به علی گفت مادرش روزی

Little Ali,

علی کوچیکه

fussy Ali,

علی بونه گیر

woke with a start at midnight,

نصف شب از خواب پرید

kept rubbing his eyes with his hand,

چشماشو هی مالید با دس

yawned three or four times,

سه چار تا خمیازه کشید

got up and sat down.

پا شد نشس

What had he seen?

چی دیده بود ؟

What had he seen?

چی دیده بود ؟

He had dreamed of a fish,

خواب یه ماهی دیده بود

a fish like a heap of two-rial coins,

یه ماهی انگار که یه کپه دو زاری

like a bolt of silk

انگار که یه طاقه حریر

with a border embroidered with beads,

با حاشیه منجوق کاری

as though upon the petal of a four-o'clock flower

انگار که رو برگ گل لال عباسی

they had embroidered it with thread.

خامه دوزیش کرده بودن

Playing hide-and-seek within its eyes

قایم موشک بازی می کردن تو چشاش

were two smooth, round diamond gems.

دو تا نگین گرد صاف الماسی

Ever so softly,

همچی یواش

ever so softly,

همچی یواش

it stretched itself upon the water,

خودشو رو آب دراز می کرد

so that its foreign fans

که بادبزن فرنگیاش

caressed the water's face.

صورت آبو ناز می کرد

Its body's smell was the smell of new little notebooks,

بوی تنش بوی کتابچه های نو

the smell of a great big zero with a two beside it,

بوی یه صفر گنده و پهلوش یه دو

the smell of festival nights and the kitchen and cooking votive meals,

بوی شبای عید و آشپزخونه و نذری پزون

counting stars in bed upon the rooftop,

شمردن ستاره ها تو رختخواب رو پشت بون

rain falling upon the courtyard's brick paving,

ریختن بارون رو آجر فرش حیاط

the smell of fruit leather, the smell of chocolate.

بوی لواشک بوی شوکولات

It was as though a night-shining jewel moved within the water,

انگار تو آب گوهر شب چراغ می رفت

as though the little daughter of the fairy king,

انگار که دختر کوچیکه شاپریون

in a crystal litter,

تو یه کجاوه بلور

went to wander through gardens and meadows.

به سیر باغ و راغ می رفت

Around her, a shower of flowers;

دور و ورش گل ریزون

above her, a rain of light.

بالای سرش نور بارون

Perhaps the fish belonged to the tribe of spirits and fairies.

شاید که از طایفه جن و پری بود ماهیه

Perhaps the fish was one of those roaming fish.

شاید که از اون ماهیای ددری بود ماهیه

Perhaps the fish was a swift, fleeting fancy.

شاید که یه خیال تند سرسری بود ماهیه

Whatever it was,

هر چی که بود

whoever it was,

هر کی که بود

little Ali

علی کوچیکه

had become absorbed in watching it,

محو تماشاش شده بود

had become enchanted and lovesick.

واله و شیداش شده بود

Just as he reached out his hand to touch that

همچی که دس برد که به اون

flowing colour,

رنگ روون

young light,

نور جوون

silver-marked thing,

نقره نشون

to touch it,

دس بزنه

lightning flashed, rain fell, and the water turned black.

برق زد و بارون زد و آب سیا شد

The belly of the earth opened beneath the fish.

شیکم زمین زیر تن ماهی وا شد

The bunches of flowers went far away and turned to smoke.

دسه گلا دور شدن و دود شدن

The bars of light burned and were destroyed.

شمشای نور سوختن و نابود شدن

Once more, as every night, above little Ali's head,

باز مث هر شب رو سر علی کوچیکه

the sky's handkerchief was full of pears.

دسمال آسمون پر از گلابی

No spring, no fish, no dream.

نه چشمه ای نه ماهیی نه خوابی

The wind panted within the windcatchers,

با د توی بادگیرا نفس نفس می زد

and pulled the willow's hair.

زلفای بید و میکشید

From over the long legs of Gol Agha,

از روی لنگای دراز گل آغا

it drew aside its cotton prayer chador.

