

your hand adorned with the ornament of these words.

دست تو با زیور این گفته ها آراست

Woe to me, woe to my rebellion and revolt.

وای بر من وای بر عصیان و طغیانم

Whether I speak or do not speak, my place is there.

گر بگویم یا نگویم جای من آنجاست

Once more, on the Day of Resurrection, with insignificant me,

باز در روز قیامت بر من ناچیز

you find fault because one day I spoke unbelief.

خرده میگیری که روزی کفر گو بودم

You place the burden of my sin upon the scales,

در ترازو می نهی بار گناهم را

to say I was rebellious and dark of disposition.

تا بگویی سرکش و تاریک خو بودم

One pan brimming with my sin;

کفه ای لبریز از گناه من

what is the other pan? I ask, Lord.

کفه دیگر چه ؟ می پرسم خداوندا

What is your measure in this mysterious weighing?

چیست میزان تو در این سنجش مرموز ؟

The desire of your heart, or the dark stones of the desert?

میل دل یا سنگهای تیره صحرا؟

How easy it is, on that terrifying day,

خود چه آسانست در ان روز هول انگیز

face to face with you, to speak of oneself,

روی در روی تو از خود گفتگو کردن

to seek suddenly upon your scales

آبرویی را که هر دم می بری از خلق

the honour which you take from people at every moment.

در ترازوی تو نا گه جستجو کردن

In a book, or in a dream, I myself do not know,

در کتابی ، یا که خوابی خود نمی دانم

I saw an image of that court of majesty.

نقشی از آن بارگاه کبریا دیدم

You were occupied with judgment, and a hundred regrets:

تو به کار داوری مشغول و صد افسوس

within your scales I saw hypocrisy, hypocrisy.

در ترازویت ریا دیدم ریا دیدم

Be angry, but do not frighten me away from my cry.

خشم کن اما ز فریادم مپرهیزان

I, who tomorrow will be earth, what fear should I have?

من که فردا خاک خواهم شد چه پرهیزی

I know well what my ending will be.

خوب می دانم سر انجامم چه خواهد بود

You are hungry, and I, God, an insignificant prey.

تو گرسنه من خدایا صید ناچیزی

You are hungry; hell there has opened its mouth,

تو گرسنه دوزخ آنجا کام بگشوده

the venomous snakes of its solitary trees,

مارهای زهرآگین تکدرختانش

from whose breath the spaces are dark and poisoned,

از دم آنها فضا ها تیره و مسموم

filthy water its bitter, burning wine.

آب چرکینی شراب تلخ و سوزانش

Beyond walls standing hard and firm,

در پس دیوارهایی سخت پا برجا

Hawiyah, that last hollow of fires,

هاویه آن آخرین گودال آتشها

has spread itself to seize suddenly

خویش را گسترده تا ناگه فرا گیرد

our earthen and fruitless bodies.

جسمهای خاکی و بی حاصل ما را

I wish you had never given us existence,

کاش هستی را به ما هرگز نمیدادی

or, when you gave it, our existence had been our own.

یا چو دادی ، هستی ما هستی ما بود

We would have tasted this crimson wine,

می چشیدم این شراب ارغوانی را

and nonexistence, then, would have been the hangover of our intoxication.

نیستی ، آن گه ، خمار مستی ما بود

For years, we little figures, your servants,

سالها ما آدمکها بندگان تو

danced to the thousand melodies of your instrument.

با هزاران نغمه ی ساز تو رقصیدیم

At last, too, we burn from the fire of your anger.

عاقبت هم ز آتش خشم تو می سوزیم

We have understood the meaning of your justice well.

معنی عدل ترا هم خوب فهمیدیم

So that we, the unfortunate, might call you just,

تا ترا ما تیره روزان دادگر خوانیم

you covered your face in the silk of affection.

چهر خود را در حریر مهر پوشاندی

From a paradise, you made a mysterious tale.

از بهشتی ساختی افسانه ای مرموز

You gave credit, and took the cash of life from the people.

نسیه دادی ، نقد عمر از خلق بستاندی

Warm with existence, they shrank from existences.

گرم از هستی ، ز هستی ها حذر کردند

For years, they rubbed their faces upon the prayer mat.