چادر نماز کودریشو پس می زد

Upon the clothesline,

رو بندرخت

the undershirts and sweat-absorbing vests

پیرهن زیرا و عرق گیرا

rubbed against one another and changed from mood to mood,

میکشیدن به تن همدیگهو حالی بحالی میشدن

as though, with bad thoughts,

انگار که از فکرای بد

they kept filling and emptying.

هی پر و خالی میشدن

The crickets

سیرسیرکا

had tuned their instruments and were playing.

سازار و کوک کرده بودن و ساز می زدن

Whenever the wind grew still,

همچی که باد آروم می شد

the frogs at the far end of the garden began singing.

قورباغه ها ز ته باغچه زیر آواز می زدن

The night was like every night, and a few nights before, and other nights.

شب مث هر شب بود و چن شب پیش و شبهای دیگه

Uncle Ali

آمو علی

was thinking about another world.

تو نخ یه دنیای دیگه

Little Ali

علی کوچیکه

had been enchanted.

سحر شده بود

He wanted his pure silver.

نقره نابش رو میخواس

He wanted the fish of his dream.

ماهی خواابش رو می خواس

There was the water channel and the water's grumbling,

راه آب بود و قر قر آب

little Ali and the pool full of water.

علی کوچیکه و حوض پر آب

Little Ali,

علی کوچیکه

little Ali,

علی کوچیکه

do not wriggle about in your bed,

نکنه تو جات وول بخوری

forget the words of old Mrs Qamar,

حرفای ننه قمر خانم

and let yourself be fooled.

یادت بره گول بخوری

If you saw a fish in your dream, may it bring good fortune.

تو خواب اگه ماهی دیدی خیر باشه

What has a dream to do with a pool full of water?

خواب کجا حوض پر از آب کجا

Do not do something that will make them write your name

کاری نکنی که اسمتو

inside the books,

توی کتابا بنویسن

and blacken your talisman.

سیا کنن طلسمتو

Water is not like a dream, where someone

آب مث خواب نیس که آدم

can plunge in at this end

از این سرش فرو بره

and come out at the other,

از اون سرش بیرون بیاد

where, at its crossroads, in a time of danger,

تو چار راهاش وقت خطر

the sound of the policeman's little whistle comes.

صدای سوت سوتک پاسبون بیاد

Thank God, your feet are firm upon the ground.

شکر خدا پات رو زمین محکمه

You are not blind or bald, Ali; you are healthy—what do you lack?

کور و کچل نیسی علی سلامتی چی چیت کمه؟

You can go to Shah Abdol-Azim,

می تونی بری شابدوالعظیم

ride the steam train,

ماشین دودی سوار بشی

grow tall, have a tattoo,

قد بکشی خال بکوبی

and become a Pamenar tough.

جاهل پامنار بشی

It would be a pity not to see all these beautiful things,

حیفه آدم این همه چیزای قشنگو نبینه

not to ride a seesaw,

الا کلنگ سوار نشه

not to look into the peepshow.

شهر فرنگو نبینه

Now is the season of plums and apples and cucumbers and ice cream.

فصل حالا فصل گوجه و سیب و خیار بستنیس

In a few days, there will be mourning chest-beating at the takiyeh.

چن روز دیگه تو تکیه سینه زنیس

O Ali, O crazy Ali,

ای علی ای علی دیوونه

is a spring mattress better, or the corpse-washer's board?

تخت فنری بهتره یا تخته مرده شور خونه ؟

Suppose you too plunged into the salt water,

گیرم تو هم خود تو به آب شور زدی

went and caught that gypsy lady in your net.

رفتی و اون کولی خانومو به تور زدی

What is a fish? A fish cannot become faith, cannot become bread.

ماهی چیه ؟ ماهی که ایمون نمیشه نون نمیشه

That handspan of skin on its body cannot become trousers for Fati.

اون یه وجب پوست تنش واسه فاطی تنبون نمیشه

If you touch the fish, you will smell from head to toe.

دس که به ماهی بزنی از سرتا پات بو میگریه

Your smell will wind into people's noses.

بوت تو دماغا می پیچه

The world will turn away from you.

دنیا ازت رو میگیره

Go to sleep, go to sleep,

بگیر بخواب بگیر بخواب

so you do not do something futile,

که کار باطل نکنی

so that with thoughts a hundred to a penny

با فکرای صد تا یه غاز

you do not solve problems.

حل مساثل نکنی

Lay your head upon the soft pillow; let your eyes close.

سر تو بذار رو ناز بالش بذار بهم بیاد چشت

Clutch the saddle's pommel tightly; never mind riding the horse.

قاچ زین و محکم چنگ بزن که اسب سواری پیشکشت

The water's patience was beginning to run out.

حوصله آب دیگه داشت سر میرفت

It poured itself into the foot-washing channel and fled,

خودشو می ریخت تو پاشوره در می رفت

as though, in the darkness, it wanted

انگار می خواس تو تاریکی

to shout, “Hey, nonsense!

داد بکشه آهای زکی !

These are the words of those who, if

این حرفا حرف اون کسونیس که اگه

once in their lives they happen to dream,

یه بار تو عمرشون زد و یه خواب دیدن

dream of onions and pickles and doogh and rice with kebab.

خواب پیاز و ترشی و دوغ و چلوکباب دیدن

What has a fish to do with a tub-sized, bag-like belly?

ماهی چیکار به کار یه خیک شیکم تغار داره

Never mind a fish—even its dog

ماهی که سهله سگشم

would be ashamed of these tubs.

از این تغارا عار داره

A fish circles in the water and handpicks stars.

ماهی تو آب می چرخه و ستاره دست چین میکنه

Then, into anyone's dream it goes,

اونوخ به خواب هر کی رفت

it makes their dream heavy with stars.

خوابشو از ستاره سنگین میکنه

It carries them away, carries them away,

می برتش می برتش

from this dead-hearted world of four walls,

از توی این دنیای دلمرده ی چاردیواریا

the ominous whining of clocks, the weariness, the idleness,

نق نق نحس ساعتا خستگیا بیکاریا

the world of noodle soup and chatter and slovenliness,

دنیای آش رشته و وراجی و شلختگی

the pain of colic and overeating and impotence,

درد قولنج و درد پر خوردن و درد اختگی

the world of finger-snapping and coy antics,

دنیای بشکن زدن و لوس بازی

playing bride and groom and playing at honour,

عروس دوماد بازی و ناموس بازی

the world of endlessly measuring streets for nothing,

دنیای هی خیابونا رو الکی گز کردن

of taking pleasure in the Arabic recitation of a woman in a headscarf,

از عربی خوندن یه لچک بسر حظ کردن

the world of early mornings,

دنیای صبح سحرا

in Tupkhaneh,

تو توپخونه

watching hangings,

تماشای دار زدن

at midnight,

نصف شبا

weeping over the tale of Aqa Bala Khan,

رو قصه آقابالاخان زار زدن

a world whose God, whenever

دنیایی که هر وخت خداش

he sets foot in its alleys,

تو کوچه هاش پا میذاره

has a group of meddling old women behind him,

یه دسه خاله خانباجی از عقب سرش

and a group of sword-wielding thugs in front.

یه دسه قداره کش از جلوش میاد

A world where, wherever you go,

دنیایی که هر جا میری

you hear the sound of its radio.

صدای رادیوش میاد

It carries them away, carries them away from this sack of worms and filth and disease,

میبرتش میبرتش از توی این همبونه کرم و کثافت و مرض

to the clean, clear blues of the sky it carries them,

به آبیای پاک و صاف آسمون میبرتش

to the simplicity of the Milky Way it carries them.”

به سادگی کهکشوی می برتش

The water had passed over a little butterfly's head and was now swallowing it.