سالها رخساره بر سجاده ساییدند

With your name upon their lips, in the world of dreams,

از تو نامی بر لب و در عالم و رویا

they saw a cup of wine, a face among those heavenly maidens.

جامی از می چهره ای ز آن حوریان دیدند

You broke the cup of their todays,

هم شکستی ساغر امروزهاشان را

and laughed with hatred at their tomorrows.

هم به فرداهایشان با کینه خندیدی

They became their own graves, and, O rain of mercies,

گور خود گشتند و ای باران رحمتها

centuries passed, and you did not rain upon them.

قرنها بگذشت و بر آن نباریدی

Why do you say this rose-coloured wine is forbidden?

از چه میگویی حرامست این می گلگون؟

In paradise, streams flow with wine.

در بهشت جویها از می روان باشد

The gift of the pious, at last, there,

هدیه پرهیزکاران عاقبت آنجا

will be a maiden among the heavenly maidens.

حوری یی از حوریان آسمان باشد

At every breath you deceive us with an enchantment.

میفریبی هر نفس ما را به افسونی

At every moment you draw us toward a sea.

میکشانی هر زمان ما را به دریایی

Within the blackness of this prison, you kindle,

در سیاهیهای این زندان میافروزی

sometimes, a dreamlike candle from your garden of paradise.

گاه از باغ بهشتت شمع رویایی

If, in this world without a door or a proper form,

ما اگر در این جهان بی در و پیکر

we released ourselves within a burning cup,

خویش را در ساغری سوزان رها کردیم

O Lord, once again your hand is at work.

بارالها باز هم دست تو در کارست

Why do you say we have done something wrong?

از چه میگویی که کاری ناروا کردیم؟

Beside your springs of Salsabil,

در کنار چشمه های سلسبیل تو

we do not want that golden sleep.

ما نمی خواهیم آن خواب طلایی را

Let the shadows of Sidr and Tuba belong to the good.

سایه های سدر و طوبی ز آن خوبان باد

We have bestowed this divine grace upon you.

بر تو بخشیدیم این لطف خدایی را

Hafez, that elder who was a sea and a world,

حافظ ، آن پیری که دریا بود و دنیا بود

sold this garden of paradise for a grain of barley.

بر جوی بفروخت این باغ بهشتی را

Who am I, not to renounce it for a cup?

من که باشم تا به جامی نگذرم از آن

Brand my ominous name with the mark of ugliness.

تو بزن بر نام شومم داغ زشتی را

What is this colourful, fragrant tale?

چیست این افسانه رنگین عطرآلود

What is this magic-laden, enchanting dream?

چیست این رویای جادوبار سحر آمیز

Who are these heavenly maidens, these clusters of light,

کیستند این حوریان این خوشه های نور

their garments of the thin silk of abstinence,

جامه هاشان از حریر نازک پرهیز

pitchers in hand, and upon those soft legs,

کوزه ها در دست و بر آن ساقهای نرم

the trembling of the dream-stirring waves of skirts?

لرزش موج خیال انگیز دامانها

They walk gracefully from a door to a quiet threshold,

میخرامند از دری بر درگهی آرام

their breasts sleeping within the embrace of corals,

سینه هاشان خفته در آغوش مرجانها

the waters cleaner than drops of tears,

آبها پاکیزه تر از قطره های اشک

the streams gliding upon fresh grasses,

نهرها بر سبزه های تازه لغزیده

the fruits like bright ruby seeds,

میوه ها چون دانه های روشن یاقوت

sometimes picked, sometimes unpicked upon every branch,

گاه چیده ، گاه بر هر شاخه ناچیده

Young men with downy beards, grace and beauty from head to toe,

سبز خطانی سرا پا لطف و زیبایی

cupbearers of the feast and robbers of the heart's treasure,

ساقیان بزم و رهزن های گنج دل

their beauty everlasting, and the eyes of those in paradise

حسنشان جاوید و چشمان بهشتی ها

turning sometimes toward them, sometimes toward the maidens,

گاه بر آنان گهی بر حوریان مایل

the palaces, their walls billowing marble,

قصر ها دیوارهاشان مرمر مواج

the thrones, upon their bases diamond beads,

تخت ها بر پایه هاشان دانه ی الماس

the curtains like wings of green silk,

پرده ها چون بالهایی از حریر سبز

from the spaces seeping the sharp fragrance of jasmine.

از فضاها می ترواد عطر تند یاس

Here, we are the dust at the feet of wine and the beloved.

ما در اینجا خاک پای باده و معشوق

Our name: expelled, disgraced wine-drinkers.

ناممان میخوارگان رانده رسوا

In that world, you bestow wine and the beloved

تو در آن دنیا می و معشوق می بخشی

upon the innocent, pious believers.

مومنان بیگناه پارسا خو را

That bitter, burning sin, upon whose road

آن گناه تلخ وسوزانی که در راهش

our souls had the longing and haste of union,

جان ما را شوق وصلی و شتابی بود

in paradise suddenly acquired another name.

در بهشت ناگهان نام دگر بگرفت

In paradise, Lord, it was itself a virtuous deed.

در بهشت بارالها خود ثوابی بود

Everything we have comes from you, you who yourself said,

هر چه داریم از تو داریم ای که خود گفتی

“My affection is a sea, and my anger like a storm.

مهر من دریا و خشمم همچو طوفانست

Whomever I wish, I make dark of heart.

هر که را من خواهم او را تیره دل سازم

Whomever I choose is pure of conduct.”

هر که را من برگزینم پاکدامنست

What, then, do we gain from this futile striving,

پس دگر ما را چه حاصل زین عبث کوشش

to find a way into the ivory chambers?

تا درون غرفه های عاج ره یابیم

Whether you drive us away or call us, the desire is your desire.

یا برانی یا بخوانی میل میل تست

We do not turn our faces from your command, God.

ما ز فرمانت خدایا رخ نمی تابیم

What are you, O you from whom all our existence comes?

تو چه هستی ای همه هستی ما از تو

What are you but two warm hands at play?

تو چه هستی جز دو دست گرم در بازی

Others are occupied with working clay, and you into the clay

دیگران در کار گل مشغول و تو در گل

breathe, to make a bewildered servant.

می دمی تا بنده سر گشته ای سازی

What are you, O you from whom all our existence comes,

تو چه هستی ای همه هستی ما از تو

but a barrier upon the road of our searching?

جز یکی سدی به راه جستجوی ما

Sometimes you squeeze us within the claws of your anger.

گاه در چنگال خشمت میفشاریمان

Sometimes you come and smile upon our faces.

گاه می آیی و می خندی به روی ما

What are you? The servant of your own name and majesty,

تو چه هستی ؟ بنده نام و جلال خویش

eyes within the mirror of the world and your own beauty,

دیده در آینه دنیا و جمال خویش

at every moment turning this mirror, so that better

هر دم این آینه را گردانده تا بهتر

you may look upon your own undying manifestations.

بنگرد در جلوه های بی زوال خویش

The flash of mirage-like eyes, the colour of deception,

برق چشمان سرابی ، رنگ نیرنگی

the essence of ominous nights, the darkness of a grave.

شیره شبهای شومی ، ظلمت گوری

Perhaps you are that sleeping old bat which, in anger,

شاید آن خفاش پیر خفته ای کز خشم

is thirsty for the red of blood, an enemy of light.

تشنه سرخی خونی ، دشمن نوری

Self-worship, God, self-worship is yours.

خود پرستی تو خدایا خود پرستی تو

I speak unbelief; make me contemptible, make me earth.

کفر می گویم تو خارم کن تو خاکم کن

You stained me with a thousand disgraces, but,

با هزاران ننگ آلودی مرا اما

if you are God, sit within my heart and cleanse me.

گر خدایی در دلم بنشین و پاکم کن

For a moment, pass us by; let us be ourselves.

لحظه ای بگذر ز ما بگذار خود باشیم

After that, burn us, so that we burn from ourselves.

بعد از آن ما رابسوزان تا ز خود سوزیم

After that, either tears or a smile or a cry,

بعد از آن یا اشک یا لبخند یا فریاد

an opportunity to gather provisions for the road.

فرصتی تا توشه ره را بیندوزیم