آب از سر یه شاپرک گذشته بود و داشت حالا فروش میداد

Little Ali

علی کوچیکه

was sitting beside the pool,

نشسته بود کنار حوض

listening to the water's words.

حرفای آبو گوش میداد

It was as though, from the very deepest depths,

انگار که از اون ته ته ها

from behind the floral patterns of lights, someone called him,

از پشت گلکاری نورا یه کسی صداش می زد

and sighed.

آه میکشید

He gently tapped his sweaty, cold hand against his leg.

دس عرق کرده و سردش رو یواش به پاش می زد

It was as though someone said, “One, two, three,

انگار میگفت یک دو سه

haven't you jumped? Ha, ha, ha!

نپریدی ؟ هه هه هه

I am in those dark places at the bottom of the water, by God.

من توی اون تاریکیای ته آبم بخدا

Believe my words, Ali.

حرفمو باور کن علی

I am your dream fish, by God.

ماهی خوابم بخدا

I have had the whole hall swept and washed,

دادم تمام سرسرا رو آب و جارو بکنن

and the pearl curtains

پرده های مرواری رو

turned this way and that.

این رو و آن رو بکنن

I have given orders to my faithful servants.

به نوکران با وفام سپردم

I have brought my crystal litter too.

کجاوه بلورمم آوردم

When we are three or four stages away from here,

سه چار تا منزل که از اینجا دور بشیم

we shall reach the sea's evergreen meadows,

به سبزه زارای همیشه سبز دریا می رسیم

the flocks of foam that have no shepherds,

به گله های کف که چوپون ندارن

the corridors of light that have no ending,

به دالونای نور که پایون ندارن

the palaces of shells that have no ending.

به قصرای صدف که پایون ندارن

Remember, along the way,

یادت باشه از سر راه

seven or eight little pearls

هفت هشت تا دونه مرواری

to gather, so that later, in our idle hours,

جمع کنی که بعد باهاشون تو بیکاری

we may play jacks with them.

یه قل دو قل بازی کنیم

O Ali, I am a child of the sea; my breath is pure, Ali.

ای علی من بچه دریام نفسم پاکه علی

The sea is there, where the earth comes to its end, Ali.

دریا همونجاس که همونجا آخر خاکه علی

Anyone who has never seen the sea in their life—

هر کی که دریا رو به عمرش ندیده

what have they understood of life?

اززندگیش چی فهمیده ؟

I am weary; this smell of sludge has made me sick.

خسته شدم حالم بهم خورد از این بوی لجن

Do not keep shifting from foot to foot until the two of us

انقده پا به پا نکن که دو تایی

sink into the sludge up to our necks.

تا خرخره فرو بریم توی لجن

Jump, come, or else, little Ali,

بپر بیا وگرنه ای علی کوچیکه

I shall have to tell you: neither you nor me.”

مجبور میشم بهت بگم نه تو نه من

Suddenly the water rose, gulped, and drew inward,

آب یهو بالا اومد و هلفی کرد و تو کشید

as though the water had found its mate and drawn it into itself.

انگار که آب جفتشو جست و تو خودش فرو کشید

Silver circles,

دایره های نقره ای

within themselves,

توی خودشون

turned and turned and grew weary.

چرخیدن و چرخیدن و خسته شدن

The waves stretched out and, once more,

موجا کشاله کردن و از سر نو

were bound to the chains at the bottom of the pool.

به زنجیرای ته حوض بسته شدن

Gurgle, gurgle, gurgle, splash, splash.

قل قل قل تالاب تالاب

Gurgle, gurgle, gurgle, splash, splash.

قل قل قل تالاب تالاب

Turning upon the surface of the water,

چرخ می زدن رو سطح آب

in the darkness, were a few bubbles.

تو تاریکی چن تا حباب

Where is Ali?

علی کجاس ؟

In the little garden.

تو باغچه

What is he picking?

چی میچینه ؟

Little plums.

آلوچه

Little plums from the upper garden.

آلوچه باغ بالا

Do you dare? In the name of God.

جرات داری ؟ بسم االله